07 مه 2026•بهروزرسانی: 08 مه 2026
استانبول/ خلیل سلحشور/خبرگزاری آنادولو
بازارهای مالی ایران طی روزهای اخیر با موج بیسابقهای از نوسانات ارزی روبرو شدهاند که منجر به کاهش شدید قدرت خرید عمومی و فلج شدن بخشهایی از اقتصاد شده است.
گزارشهای میدانی از بازار ارز تهران نشان میدهد که قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد تهران امروز پنجشنبه با افتی اندک نسبت به روز گذشته به قیمت 177,900 تومان معامله شد. این در حالی است که روز گذشته هر دلار آمریکا با نرخ 178,650 تومان به فروش میرسید و بازار شاهد تقاضای بیشتری در سطوح قیمتی بالاتر بود.
روند نزولی ارزش پول ملی ایران که از اواخر سال 2025 میلادی شتاب گرفته بود، اکنون تحت تأثیر بلاتکلیفیهای سیاسی و انسداد مسیرهای دیپلماتیک وارد مرحله بحرانی شده است.
کارشناسان معتقدند که کاهش ارزش پول ملی در این ابعاد، فراتر از یک نوسان ساده بوده و نشاندهنده واکنش تند بازار به تهدیدهای نظامی و ابهام در سرنوشت توافقات بینالمللی میان تهران و واشنگتن در میانه ماه مه 2026 است.
نگاهی به بازه زمانی 4 ماهه اخیر نشان میدهد که در 28 دسامبر 2025، با رسیدن نرخ دلار به 160 هزار تومان، موجی از اعتراضات معیشتی در شهرهای مختلف شکل گرفت.
با این حال، در ماههای بعد و به دلیل رکود عمیق ناشی از شرایط جنگی و کاهش تقاضای وارداتی، نرخ ارز به طور موقت تا سطح 130 هزار تومان عقبنشینی کرد که اکنون ثابت شده این ثبات تنها آرامش پیش از طوفان بوده است.
صندوق بینالمللی پول (IMF) در آخرین گزارش خود هشدار داده است که نرخ تورم در ایران برای سال 2026 به رقم بیسابقه 68.9 درصد خواهد رسید. این حجم از تورم انباشته، در کنار جهش ارزی اخیر، فشار مضاعفی را بر اقشار کمدرآمد جامعه وارد کرده است.
در حالی که نوسانات بازار به اوج خود رسیده، سکوت بانک مرکزی و نهادهای پولی ایران انتقادات تندی را در محافل اقتصادی این کشور برانگیخته است. عدم مداخله مستقیم و نبود یک سیاست پولی شفاف برای مدیریت بازار، منجر به ایجاد جو روانی منفی شده و شهروندان را برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت بازارهای موازی نظیر طلا، سکه و ارزهای دیجیتال سوق داده است.
تحلیلگران بر این باورند که ترکیبی از «انسداد کامل مسیرهای بانکی بینالمللی» و «کاهش درآمدهای ارزی» ناشی از محاصره دریایی، موتور محرک این سقوط آزاد هستند. از سوی دیگر، کسری بودجه انباشته دولت و رشد نقدینگی غیرقابل کنترل، زیرساختهای پولی را به شدت آسیبپذیر کرده و توان مانور بانک مرکزی را برای تثبیت قیمتها در میانمدت به حداقل ممکن رسانده است.
بخش صنعت و تولید نیز از این تلاطمات مصون نمانده است؛ چرا که بسیاری از تولیدکنندگان برای تأمین مواد اولیه و نهادههای دامی به ارز وابستگی مستقیم دارند. با رسیدن دلار به مرز 200 هزار تومان، بسیاری از کارخانهها تولیدی دچار مشکل شدهاند.
در سطح بینالمللی، بنبست در مذاکرات مربوط به «تفاهمنامه 14 بندی» پیشنهادی دونالد ترامپ، سایه سنگینی بر بازارها افکنده است. معاملهگران ارز در تهران به دقت ضربالاجلهای تعیین شده از سوی واشنگتن را دنبال میکنند.
تثبیت نرخ تومان در کوتاهمدت بدون یک «نقشه راه سیاسی روشن» و کاهش فشارهای ژئوپلیتیک، از سوی اکثر کارشناسان دور از انتظار ارزیابی میشود. جامعه اقتصادی ایران اکنون در انتظار پاسخ نهایی تهران به پیشنهادهای صلح است.
