23 ژوئن 2025•بهروزرسانی: 24 ژوئن 2025
استانبول/ خبرگزاری آنادولو
دکتر حقی اویغور، معاون رئیس آکادمی اطلاعات ملی ترکیه در تحلیلی برای «آنادولو» اقدامات احتمالی تهران پس از حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران را ارزیابی کرد.
«دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در چارچوب کمپین انتخاباتی گفته بود که خواستار دور نگهداشتن کشورش از جنگ است. علاوه بر این، مشخص است که طرفداران ماگا (عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم) تا حد زیادی مخالف مداخلههای خارجی هستند. اگر حمله آمریکا به ایران در همین مرحله باقی بماند و فراتر نرود، از یک سو، ترامپ اسرائیل را در برابر ایران تنها گذاشته و از سوی دیگر، همانگونه که همیشه تاکید میکند، جنگی فراگیر جدید را آغاز نخواهد کرد.
همچنین دلیل پاسخ منفی ایران به پیشنهادات اخیر آمریکا برای مذاکره نیز این است که ترامپ این «پیششرط» را بر ایران تحمیل میکند که تمام فعالیتهای هستهای حتی نیروی موشکی این کشور از بین برده شود. چنین وضعیتی به معنی تسلیم مطلق ایران است و گزینهای موسوم به «سناریوی لیبی» را نشان میدهد.
واضح است که ایران پس از 13 ژوئن گزینه آسانی ندارد. پذیرش مدل لیبی تحت فشارهای آمریکا و اسرائیل و انصراف از تمام زیرساختهای هستهای خود که طی دهها سال برای آن سرمایهگذاری کرده است، میتواند از نظر ترازهای داخلی در ایران معادل تغییر رژیم تلقی شود. تسلیم آشکار کشوری که شبکه دفاعی منطقهای خود را از ابتدای انقلاب در برابر مشکلات فراوانی ساخته اما اکنون تا حد زیادی از دست داده است، باعث میشود مشروعیت داخلی رهبران آن کاملا از بین برود.
از طرف دیگر، تشدید درگیری نظامی و ورود ایران به یک درگیری تمام عیار با آمریکا پس از 22 ژوئن میتواند ویرانیهایی ایجاد کند که تهران را دههها به عقب برگرداند؛ مهم نیست ضربه به طرف مقابل چقدر بزرگ باشد. بنابراین، بهترین گزینه برای تهران این است که حملات ویرانگر به اسرائیل را افزایش و درگیری را به مرور زمان گسترش دهد اما آمریکا را بیشتر به درگیری نکشاند. عدم چراغ سبز ترامپ به حمله مستقیم جدید، ادامه بهتنهایی اسرائیل به حملات را دشوار خواهد کرد و با تعمیق ویرانی در اسرائیل، دولت نتانیاهو در وضعیت دشوار قرار خواهد گرفت.
نقطه مهم دیگری نیز این است که روسیه و چین درگیریها در ایران را از نزدیک دنبال میکنند. این دو کشور که رهبری جهانی آمریکا به چالش میکشند، میتوانند به ایران که برای مسکو و پکن نقش مهمی در منطقه ایفا میکند، کمک کنند؛ زیرا حملات اسرائیل مبتنی بر دو ضعف ایران؛ اطلاعات و فناوری است. اگر در آینده نزدیک افزایش چشمگیری در اثربخشی در حملات ایران یا موفقیتهای قابل توجهی در پدافند هوایی این کشور مشاهده شود، میتوانیم به این نتیجه برسیم که ایران از کشورهای ثالث پشتیبانی دریافت میکند. در چنین صورتی، میتوانیم شاهد جنگی باشیم که با هدف دستیابی به «پیروزی آسان و سریع» آغاز شده اما به یک جنگ فرسایشی طولانی مدت تبدیل شود.»
[تحلیل: دکتر حقی اویغور، معاون رئیس آکادمی اطلاعات ملی ترکیه]
* دیدگاههای ارائه شده در این تحلیل، الزاماً بازتابدهنده سیاست تحریریه خبرگزاری آنادولو نیست.
