استانبول/عبدالسلام سلیمی/خبرگزاری آناتولی
سفر همزمان بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل و علیاکبر ولایتی نماینده آیتالله علی خامنهای نماینده رهبر ایران در امور بینالملل به مسکو جهت دیدار با ولادیمیر پوتین، گمانهزنیهای بسیاری در محافل سیاسی و رسانه های این کشور در پی داشته است.
این سفر حائز اهمیت بسیاری است، چراکه بعد از ژنرال قاسم سلیمانی، ولایتی دومین فرد مورد اعتماد رهبر ایران در امور سوریه بوده و سفرهای بسیاری در چند سال اخیر به دمشق داشته است. شخصیتها و احزاب حامی دولت حسن روحانی بارها از بیاختیاربودن دستگاه دیپلماسی رسمی و وزارت امور خارجه ایران در پرونده منطقه، بهویژه سوریه انتقاد کردهاند.
صادق زیباکلام از حامیان مشهور روحانی دیروز در توئیتر خود نوشته که «امیرعبداللهیان که توسط ظریف از وزارت خارجه کنار گذارده شده، اخیرا گفته که مستشاران ایران در سوریه میمانند. ایشان چه جایگاهی درتعیین سیاست خارجی دارند؟». «اتحاد ملت ایران اسلامی»، بزرگترین حزب حامی روحانی نیز دیروز اعلام کرد: "سیاستهای منطقهای ایران حدود یک دهه است که از انحصار وزارت امور خارجه خارج شده است. سیاست خارجی میدان عمل وزارت خارجه است و بقیه ابزاری برای دستگاه دیپلماسی به حساب میآیند".
بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفته که ولایتی برای «تاکید بر اهمیت و گسترش روابط ایران و روسیه»، گفتگو «درباره آخرین تحولات منطقه و جهان» و «تقدیم نامه خامنهای و روحانی» با پوتین در مسکو دیدار خواهد کرد. روزنامه «آرمان»، از رسانههای حامی روحانی طی گزارشی در صفحه اول خود با عنوان «پیام مهم تهران به مسکو»، نوشته اینکه قاسمی گفته ولایتی برای «تاکید بر اهمیت و گسترش روابط ایران و روسیه» به مسکو رفته، «به معنای آن است که تزلزلی در این روابط رخ داده است».
از دیدگاه علی بیگدلی، استاد روابط بینالملل در تهران، «احتمال دارد سفر ولایتی با این موضوع ارتباط داشته باشد که ایران بخواهد با وساطت روسیه، درباره سوریه تصمیم بگیرد و احتمالا راهی هم شاید جز مذاکره در اینباره وجود نداشته باشد. شاید این تنها گمانی است که میتوانیم درباره سفر فرستاده ویژه کشورمان به مسکو داشته باشیم تا روسها را هم در دست داشته باشیم. وضع کنونی روسیه در شرایط بینالمللی به سمت بهبودی حرکت میکند و ما قصد از دست دادن روسها در وضعیت فعلی را نداریم. چون در آستانه از دست دادن اتحادیه اروپا هستیم شاید مقامات ارشد ما به این نتیجه رسیدهاند که روسیه را حفظ کنیم و وارد مذاکراتی شویم».
بسیاری از ایرانیان نیز همانند سابق بهخصوص در رابطه با سوریه شدیدا نسبت به روسیه بیاعتماد و نگران مفاد و نتایج دیدارهای آتی ولادیمیر پوتین با بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ؛ سران اسرائیل و آمریکا هستند. در راستای همین دلهره، نصرتالله تاجیک، سفیر سابق ایران در اردن مصاحبه با سایت انتخاب وابسته به محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت روحانی تاکید کرده است:
"ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه نمیتواند (یا به تعبیری حق ندارد) سرمایهگذاری ما در سوریه را به ترامپ بفروشد. ممکن است منافع ملی روسیه ایجاب کند که پوتین با ترامپ معامله کند اما در همین سفر ما باید به روسیه القا کنیم که این معامله نمیتواند (نباید) به ضرر ما باشد".
روزنامه کیهان به مدیریت حسین شریعتمداری که نماینده خامنهای در این رسانه نیز است، نیز مانند بیگدلی، سفر مذکور را نشانه یاس تهران نسبت به همکاری غرب و اتحادیه اروپا با ایران در ماجرای برجام و تحریمهای آمریکا دانسته و نوشته است: "سفر ولایتی به مسکو بهعنوان فرستاده ویژه تهران و با هدف ابلاغ پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی و همچنین رئیسجمهور به پوتین نشانهای از هماهنگی داخلی در تغییر جهت روابط اقتصادی و نگاه واحد به شرق است". این گمانه قابل عنایت است چون خامنهای، ولایتی و شریعتمداری نمادهای اصلی سیاست تمایل به شرق در ایران هستند.
