05 ژوئن 2016•بهروزرسانی: 06 ژوئن 2016
ایران، استان هرمزگان/ خبرگزاری آناتولی
دکتر محمد قانعیراد رئیس انجمن جامعهشناسی ایران طی سخنانی در همایشی که از سوی «انجمن اندیشه پویا و همگامان راه توسعه» شهرستان پارسیان از توابع استان هرمزگان برگزار شد، با اشاره به پروژههای نفتی دولت در جنوب این کشور اظهار داشت: "من بهعنوان رئیس انجمن جامعهشناسی ایران هیچ خبر ندارم که وزارت نفت یک ریال صرف ارزیابی پیامدهای اجتماعی خودش بکند. این کارگاه بزرگ چند درصد درآمد عظیم خود را صرف مطالعات زیستمحیطی، فرهنگی و اجتماعی میکند؟ آیا پیامدهای اجتماعی آن را در زندگی و جسم مردم و محیط زیست بررسی کرده اند؟".
وی با تاکید بر اینکه این روند باعث "ایجاد سونامی سرطان خواهد شد" از مسئولین دولت ایران پرسید: "شما چگونه میخواهید محاسبه کنید هزینههای یک فرد وقتی مریض میشود، خودکشی میکند، یا از همسرش طلاق میگیرد؟ اینها همه نتیجه تحول ماشینی نسنجیده است. اینها را چگونه میشود محاسبه کرد؟ یعنی یک طلاق را شما چند تومان محاسبه میکنید؟ اصلا نمیشود محاسبه کرد هزینههای یک انسانی که ناامید شده، فروپاشیده یا مهاجرت کرده است".
این جامعهشناس افزود: "وقتی میبینم از منطقهای به طول صد کیلومتر (بین بندرعسلویه استان بوشهر و پارسیان هرمزگان) که تبدیل به یک کارگاه صنعتی بزرگ شده است، دود و آلودگی هوا خارج میشود و بوی گاز آن از اینجا استشمام میشود، آدم نگران میشود که این تحولی که دارد در «پارس جنوبی» ایجاد میشود با بزها و نخلهای مردم چه خواهد کرد".
قانعیراد در ادامه خاطرنشان کرد: "در بعضی از کشورها که من رفتهام، شما وقتی وارد کارگاههای آنها میشوید لذت میبرید. کار براساس استاندارد انجام میشود. مساله فقط پول درآوردن نیست. من نمیدانم 25 فاز گازی در «پارس جنوبی» از حداکثر ظرفیتهایش استفاده میشود یا نه. نباید مرتب تاسیسات جدید بسازید بدون اینکه از تاسیسات قبلی بهرهوری کافی کنید. ممکن است این طرحهای عمرانی، برای خیلیها، نان و آب باشد. نباید فقط بسازیم و بعد اسمش را بگذاریم توسعه، بلکه باید حسابشدهتر باشد".
او در این زمینه به کتاب جلال آل احمد نویسنده ایرانی با عنوان «جزیره خارک درّ یتیم خلیج فارس» اشاره کرد. به گفته او نویسنده کتاب در مورد تاثیر مخرب توسعه نفتی بر زندگی اجتماعی، اضمحلال اقتصادی و فرهنگی و نابودی حیوانات و درختان این جزیره هشدار میدهد و همین اتفاق "60 سال پس از نگارش آن کتاب" باز در قسمت دیگری از جنوب ایران درحال وقوع است.
وی افزود: "به تعبیر آل احمد این تحول ماشینی دارد به صورت یک بلایی نازل میشود. درحالیکه میشود این تحول ماشینی گشایش در ذهن و زندگی انسانها ایجاد کند و این عوارض هم نداشته باشد، ولی چون این تحول، معقول و حسابشده نیست، در آینده عوارض و پیامدهایی را ایجاد می کند".
رئیس انجمن جامعهشناسی ایران در ادامه خاطرنشان کرد: "من آمدهام به شما بگویم که توسعه نیاز به یک مثلث طلایی؛ شامل بخش عمومی، بخش خصوصی و نهادهای مدنی دارد. امروزه بدون مشارکت، ارتباط و تعامل این سه، اداره جوامع ممکن نیست. اما در این همایش میبینم که شما این مثلث طلایی را تشکیل دادهاید؛ مسئولین، بخش خصوصی، فعالان اجتماعی، هنرمندان همه هستند و من این را به شما تبریک میگویم".
قانعیراد افزود: "برایم جالب است که 55 درصد این سالن را در این وقت شب خانمها تشکیل می دهند. این نشانگر اهمیت آنها به مسائل اجتماعی است و نشان میدهد که روابط خانمها و آقایان در این منطقه دگرگون شده است که ممکن است یک عاملش گسترش آموزش عالی باشد. این یک فوایدی دارد که میل به مشارکت را زیاد می کند و یک مشکلاتی دارد که توقع و انتظار ایجاد می کند".
این جامعهشناس در ادامه وضعیت اجتماعی استان هرمزگان را چنین تشریح کرد: "تحقیقات علمی نشان میدهد که هرمزگان از نظر شاخص امیدواری در بین استانهای کشور رتبه اول، و از لحاظ بهبود وضعیت فقر، بیکاری، نابرابری، فساد مالی و رشوه، گرانی، تورم و اعتیاد، حرمت افراد به یکدیگر، حفظ آبروی همدیگر، انصاف و خیرخواهی در رتبههای بالا قرار دارد".
به گفته او، این استان "منطقهای محروم" است و از نظر "میزان سرمایه اجتماعی، میزان آسیبهای اجتماعی، استفاده از فرصتها، حقوق مالکیت، امید به بهبود ناامنی و بهبود وضعیت مراقبت از محیط زیست وضعیت خوبی در آمارها ندارد".
وی همچنین تصریح کرد: "یکی از موضوعات رشک برانگیز منطقه رابطه مردم شیعه و سنی منطقه است. در منطقه شما شکافهای طبقاتی چندان زیاد نیست و شکافهای زبانی و قومی نیز وجود ندارد. دیدن چنین شهرهایی با توجه به اینکه ما در مناطق اطراف کشورمان شاهدیم که کسانی به نام عقاید یا سیاست همدیگر را سر میبرند، برای ما خوشحال کننده است".
گفتنی است پيش از سخنرانی دكتر قانعی راد، ابتدا سالم توکلی، يكی از موسسین «انجمن اندیشه پویا و همگامان راه توسعه» ضمن خوشامدگویی به میهمانان و حاضرین به معرفی و تشریح اهداف انجمن پرداخت و سپس صادق خرد و دانشآموخته جامعه شناسی نکاتی در مورد تاریخ توسعه در کشور، شکست توسعه آمرانه، ضرورت تبیین مفهوم توسعه پایدار، نقش و جایگاه سازمانهای مردمنهاد در توسعه شهرستان مذکور ارائه کرد.
