موضع پاکستان در قبال استراتژی جدید آمریکا در افغانستان

کراچی/ خبر تحلیلی/ خبرگزاری آناتولی

پاکستان که به نظر می رسد از اعلام استراتژی جدید واشنگتن در مورد افغانستان چندان راضی نیست، تلاش می کند تا به آرامی و بی سر و صدا به رایزنی با کشورهای ترکیه، ایران، روسیه و چین پرداخته و حمایت این کشورها را در قبال موضع اسلام آباد در رابطه با رویکرد جدید واشنگتن در منطقه به دست آورد.

به گفته یکی از مقامات ارشد وزارت امور خارجه پاکستان، این کشور برخلاف جهت موضع دولت دونالد ترامپ، برای به دست آوردن حمایت بیشتر ترکیه، ایران، روسیه و چین دست به چنین اقدامی زده است.

گفتنی است که ماه گذشته دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به طور مختصر فاز نوینی از استراتژی جدید این کشور در مورد افغانستان که بیش از هر چیزی، سلسله عملیات های نظامی علیه طالبان را شامل می شود را اعلام کرد. ترامپ ضمن اعلام این استراتژی، پاکستان را «ایجاد کننده بهشت امن برای گروه های تروریستی» خواند و از هند به عنوان رقیب اصلی منطقه ای اسلام آباد خواست تا در افغانستان حضور فعال تری داشته باشد.

چرخش سیاست آمریکا از هم پیمان قدیمی خود پاکستان، به سمت هند ضمن این که منجر به لغو سه دیدار بین مقامات ارشد پاکستان و آمریکا از سوی اسلام آباد شد، پارلمان پاکستان نیز با تصویب طرحی، استراتژی جدید آمریکا را تهدید آمیز و خصمانه دانست.

در این راستا یکی از مقامات وزارت امور خارجه پاکستان که نخواست نامش ذکر شود، در گفتگو با خبرنگار آناتولی اظهار داشت: "در مقابل استراتژی آمریکا که به اصطلاح برای جنوب آسیا اعلام شده و نیاز به نقش پر رنگ هند در منطقه دارد، هیچ گزینه ای جز تلاش برای تشکیل یک اتحاد جدید منطقه ای باقی نمانده است.

وی ادامه داد: "پاکستان در ارتباط با این استراتژی در حال رایزنی با ترکیه، روسیه، ایران و چین است. زیرا این استراتژی علاوه بر پاکستان، در تناقض با منافع 4 کشور مذکور نیز است".

این مقام پاکستانی با اشاره به اظهارات اخیر مقامات روسیه و چین در حمایت از موضع ضد تروریستی پاکستان گفت: این موضوع نشان می دهد که اقدامات اسلام آباد مورد حمایت کشورهای دیگر منطقه نیز قرار گرفته است".

به گفته وی، نخستین گفتگوهای مقامات کشورهای مذکور در این زمینه صورت گرفته و پاکستان از رهبران این کشورها پیام های مثبتی دریافت کرده است.

در این راستا، نفیس زکریا سخنگوی وزارت خارجه پاکستان نیز تأیید کرد که خواجه محمد آصف، وزیر امور خارجه پاکستان در این زمینه در 8 سپتامبر به چین و در اواسط این ماه نیز به مسکو، تهران و آنکارا سفر خواهد کرد.

لازم به ذکر است که نگرانی پاکستان از دعوت از هند به دخالت بیشتر در امور افغانستان، به خاطر فرصت طلبی احتمالی دهلی نو از وضعیت آشفته قبایل منطقه بلوچستان است که دارای معادن غنی است و دروازه تجاری پاکستان و چین با حجم 51 میلیارد دلار نیز محسوب می شود.

- اتحاد جدید منطقه ای

استراتژی جدید واشنگتن شامل بسته کمک نظامی به ارزش 255 میلیارد دلار به عنوان «نابودی بیشتر ترورریست ها» است.

واشنگتن همچنین مدعی است که از سال 2002 به این سو حدود 33 میلیارد دلار کمک نظامی برای پاکستان اختصاص داده است. در حالی که این ادعا از سوی مقامات اسلام آباد تکذیب شد. در این راستا، لورل میلر، نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان هفته گذشته در اظهاراتی به روزنامه نیویورک تایمز اعلام کرد مبلغ اختصاص یافته خیلی کمتر از رقم ذکر شده است.

برخی از کارشناسان، چشم انداز سیاسی و استراتژی جدید برای تشکیل اتحاد جدید منطقه ای توسط پاکستان در قبال اقدام آمریکا را «کم سابقه» خوانده اند. در واقع، گسترش روابط اقتصادی با چین و افزایش تبادل دیپلماتیک و نظامی با مسکو به سود اسلام آباد خواهد بود.

جبار ختک، یکی از این کارشناسان در شهر کراچی در این باره به خبرنگار آناتولی گفت: اگر سیاست ترامپ چند سال پیش اعلام می شد، به نظرم بیش از یک استراتژی واقعی، یک تاکتیک زورآزمایی تلقی شده و کارساز می شد.

وی افزود: اما برخی تحولات مانند افزایش سهم تجاری چین با پاکستان از طریق دروازه یاد شده و همچنین تقویت و پیشرفت روابط نظامی با «دشمن پیشین» روسیه موجب تغییر موقعیت ها در منطقه شده است.

ختک ادامه داد: همچنین با تقویت روابط اسلام آباد با قدرتهای منطقه ای، این کشور مسیرهای اصلی تدارکات کالا به افغانستان که از نیازهای اصلی آمریکا برای تداوم برنامه خود در این کشور است را به کنترل خود درخواهد آورد. زیرا تغییر ناگهانی در روند تدارکات بر موقعیت یگان ها نیز تأثیر خواهد داشت. هیچ مسیر بهتری غیر از پاکستان برای تهیه کالا به افغانستان وجود ندارد.

وی گفت: پاکستان از فرصت های سیاسی به خوبی استفاده می کند. اهمیت خود در قبال افغانستان و تحولات اخیر منطقه‌ را حفظ می کند. به همین دلیل واکنش پاکستان به طرح آمریکا علاوه بر واشنگتن حتی پاکستانی ها را نیز متعجب کرده است.

ختک افزود: واشنگتن به دلیل موقعیت پاکستان، انتظار این اقدام را از اسلام آباد نداشت. ترامپ منتظر بود تا پاکستان همانند رویدادهای 11 سپتامبر در مقابل تهدید واشنگتن سر خم کند. باید او این را بداند که جهان از حالت تک قطبی خارج شده و همه چیز تغییر یافته است".

- نقش چین

رستم شاه مهمند، سفیر سابق پاکستان در کابل نیز اظهار داشت که چین نقش مهمی در افغانستان دارد.

وی در این باره گفت: "من معتقدم که چین در آینده نزدیک به لحاظ اهمیت برقراری صلح در کشور جنگ زده افغانستان با توجه به پروژه مهم چند میلیارد دلاری «یک راه یک کمربند» وارد عمل خواهد شد. استراتژی ترامپ که بیشتر بر روی نقش هند تمرکز دارد، پاکستان را بیشتر به سمت چین خواهد کشید. استراتژی ترامپ مانند «شراب کهنه در بطری جدید است» و این تهدیدها برای اسلام آباد تازگی ندارند".

این دیپلمات‌ سابق پاکستانی که در بین سال های 2002 و 2005 در کابل حضور داشته است، ادامه داد: "آمریکا از سال 2002 به این سو از سیاست چماق و هویج در قبال پاکستان استفاده کرده است. به جز نحوه اعلام غیر محترمانه، سیاست تازه ای در پیش نیست. تاکنون با 100 هزار نظامی امنیت در افغانستان برقرار نشده است، اکنون با 4000 نیروی جدید این اقدام چگونه نتیجه خواهد داد".

وی ضمن تکذیب برخی اظهارات در ارتباط با این که پاکستان بر طالبان نفوذ دارد، اضافه کرد: "این موضوع به طور کل اشتباه است. طالبان افغانستان دیگر به پاکستان اطمینان ندارند. زیرا آن ها از این بیم دارند که این امر به وفاداری شان صدمه زده و نتوانند در مقابل آمریکا بایستند. در حالی که این گروه می تواند به راحتی با چین به عنوان سهام دار بزرگ منطقه و کشوری که ظرفیت و قابلیت ایستادگی در مقابل آمریکا را دارد، مذاکره کند.

مهمند ادامه داد: واشنگتن از این موضوع باخبر است، اما از پاکستان می خواهد تا با گروه تروریستی حقانی که به طور مجزا از گروه تروریستی طالبان دست به اقدامات تروریستی زده و عنوان می کند که با سازمان امنیتی پاکستان رابطه دارد، مذاکره کند.

وی گفت: البته این اقدام نیز متناقض است، آیا آمریکا هیچ یک از اعضای این گروه های تروریستی را به هنگام تردد به سمت افغانستان کشته یا دستگیر کرده است؟ خیر! اگر غیر از این بود، آمریکا و دولت افغانستان گزارش آن را به رسانه های جهانی ارائه می دادند".