21 فوریه 2017•بهروزرسانی: 22 فوریه 2017
استانبول/خبرگزاری آناتولی
نشست «ایران به دنبال چیست؟» در چارچوب سلسله نشست های هزاره دوم، از سوی مرکز «تحقیقات و مطالعات جهانی» (GLOBAL RESEARCH THINKING CENTER) با حضور اساتید، پژوهشگران و کارشناسان حوزه خاورمیانه و ایران در استانبول برگزار شد.
در این نشست کارشناسانی؛ مانند پروفسور گلدن آیمان، پروفسور حسامالدین ایناچ، پروفسور اوزدن زینب اوکتاو، پروفسور چنگیز تومار، دکتر داوود هود، دکتر جانتورک جانر، دکتر سلیمان الیک، دکتر اوزلم کیهان پوسانه و دکتر بیلگهحان آلاگوز به بررسی ابعاد سیاست داخلی، منطقه ای و بین المللی ایران پرداختند.
«بازیگران خشونتطلب در خاورمیانه و ایران»، «ایران پس از توافقنامه هسته ای»، «ایران و نیروهای شبهنظامی شیعه»، «ایران و ارتباطات تروریستی»، «مفاهیم حاکم بر سیاست خارجی ایران»، «نظام بین الملل و ایران»، «روابط ایران با شورای همکاری خلیج»، «سیاست آمریکا در قبال ایران در دوره ترامپ»، «سیاست ایران در افغانستان»، «سیاست ایران در عراق»، «سیاست ایران در خلیج»، «سیستم سیاسی ایران» و «میراث ترکها در ایران» از موضوعات این نشست بودند.
خلاصه نتایج نشست در 12 بند از سوی مصطفی اونسای رئیس (GRTC) به شرح زیر در اختیار خبرگزاری آناتولی قرار گرفته است:
1. ایران به دلیل اینکه تا قرن بیستم تحت حاکمیت حکومت های ترک بوده و هم اکنون نیز جمعیت قابل ملاحظه از این کشور را ترکها تشکیل می دهند، برای ترکیه حوزه فرهنگی ترکی بسیار مهمی است. به همین دلیل لزوم آموزش کارشناسان در حوزه ایران و توجه بیشتر به این کشور بیش از پیش احساس می شود.
2. سیاست خاورمیانه ای آمریکا در دوره ترامپ، بازگشت به سیاست اتحاد با بلوک سنی در منطقه پس از انقلاب اسلامی ایران خواهد بود.
3. ایران برای ادغام در نظام جهانی وابسته به روسیه و چین نیست. تجربیات ایران، مخصوصا پس از تحریم های وضع شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه این کشور، باعث دنبال کردن یک دیپلماسی متوازن از سوی ایران شده است.
4. تاثیر ایران در منطقه دارای دو دلیل اساسی است؛ به دلیل عدم وجود یک بازیگردان موثر و قدرتمند منطقه ای، دوم به دلیل توانایی ایران در چانه زنی در چارچوب روابط خود با قدرت های جهانی است. (مثلا ایران وابستگی خاصی به سازمان ها و بلوک های اقتصادی و سیاسی منطقه ای و بین المللی نداشته و کشش تهدیدات و تحریم ها بر روی این کشور محدود است).
5. نزاع های مذهبی در منطقه که قدرت های جهانی به دنبال استفاده از آن هستند، دارای پایه های سیاسی و اجتماعی قوی نیست. هرچند ایران به عنوان تنها نماینده جریان شیعی سیاسی شناخته می شود، اما برخلاف تصور، جهان شیعه دارای یک بلوک و ساختار همگن و همسان نیست و کاملا برعکس، دارای ساختاری با ایدئولوژی و جامعه ای متکثر است. شمار گروه های شیعی-عربی که از گسترش روزافزون نفوذ ایران ناخشنود هستند کم نیست.
6. ایران به سه دلیل عمده خواهان افزایش نفوذ و تاثیرگذاری در خاورمیانه است. اول به خاطر خنثی کردن محاصره غرب است. به همین دلیل نیز به جنگ در بیرون از خاک خود در یمن، سوریه و عراق روی آورده است. دوم؛ خواست این کشور برای گسترش توانایی های جبهه مقاومت علیه غرب با استفاده از عنصر «ملیگرایی فارسی» و دولت-ملت است. سومین مورد نیز ایجاد فرصت اجرای استراتژی ایران به منظور گسترش به سوی غرب و صدور جریان شیعی سازمان یافته و انقلاب اسلامی است.
7. از میان رفتن داعش، مصادف با کاهش نفوذ ایران در منطقه خواهد بود، زیرا این موضوع باعث از میان رفتن عنصر تبلیغاتی ایران و قدرت سازماندهی این کشور برای گردآوردن نیروهای شبه نظامی شیعه خواهد شد.
8. سیاست خارجی ترکیه در خاورمیانه باید بیش از تکیه بر عنصر مذهب، باید به شکلی مناسب و هماهنگ به عنوان عضوی از جامعه جهانی باشد. ترکیه دارای اهداف نظامی دائمی در خاورمیانه نیست.
9. فعالیت ها و سیاست های ترکیه در بخش انرژی (گاز طبیعی اسرائیل) برای متوازن کردن رفتار ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چراکه ایران به عنوان یکی از منزوی ترین کشورهای جهان، حتی تاکنون موفق به عضویت در سازمان همکاری شانگهای نیز نشده است. به همین دلیل نیز ایران باید متوجه اهمیت ترکیه به عنوان کشوری متحد و دوست درک کند.
10. سیاست روسیه در سوریه در راستای منافع خود و تضمین منافع این کشور در سوریه است و سیاست حمایتی روسیه از رژیم اسد برای مدت معینی ادامه خواهد داشت. این نیز سیاستی نیست که مطلوب ایران باشد و روسیه در آینده در موضوع سوریه اولویت های اسرائیل را نیز در نظر خواهد گرفت. روسیه تردید بسیار زیادی برای تعارض با ایران ندارد. به همین دلیل نیز ترکیه می تواند با استفاده از روسیه و اسرائیل سیاست ایجاد توازن را در پیش بگیرد.
11. هنگامی که پوتین و ترامپ به مذاکره در مورد بحران سوریه روی بیاورند، نه در راستای اولویت های ایران، بلکه جلب نظر اسرائیل حرکت خواهند کرد. موضوعی که در این خصوص باید بر روی آن حساس بود، تلاش های برای ایجاد کشوری کردی در شمال سوریه است. اسرائیل ازکشور احتمالی کردی در شمال سوریه حمایت می کند. به همین دلیل نیز ترکیه نباید به سیاست هایی روی آورد که کشور را در تقابل کامل با ایران قرار دهد.
12. موضوعات موصل و کرکوک، کانتون های کردی و حمایت ایران از ی.پ.گ به عنوان مشکلاتی در روابط دوجانبه میان ایران و ترکیه در آینده نیز وجود خواهد شد. به همین دلیل نیز ترکیه باید به سیاست دوستی و نزدیکی با کشورهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر ادامه دهد، اما در موضوع یمن دخالت مستقیمی نداشته باشد.
