تهران/ خبرگزاری آناتولی
مرتضی مکی، کارشناس روابط بینالملل در مصاحبه با خبرنگار آناتولی گفت: ما در تنشی قرار گرفتیم که در 40 سال اخیر بیسابقه بوده است. اگر بتوانیم از این گردنه رد شویم و تحولات آمریکا نیز همراهی کند، می تواند یک دستاورد برای ایران باشد. حتی اگر ترامپ هم مجددا در انتخابات پیروز شود این مسیر با چالشهایی جدی مواجه خواهند شد.
مکی درباره اقدام آمریکا درخصوص فعال کردن مکانیسم حل اختلاف توضیح داد: این کار در ادامه فشار حداکثری این کشور علیه ایران است. آنها به دنبال جبران شسکتهای سنگینی که در شورای امنیت درجهت مشروعیت دادن به تحریمهای یکجانبه علیه ایران با آن روبرو شدند هستند. اما نتوانستند حتی همراهی دوستان اروپایی خود را به دست آورند.
مکی در پاسخ به این سوال که موضع اروپا تا چه حد در تصمیمات آمریکا موثر است، توضیح داد: آمریکاییها از نظر حقوقی و سیاسی شکست سنگینی را متحمل شدند و حتی نتوانستند نزدیکترین متحدان خود را در جهت فشار به ایران همسو کنند. در تاریخ سازمان ملل مشاهده کنید هیچ موقع آمریکاییها تا این اندازه با استیصال مواجه نبودند تا بتوانند همراهی متحدان خودشان را به دست بیاورند. درست است که فشارهای اقتصادی به ایران بسیار کمرشکن بوده و فشار سنگینی را مردم متحمل شدند اما قطعا آمریکاییها با ناکامی جدی برای مشروعیت دادن به تحریمهای یکجانبه خود روبرو شدند.
او حمایت نکردن اروپا از اقدام آمریکا را یک دستاورد سیاسی برای ایران محسوب کرد و افزود: این اتفاق در ادامه مسیر ایران برای مقابله با تهدیدها و تحریمهای آمریکا نقطه اتکایی میشود که توانسته اجماعی علیه آمریکاییها ایجاد کند.
مکی در پاسخ به این نکته که درست است دولت های اروپایی با آمریکا همسو نشدند اما آیا شرکت های بزرگ اقتصادی و تجاری از حکومتهایشان پیروی میکنند، توضیح داد: باید نگاه میان مدت و بلند مدت به ناکامی آمریکا داشته باشیم. آنها یک قدرت اقتصادی بزرگ هستند. دربازارهای جهانی نفوذ گسترده ای دارند به همین دلیل بعد از خروج از برجام توانستند تحریمهای ثانویه را به اجرا بگذارند و شرکتهای جهانی هم آمریکا را انتخاب کردند. در میان مدت و بلند مدت این مسیری نیست که آمریکاییها بتوانند به راحتی ادامه دهند.
وی تصریح کرد: اروپاییها به این نکته واقف هستند که درست است نتوانستهاند شرکتهای خودشان را همسو با سیاستها کنند و در مقابل آمریکا قرار دهند اما اگر برجام از بین برود و اگر این تنش بخواهد از سمت سیاسی و حقوقی به سمت نظامی، امنیتی پیش رود از همه بیشتر اروپاییها متضرر خواهند شد. اختلافی که میان آمریکا و اروپا و حتی چین و روسیه با آمریکا وجود دارد نباید محدود به برجام شود. به نظرم اروپاییها با یک چالش جدی در روابط خود قرار گرفتهاند و چهارسال آینده اگر ترامپ باشد این مشکلات بیشتر خواهد شد. البته قطعا ایران نیز در تنگناهای بیشتری قرار خواهد گرفت و باید در صورت پیروزی ترامپ تصمیمات جدی را اتخاذ کند.
این کارشناس مسائل بین الملل درباره مسیری که ایران بعد از انتخاب ترامپ باید پیش بگیرد گفت: ایران بعد از خروج آمریکا از برجام، صبر استراتژیک پیش گرفت و جواب هم داد. در شورای امنیت آمریکا در انزوا قرار گرفت و نتوانست از ابزار شورای امنیت برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند. این صبر بعد از پیروزی ترامپ میتواند ادامه پیدا کند و باید موضع اروپاییها بعد از انتخابات به چه صورت خواهد بود.
مکی معتقد است اروپا در چهارچوب منافع خودشان در حمایت از برجام بیانیه صادر کردند و ادامه داد: قطعنامه 2231 دستاورد بزرگی برای آنها به شمار میرود. بعد از جنگ جهانی دوم آنها توانستند توافقنامهای برای جلوگیری از اشاعه سلاح هستهای امضا کردند. مهمترین قدرت دولتهای اروپایی برای پیشبرد اهداف سیاسیشان، قدرت نرم آنهاست. اروپاییها از جهت استفاده از ابزار نظامی در مقایسه با آمریکا قدرتی ندارند به همین دلیل برای اثر گذاری در جهان به قدرت اقتصادی و سیاسیشان متکی هستند.
مسیری هم که آمریکا پیش گرفته به اروپاییها آسیب میزند بنابراین اروپاییها هوشمندانه از برجام حمایت میکنند و هرگونه تحول جدی به سمت بحران در منطقه خاورمیانه ، تبعات آن متوجه اروپا خواهد بود. آنها تجربه سال 2015 را فراموش نمی کنند که چطور در اوج تنش در سوریه و عراق، چالشی برای آنها ایجاد شد و صدها هزار نفر به سمت اروپا رفتند. این یکی از مشکلات پیش روی آنها خواهد بود. به همین دلیل برای حفظ برجام میکوشند و معقتدند از طریق برجام میتوانند برنامه هستهای ایران را کنترل کنند.
