"می‌توانم خودروی دست‌ساز بسازم"

تهران/ الهه سالاری/ خبرگزاری آناتولی

تیمور ریشار، استاد ایرانی-فرانسوی بازسازی خودروهای کلاسیک در ایران و اروپا، در گفت‌وگو با خبرنگار آناتولی درباره شرایط امروز صنعت خودرو ایران، ایده‌هایش و البته مشکلاتی که بر سر راه کارش وجود دارد گفته است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

تهران، حوالی کارخانجات بزرگترین خودروسازی‌های ایران، یک مرد 68 ساله و چند همکارش در سوله‌ای تاریخ را بازسازی می‌کنند.
در میان کارگاه‌ها و کارخانجاتی که بین تهران و کرج چرخشان می‌چرخد، در آبی رنگ سوله را که باز می‌کنم، مرسدس بنز مشکی رنگ شاهپور غلامرضا پهلوی، مقابل چشممان خودنمایی می‌کند.

درون کارگاه یا شاید بهتر بگوییم کارخانه ماشین سازی تیمور ریشار، دنیایی دیگر است. از مینی‌ماینر و فولکس قورباغه‌ای که پلاک تاریخی دارد تا رولز رویس و آلفارومئو و در نهایت تریومفی که در اتاق رنگ، جا خوش کرده است، خودنمایی می‌کنند.

تیمور ریشار، مهندس مکانیک نام آشنا در بین عاشقان و کلکسیونرهای خودرو است. او تا کنون بیش از 400 خودرو تاریخی را در ایران و اروپا بازسازی و صفرسازی کرده است.

او از حدود 14 سالگی برای تحصیل به آلمان رفت و بعد از دوره دبیرستان وارد رشته مکانیک و بخش اسپرت مکانیک (بخش مسابقات) شد و فعالیت داشت.

وقتی هم به ایران برگشت، در تعمیرگاه مرکزی مرسدس بنز، گاراژ سلطنتی و کارخانه ایران ناسیونال که پیکان تولید می کرد مشغول به کار شد.
تیمور ریشار که به عنوان استاد در حوزه مکانیک ماشین شناخته می‌شود در خصوص تجربه‌اش درباره درخواست مجوز راه اندازی کارخانه خودرو دست‌ساز می‌گوید: 35 سال پیش به وزارت صنایع رفتم. گفتم مجوز می‌خواهم که یک کارخانه ماشین دست ساز کوچک راه اندازی کنم. توجیه اقتصادی ندارد. وام بانکی نمی‌خواهم و فقط سالی 10 خودرو تولید می‌کند. کارآفرینی هم می‌شد. بخش عمده قطعات هم تولید داخل موجود بود. اما عملا آن مسئول به من گفت خودت را خسته نکن و برو. البته هنوز هم دیر نشده است. می‌شود بهترین ماشین‌های اسپرت را تولید کنیم اما چطور آنها را پلاک کنیم؟ همه چیز بن بست شده است. نتیجه‌اش می‌شود همین صنعت خودرو سازی که می‌بینید.

درباره کیفیت خودروهای تولید داخل می‌پرسیم، لبخند تلخی می‌زند و می‌گوید: داستان خودرو و بازار خودروی داخلی در ایران، انحصاری شده است. اگر به قانون قدیم ( قبل انقلاب) برمی‌گشتیم و بازار رقابتی بود، هر کسی هر ماشینی دوست داشت وارد می‌کرد، نمایندگی‌های مختلف هم وجود داشتند، شرایط خوب بود. تولید داخلی را همه به حسن و معایبش اشراف داریم. علم و امکانات تولید خودرو با کیفیت داریم. اما مدیریت در حوزه خودرو ضعیف است.

او درباره تجربه انگلیس در صنعت خودرو سازی می‌گوید: هر کارخانه بزرگی که داشت فروخت. به جای آن 800 کارخانه ماشین دست ساز کوچک به عده‌ای داد که واجد شرایط بودند. امکاناتی هم برای آنها گذاشت و در این میان چند کارخانه کارشان خوب می‌شود و می‌توانند تولید انبوه کنند.

او با انتقاد از شرایط خودروی داخلی ایران تصریح می‌کند: شرایط تولید خودرو در ایران به گونه‌ای است که ایران‌خودرو مدعی می‌شود بزرگترین فروشنده خودرو در جهان است. بله روی کاغذ درست است، پول را گرفته و سند تحویل داده است. اما چه ماشینی؟ مثلا شما رنگ سیاه می‌خواستی اما می‌گویند حالا سفید ببر. هیچ آپشنی نمی‌توانی انتخاب کنی و هر چه آنها می‌گویند باید قبول کنی. این نتیجه انحصار است. ولی کارخانه‌های مطرح دنیا همچون بنز از شما می‌پرسند چه امکاناتی می‌خواهی، رنگ داخل ماشین چه باشد و در نهایت اگر هم توان پرداخت نداشته باشی به صورت اقساط می‌فروشد. انتخاب شما همین است، مجبورید. چون درهای کشور بسته است. واردات را آزاد کنند، ببینم چه اتفاقاتی می‌افتد. البته این قانون وارداتی که اخیرا گذاشتند هم باز هم باعث انحصارگرایی می‌شود. در باز می‌شود یکسری ماشین وارد می‌شود، دوباره در بسته می‌شود.

محدودیت واردات برای ماشین‌های قدیمی و تاریخی هم وجود دارد. تیمور در این مورد توضیح می‌دهد: هر ماشینی که در دست کلکسیونرها و مجموعه‌دارها هست از قدیم و دوران پهلوی در کشور مانده است. متاسفانه هر چه بود از بین رفت. در طرح اتومبیل‌های فرسوده، خودروهایشان را از سر ناآگاهی دادند و به جای آن پراید گرفتند تا اینکه قانون صیانت از خودروهای تاریخی تصویب شد و حالا این خودروهای خاص پلاک تاریخی درند.
به گفته او، بیش از هزار خودروی تاریخی از مشهورترین برندهای اتومبیل‌سازی جهان در ایران موجود است.

تیمور در خصوص این که چگونه به این خودروها دسترسی پیدا می‌کند، می‌گوید: جامعه مجموعه‌داران خودرو در ایران کوچک است، اکثر افرادی که خودرو قدیمی دارند من را می‌شناسند. یا من آنها را پیدا می‌کنم. به هر حال از یک طریقی ماشین‌ها به دستم می‌رسد و بازسازی می‌کنم.

او در کارخانه کوچکش، خودروها را از صفر می‌سازد و قطعات آنها را تامین می‌کند. اما تحریم روی کار او هم اثر گذاشته است و توضیح می‌دهد: ما قطعات اصل استفاده می‌کنیم. از اروپا قطعات را سفارش می‌دهم، به دوبی می‌رود و بعد به دست ما می‌رسد، همین امر باعث می‌شود تا هزینه تمام شده برای ما دو برابر شود. در نهایت کار مونتاژ موتور و دیگر بخش‌های خودرو را اینجا انجام می‌دهیم.

تیمور شناخت خوبی هم از خودروسازی ترکیه دارد و توضیح می‌‎دهد: تولید رنو ترکیه حرف اول را در منطقه می‌زند. بسیار هم منظم هستند. ترک‌های فعال در صنعت اتومبیل اکثرا در آلمان تحصیل کرده‌اند. آنها رنو دارند، ما هم رنو داشتیم و البته رنو ایران هم زیر مجموعه ترکیه بود. همچنین ترک‌ها در قطعات خودرو بسیار پیشرفته هستند و از آلیاژ با کیفیت استفاده می‌کنند.