19 دسامبر 2024•بهروزرسانی: 21 دسامبر 2024
وین / خبرگزاری آنادولو
دکتر هاینز گارتنر، مدرس دانشکده ارتباطات در دانشگاه وین گفت: دونالد ترامپ که به عنوان چهل و هفتمین رئیس جمهور آمریکا انتخاب شد و در سال 2018 به طور یکجانبه از توافق هستهای ایران خارج شد و به نگرش سختگیرانه خود نسبت به این کشور مشهور است، ممکن است در دوره دوم با تهران توافق هسته ای جدیدی امضا کند.
تحولات ایران، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و کشورهای غربی در یک ماه اخیر و تغییر دولتها در تهران و واشنگتن بار دیگر فعالیتهای هستهای ایران را در دستور کار قرار داده است.
با این حال، در حالی که احیای توافق هستهای ایران موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) که بین ایران و کشورهای موسوم به «قدرتهای جهانی» در سال 2015 امضا شد، غیرممکن تلقی میشد، این ایده که یک توافق جدید باید ساخته شود را مطرح کرد.
رافائل مارینو گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در جریان سفر خود به تهران، در 14 نوامبر گفت که ذخایر اورانیوم 60 درصد غنیشده، جهان را نگران میکند و باید متوقف شود.
ایران درخواست گروسی را پذیرفت و در حالی که مقدمات این امر را در تاسیسات هستهای خود فراهم میکرد، کشورهای غربی پیشنویس قطعنامهای ضدایرانی را به هیئت مدیره آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه کردند و این لایحه پذیرفته شد و تنشها دوباره تشدید شد.
تهران در واکنش به تصویب قطعنامه در محکومیت ایران توسط هیات مدیره، اعلام کرد که بیش از 6 هزار سانتریفیوژ پیشرفته مورد استفاده در غنی سازی اورانیوم در دو تاسیس هستهای خود خواهد ساخت.
ایران با برنامه ریزی برای مهار تنش، درخواست آژانس را برای بازرسیهای مکرر از تاسیسات هستهای فردو، که در آن اورانیوم تا سطح بالایی غنی میشود، برای ایمنی هستهای پذیرفت.
با این حال، از آنجایی که ایران از سال 2021 اجازه نظارت و کنترل همه جانبه بر تأسیسات هستهای خود را نداده است، بنابراین آژانس نمیتواند به جامعه بینالمللی اطمینان دهد که فعالیتهای هستهای این کشور کاملاً صلحآمیز بوده و این واقعیت که این کشور دارای اورانیوم بسیار غنی شده است باعث شده است که این عقیده وجود داشته باشد که برجام امضا شده در سال 2015 دیگر با توجه به این تحولات کافی نخواهد بود.
پروفسور دکتر هاینز گارتنر، استاد دانشکده ارتباطات دانشگاه وین در مورد تحولات مربوط به فعالیتهای هستهای ایران و اینکه دونالد ترامپ منتخب در دوره دوم ریاست جمهوری خود چه رویکردی در قبال تهران خواهد داشت، در گفتوگو با خبرنگار آنادولو با بیان اینکه آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان اقدام به توقف ذخایر اورانیوم 60 درصدی ایران را در درجه اول تصمیم دیرهنگام میدانند، گفت: پیش نویس قطعنامه ارائه شده به هیات مدیره ارتباط مستقیمی با غنی سازی ندارد.
گارتنر اشاره کرد که پیش نویس پذیرفته شده توسط هیئت مدیره اساساً در مورد مواد هستهای است که بیش از 20 سال حل نشده ماند و در دو نقطه ایران که به آژانس گزارش نشده بود کشف شد و گفت که آژانس بین المللی انرژی اتمی از تهران در رابطه با مواد هستهای مورد نظر توضیح موثق درخواست کرد، اما ایران پاسخ داد که این موضوعی است که به دلیل عدم پاسخگویی به اظهارات هیئت مدیره قابل حل نیست.
او گفت: موضوع اصلی که تنش بین ایران و آژانس را به اوج میرساند، گزارشی است که آژانس در رابطه با این کشور به شورای امنیت سازمان ملل ارائه میکند.
گارتنر با اشاره به اینکه اگر آژانس در این گزارش از ایران انتقاد کند، این میتواند به معنای تحریمهای جدید برای ایران باشد، اظهار داشت: در چنین شرایطی ایران تهدید به خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای کرده است.
او توضیح داد که ایران ممکن است با مسدود کردن کامل ذخایر اورانیوم غنی شده خود در سطح 60 درصد و پایین تر؛ 5 درصد، به دنبال به دست آوردن پول خود باشد که در قطر اجازه دسترسی به آنها را ندارد.
گارتنر ادامه داد: برنامه هستهای مسدود میشود و پولها آزاد میشود. به این ترتیب میتوان فضای اعتماد برای رسیدن به توافق به ویژه برای تبادل زندانیان در ایران ایجاد کرد و ایران میتواند بازداشت شدگان از شهروندان کشورهای غربی را آزاد کند. این امر ممکن است به معنای اولین گام به سمت یک برنامه هستهای جدید نباشد، اما به اطمینان از اعتماد متقابل برای آغاز مذاکرات برای توافق هستهای احتمالی کمک میکند.
او یادآور شد: مشکلات امروز با تصمیم یکجانبه ترامپ برای خروج از توافق هستهای موسوم به برجام بین ایران و کشورهایی که از آنها به عنوان قدرتهای جهانی یاد میشود در سال 2018 آغاز شد.
گارتنر با اشاره به اینکه در دور دوم ریاست جمهوری ترامپ با دو سناریو متفاوت روبه رو هستیم، گفت: رابطه رئیس جمهور منتخب آمریکا با اسرائیل یا بنیامین نتانیاهو نخست وزیر در دوره اول ریاست جمهوری خود در سطح خوبی بود به همین دلیل، در دوره دوم، میتواند برای هر کاری که میخواهد به دولت تلآویو چراغ سبز نشان دهد و در این سناریوی منفی، اسرائیل میتواند برای از بین بردن تاسیسات هستهای ایران اقدام کند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد که اسرائیل به تنهایی نمیتواند تاسیسات هستهای ایران را از بین ببرد و برای این کار به حمایت آمریکا نیاز دارد و عواقب این سناریوی فاجعهبار احتمالی قابل پیش بینی نیست، بنابراین احتمال آن زیاد نیست.
