13 نوامبر 2018•بهروزرسانی: 14 نوامبر 2018
آنکارا/ محمد اقبال آرسلان/ خبرگزاری آناتولی
بایرام سینکایا، عضو هیئت علمی دانشگاه ییلدریم بایزید آنکارا در مصاحبه با خبرگزاری آناتولی توافق هسته ای ایران را زمینه ساز امنیتی شدن سیاست های تهران و افزایش بیش از پیش نقش سپاه پاسداران در مسائل داخلی و خارجی این کشور دانست.
وی با عملگرا خواندن حسن روحانی، رئیس جمهور ایران اظهار داشت: هر چند وی خود را مدافع توافق هسته ای می داند، اما تحولات اخیر این ادعاهای وی را رد می کند.
سینکایا افزود: در صورتی که کشورهای اروپایی نیز با فشار آمریکا از این توافقنامه خارج شوند، اعتبار آن تماما از بین می رود و احتمالا ایران به سمت اتخاذ سیاست امنیتی پیش خواهد رفت. در این صورت سپاه پاسداران و نیروهای اطلاعاتی این کشور بیش از پیش فعال خواهند شد.
سپاه در کنار فعالیت بیشتر در داخل و خارج از ایران که به ویژه آن را با استفاده از شاخه خارجی خود "نیروی قدس" انجام می دهد، در انتخابات آتی مجلس نیز موثرتر از پیش خواهد بود.
استاد دانشگاه ییلدریم بایزید با اشاره به اینکه توازن موجود، این امکان را نمی دهد که صادرات نفت ایران از سوی آمریکا به صفر برسد، اظهار داشت:
واشنگتن با معاف کردن برخی از کشورها خواست تا مقاومت آنان در برابر تحریم ها را در داخل یک سیستم قرار دهد. اگر این کشورها معاف نمی شدند، احتمالا به راحتی تحریم های آمریکا را نمی پذیرفتند.
تا زمانی که تحریم ها، چندجانبه نباشد، موفق نخواهند بود. در واقع تحریم های جدید از حیث دامنه آن تفاوت زیادی با تحریمهای پیش از سال 2015 ندارد، اما ترامپ نتوانست دیگر کشورها و شورای امنیت سازمان ملل را در این باره قانع کند.
پیش بینی از واکنش کوتاه مدت ایران پس از تحریم ها، در پیش گرفتن گفتمان ملی گرایانه علیه آمریکا از طرف روحانی است.
سینکایا با بیان اینکه تحولات اخیر و تغییر احتمالی گفتمان ایران، اندیشه لیبرال در سیاست خارجی این کشور را که روحانی سعی در اعمال آن داشته، از بین خواهد برد. گفت: روحانی همچنین با انگشت گذاشتن بر اختلافات آمریکا و اروپا در پی منافع خود خواهد بود. در واقع اختلافات آمریکا و اروپا در زمینه تحریم های تهران، امکان مانور برای ایران را فراهم کرده است.
وی با اشاره به مکانیزم های موجود برای تنظیم مشکلات ناشی از نحوه اقدامات طرف های برجام، اقدام آمریکا برای تحریم ایران پیش از رجوع به این مکانیزم ها را نقض این توافق دانست.
این کارشناس مسائل سیاسی با بیان این که ایران می خواهد با برجام به 3 هدف اصلی برسد، گفت: یکی از این اهداف، شناخت حقوق غیرنظامی هسته ای ایران توسط جامعه بین المللی بود. لغو تحریم های شورای امنیت سازمان ملل علیه این کشور در رابطه با این موضوع، هدف دوم تهران بود.
وی افزود: سومین هدف نیز لغو تحریم های آمریکا و اروپا علیه این کشور بود. ایران پیش از برجام صحنه بحران های اقتصادی و سیاسی بود. دولت روحانی خواست تا با این توافق از پس مسائل مذکور برآید.
سینکایا تصریح کرد: پیش از برجام صادرات نفت ایران دو سوم کاهش یافت. اکنون با آغاز مجدد تحریم ها، فروش نفت به طور کلی به پایان نخواهد رسید، بلکه از راه های قاچاق ادامه خواهد داشت.
وی با اشاره به نزدیکی پایان قرارداد گاز طبیعی بین ایران و ترکیه مدعی شد که واشنگتن می تواند در این زمینه بر ترکیه فشار آورد. این نوع مسائل پیشتر نیز وجود داشت ممکن است این مسئله به عنوان یک مشکل در محور آنکارا و واشنگتن دیده شود، اما ترکیه توانسته است این روند را به خوبی مدیریت کند.
سینکایا با تاکید بر اهمیت محدودیت استفاده دلار در تجارت با ایران، افزود: کشورهای اروپایی می توانند بدون استفاده از دلار در تجارت با ایران، به مناسبات تجاری شان ادامه دهند. موجودیت دارایی های شرکت های بزرگ در آمریکا به عنوان یکی از اهرم های فشار در این کشور محسوب می شوند. شرکت هایی که با ایران مناسبات تجاری دارند، باید هیچ گونه دارایی و فعالیتی در آمریکا نداشته باشند.
وی با بیان این که دولت ترامپ خواستار تغییر حکومت ایران است، عنوان کرد: واشنگتن با اعمال تحریم ها این تمایل خود را با زبان دیگری بیان می کند. آمریکا می خواهد از تاثیرگذاری ایران در منطقه بکاهد و آن را تضعیف کند.
سینکایا همچنین تاکید کرد که به رغم اقدامات مشابه آمریکا در مورد ایران در گذشته، تهران فعالیت و قدرت نفوذش را در منطقه افزایش داد.
