اعتراض گسترده نخبگان افغانستان به شبكه بی.بی.سى

استانبول/ خلیل سلحشور/ خبرگزاری آناتولی

اقدام رسانه «بی.بی.سی» جهت تغيير عنوان رسمی خود در فیسبوک از «بی بی.سى افغانستان» به «بی.بی.سی دری» با اعتراض گسترده کارشناسان و رهبران سیاسی و نخبگان فرهنگی و اجتماعی و همچنین کاربران فضای مجازی اين كشور مواجه شده است.

آنها اقدام اخیر این رسانه را «تفرقه افکنانه» دانسته و با راه‌اندازی کمپین «آنلایک» خواستار تحریم این رسانه شدند. به عقيده آنها در بخش فارسی نیازی به راه اندازی بخش دری نیست، زیرا این فارسى زبانى با گویش‎های متفاوت است.

از سوى ديگر، مینه بکتاش رئیس بخش افغانستان (دری و پشتو) این رسانه در توضیح دلایل تغییر نام صفحه گفته است: «دری به عنوان یکی از زبان‌های رسمی افغانستان در قانون اساسى آن درج شده است. در ماه‌های آینده تغییرات بیشتری به وجود خواهد آمد و هیچ انگیزه سیاسی و فرهنگی در پشت این تصمیم وجود ندارد».

این در حالی است که عزیز آریانفر، نویسنده و کارشناس امور افغانستان در گفتگویی با خبرنگار آناتولی اظهار داشت:

اقدام اخیر رسانه مذکور «بیشتر جنبه ابزاری» است. مدیران بخش افغانستان داراى «گرایش های تباری» هستند. خانم مینه بکتاش و آصف معروف دو تن از مسئولان این رسانه در دنباله سیاست‌های پیشین دولت‌های افغانستان در زمینه جداسازی زبان «پارسی دری» افغانستان و فارسی ایران با حمایت زلمی خلیلزاد، سفیر سابق آمریکا در كابل و بغداد، دست به چنین کاری زده اند.

دیرین ترین نام زبان ما پارسی است. یعنی زبان ساكنان دامنه های هندوکش و بابا که شماری از آنان از راه هرات و سیستان به سوی غرب پشته ایران مهاجرت کردند. پارسی دری نام ادبی اصلی اين زبان است. در محافل علمی اروپایی نيز به نام پارسی نو یاد می شود.
پارسی پیشینه 27-25 قرنه دارد. اما پارسی دری پیشینه اي در حدود 15/ 17 قرن. در سرتاسر جهان زبان ما را به نام پارسی می شناسند. اگر به هر کشوری بروید، بسیار به ندرت کسی زبانی به نام دری را می شناسد.

پارسی زبانی است که در سراسر جهان همه آن را می شناسند. مردم در افغانستان، ایران، آسیای میانه، نیم قاره هند، ترکیه، روسیه و کشورهای عربی و اروپا در همه جا زبان ما را پارسی می خوانند".

پرتو نادری، شاعر نویسنده و فعال مدنی در افغانستان هم به خبرنگار آناتولی در مورد این اقدام رسانه انگلیسی گفت:

"هرگونه کاربرد فارسی یا فارسی دری را به مفهوم جاسوسی و خوش خدمتی به ایران تلقی کردند. زبان ما مطابق به قانون اساسی «دری» است، نه فارسی یا فارسی دری. کار به جایی کشیده شده که کسانی به خود حق دادند و هنوز حق می‌دهند تا چنان ترافیکی در چهار راه زبان با چراغ سرخ خطر قامت بلند کنند و بگویند زینهار این یا آن واژه را به کار مگیر که وحدت ملی را تخریب می کند.
واژه ى بیگانه است. یک چنین طرز تفکری بر بنیاد گزارش های رسانه ای سبب شد تا حتى در قانون اساسی کنونی افغانستان نیز دستبرد زده شود. چنین است که هم اکنون شماری گسترده‌اى از واژگان پاکیزۀ فارسی دری به پشت سیم‌های خاردار تعصب، تبعید شده اند".

در همین زمینه محمد اکرام اندیشمند نویسنده و کارشناس امور سیاسی افغانستان هم به آناتولی اظهار داشت:

"تنها در همین سیاست "تفرقه بینداز، حکومت کن" انگلیس ها، دوران استعمار بریتانیا قابل توجیه و تفسیر است. وگرنه این تقسیم بندی برای زبان فارسی به مثابۀ یک زبان واحد، از نظر علمی، منطقی و حتی اخلاقی غیر موجه و اشتباه است. این رسانه با این عمل تفرقه انگیز انگلیس، خود را بی اعتبار و شرمنده می کند این اقدام، هماهنگ با سیاست رسمی دولت و حاکمیت سیاسی افغانستان انجام شده است.

در افغانستان پس از قانون اساسی 1343 نام زبان فارسی در راستاى اهداف خاص سیاسی به دری تغییر یافت. حاکمیت سیاسی افغانستان در صدد بوده تا با این تغییر از نفوذ فرهنگی ایران بر كشور جلوگیری کند. بی بی سی به عنوان رسانۀ بریتانیا با ظرافت سیاست های رسمی دولت است را تعقیب می کند. تغییر نام صفحۀ افغانستان به بی بی سی دری نيز به تبعیت از این سیاست انجام گرفته است. "

همچنین محمدکاظم کاظمی، از نخبگان و پژوهشگران فرهنگی، اقدام مذکور را "یکی از ترفندهای فارسی‌ستیزان برای جداساختن فارسی‌زبانان" تلقی کرده و دلیل آن را "کوتاه کردن دست فارسی‌زبانان افغانستان از میراث و مفاخر کهن فارسی" دانسته است.

درهمین زمینه، امرالله صالح، رئیس سابق اداره امنیت ملی افغانستان با انتشار مطلبى در صفحه فیسبوک ضمن اینکه از کاربران افغان در شبکه های اجتماعی خواست این رسانه را تحریم کنند و با آن همکاری نکنند، نوشته است:

"فارسی زبان مشترک مردم افغانستان، ایران و تاجیکستان است. به همین دلیل وی برای گفت‌وگو با مردم این کشورها و همچنین فارسی زبانان ترکستان شرقی «کاشغر» در ایالت «سین کیانگ» چین، مردم بخارا و سمرقند نیازی به مترجم ندارد.

شاهنامه اثر شاعر بزرگ فارسی زبان در غزنی نوشته شده است و رودکی نیز شعر معروف خود «بوی جوی مولیان آمد همی» را در افغانستان سروده است. در طول قرن‌ها هیچ باد و بارانی نتوانسته به بنیاد محکم زبان فارسی صدمه بزند و اکنون نیز برخی افراد دست‌نشانده به دستور «استعمار کهن» قادر نخواهند بود برای مردم افغانستان مرز فرهنگی و زبانی ایجاد کنند. فارسی جغرافیای معنوی ماست. فقر مادی ما معنای فقر فرهنگی و معنوی را نمی‌دهد و ملت ما با شرف است".

عبدالطیف پدرام نماینده مردم ولایت بدخشان در مجلس نمایندگان افغانستان هم به مسوولان بی بی سی و سفارت انگلستان در کابل هشدار داد و اظهار داشت:

"فارس هاى افغانستان علیه این اقدام فاسد و استعماری مسوولان بی بی سی، بسیج می‌شوند. اگر مسوولان این رسانه در این تصمیم تجدید نظر نکنند، تمام دفاتر آن در افغانستان و نیز سفارت بریتانیا در کابل، از سوی معترضان‌ با استفاده از روش های دموکراتیک و مدنی محاصره خواهیم کرد".

گفتنى است براساس برخی گزارش‌ها از آغاز این اقدام بی بی سی، بیش از 10 هزار کاربر شبکه‌های اجتماعی با آنلایک کردن صفحه فیسبوک این رسانه گفته اند كه دیگر از آن بازدید نمی‌کنند.