آنکارا/ خبرگزاری آنادولو
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه در گفتوگو با روزنامه «الشرق الاوسط» چاپ لندن، به پرسشهایی درباره سیاست خارجی پاسخ داد و به ارزیابی تحولات منطقه پرداخت.
وی تاکید کرد: ترکیه همانند گذشته، امروز نیز به موضع خود در حمایت از صلح، ثبات و برادری ادامه میدهد. ما توافق دفاعی مشترک مکه را نیز تجلی عینی این اراده میدانیم و از افزایش شمار کشورهای عضو این توافق نیز استقبال میکنیم.
رئیسجمهور ترکیه در پاسخ به این پرسش که «ایده توافق سهجانبه مکه چگونه شکل گرفت و چه تحولاتی در روند منتهی به این توافق تأثیرگذار بود؟» گفت: ایده توافق دفاعی مشترک مکه، حاصل شرایط جدیدی است که در پی تحولات منطقه و همچنین درک مسئولیت مشترک پدید آمده است.
اردوغان با بیان اینکه ترکیه همواره بر حلوفصل مسائل منطقه توسط کشورهای منطقه تاکید داشته، اظهار داشت: رویکرد اصلی ما همواره همین بوده است. مسائل منطقه باید توسط بازیگران خود منطقه حلوفصل شود و میتوان گفت ما نخستین گام را در این زمینه برداشتهایم. تحولات اخیر بار دیگر اهمیت همبستگی میان کشورهای دوست و برادر را نشان داد. ترکیه همواره از تعمیق اختلافات و منازعات جلوگیری و از تقویت کانالهای گفتوگو و رایزنی حمایت کرده است. زیرا میدانیم صلح پایدار تنها با پایان یافتن درگیریها محقق نمیشود، بلکه به اعتماد متقابل، اراده سیاسی و چشمانداز مشترک برای آینده نیاز دارد. توافق دفاعی مشترک مکه نیز نتیجه همین رویکرد است. در اینجا، فراتر از گردهم آمدن سه کشور، ما مسئولیتی تاریخی در قبال ثبات منطقه و آرامش ملتهای برادر بر عهده گرفتهایم.
وی با تاکید بر اینکه این توافق به روی همه کشورهای برادری که خواهان صلح و آرامش در منطقه هستند، باز است، افزود: ترکیه همانند گذشته، امروز نیز به موضع خود در حمایت از صلح، ثبات و برادری ادامه میدهد. توافق دفاعی مشترک مکه را نیز تجلی عینی این اراده میدانیم و از افزایش شمار کشورهای عضو این توافق نیز استقبال میکنیم. انشاءالله ما، عربستان سعودی و پاکستان، دروازه دوره جدیدی از همکاری و همبستگی در منطقه را گشودهایم. ما کشورهایی هستیم که اراده داریم این دروازه را همواره باز نگه داریم و به تقویت صلح و ثبات کمک کنیم.
اردوغان در پاسخ به این پرسش که «آیا این توافق با روند تنش میان آمریکا و ایران مرتبط است یا ایده هماهنگی سهجانبه از قبل مطرح بوده است؟» با اشاره به اهمیت روند تنش میان دو کشور برای تحولات منطقهای گفت: توافق دفاعی مشترک مکه را صرفا تحولی مقطعی و ناشی از تنش میان این دو کشور دانستن، به معنای درک نادرست از سیاست و نیت کشورهای ما خواهد بود.
وی افزود: این توافق که حق دفاع از خود، مندرج در ماده 51 منشور سازمان ملل متحد، را نیز تایید میکند، هیچ کشوری را هدف قرار نداده و برای مشارکت همه کشورهای برادری که هدفشان صلح، رفاه و ثبات منطقه است، باز است. چشمانداز ما نیز محدود به سه کشور نیست؛ بلکه میخواهیم این همکاری بیش از پیش گسترش یابد و در صورت امکان، روزی همه کشورهای منطقه زیر این چارچوب گرد هم آیند. این مهمترین گام برای ایجاد ثبات پایدار در منطقه خواهد بود.
رئیسجمهور ترکیه تصریح کرد: اقدامی که امروز انجام دادیم، قطعا پیشینهای دارد. این توافق از مدتها پیش یکی از موضوعاتی بوده که در گفتوگوهای ما با شرکایی که امروز آن را امضا کردیم و همچنین دیگر کشورهای منطقه، مورد بررسی قرار گرفته است.
اردوغان با بیان اینکه ترکیه مدتهاست بر ضرورت رایزنی منظم کشورهای مرتبط برای تقویت صلح، ثبات و امنیت در منطقه تأکید کرده و بر همین اساس عمل کرده است، گفت: زیرا میدانیم نسخههایی که از خارج برای حل مسائل منطقه تحمیل میشوند، چه فجایعی میتوانند به بار آورند.
وی با تاکید بر اینکه ترکیه همواره سیاست خود را بر محور نقشآفرینی اراده و خرد جمعی کشورهای منطقه قرار داده است، افزود: بنابراین، نمیتوان سازوکار سهجانبهای را که در مکه شکل گرفت، واکنشی به تحولات روزمره و مقطعی دانست. اقدامی که انجام دادیم، بیانگر یک اراده راهبردی در برابر شرایط متغیر منطقهای است. ترکیه همواره خواهان تقویت دیپلماسی به جای تنش، گفتوگو به جای درگیری و همکاری منطقهای به جای شکاف و جدایی بوده است. ما بهعنوان کشوری که میتواند با همه طرفها گفتوگو کند و در صورت لزوم در مسائل دشوار مسئولیت بر عهده بگیرد، به تلاش خود برای برقراری صلح و ثبات پایدار در منطقه ادامه خواهیم داد.
اردوغان در پاسخ به این پرسش که «با وجود اینکه این توافق ماهیت دفاعی دارد، آیا در متن آن تصریح شده است که حمله به یکی از طرفها، حمله به هر سه طرف تلقی خواهد شد؟» گفت: بله، توافق دفاعی مشترک مکه، همانطور که از نامش پیداست، بر رویکرد دفاع مشترک استوار است.
رئیسجمهور ترکیه با اشاره به اهمیت امضای چنین توافقی در مکه مکرمه میان کشورهای برادر، گفت از امضای این توافق احساس خرسندی میکنند و افزود: توافق دفاعی مشترک مکه، پیش از هر چیز توافقی مبتنی بر بازدارندگی جمعی است. این توافق همکاریهای امنیتی و دفاعی ما را پیش خواهد برد، زمینه را برای توسعه پروژههای مشترک در صنایع دفاعی فراهم خواهد کرد و در مبارزه با تروریسم به ما قدرت بیشتری خواهد داد. ما با این توافق هیچ کشوری را هدف قرار ندادهایم؛ هدف تنها صلح و ثبات منطقه و رفاه ملتهای ماست. همانگونه که در مفاد توافق بهصراحت و روشنی آمده است، اصل اساسی این است که تهدید علیه امنیت هر یک از طرفها، از سوی سایر طرفها نیز بهعنوان یک مسئله مشترک امنیتی تلقی شود.
وی افزود: با این حال، نباید این موضوع را صرفا یک بند نظامی تلقی کرد. هدف اصلی توافق، تقویت بازدارندگی، تحکیم امنیت طرفها بر پایه همبستگی متقابل و حفظ ثبات منطقهای است.
اردوغان همچنین اظهار داشت که پیشرفتهای ترکیه در سالهای اخیر در حوزه دفاعی و امنیتی، از سوی همگان مورد تقدیر قرار گرفته است.
رئيس جمهور ترکیه با اشاره به اینکه کشور در این مسیر نیز از طریق همکاری و توافق با کشورهای برادر و دوست، به این اقدامات ماهیتی در راستای تقویت صلح و ثبات منطقه بخشیده است، گفت: همزمان، ما بهعنوان کشورهایی که این ائتلاف را امضا کردهایم، این پیام را میدهیم که نه تهدیدی برای یکدیگر خواهیم بود، بلکه متعهد به تضمین امنیت یکدیگر هستیم و در داخل این چارچوب نیز از یکدیگر حمایت و همبستگی خواهیم داشت.
وی تاکید کرد: پیام توافق دفاعی مشترک مکه کاملاً روشن است؛ امنیت یکی از ما، امنیت همه ماست. اگر این رویکرد را با نگاهی فراگیر در منطقه خود به اجرا بگذاریم، معتقدیم میتوانیم صلح، ثبات و رفاه پایدار را بهگونهای برقرار کنیم که به نفع همه ما باشد.
اردوغان در پاسخ به این پرسش که «آیا میتوان گفت قدرتهای منطقهای در خاورمیانه تصمیم گرفتهاند مسئولیت تأمین امنیت و ثبات را که پیش از این عمدتاً در اختیار قدرتهای بزرگ تصور میشد، خود بر عهده بگیرند؟» گفت: اکنون کشورهای منطقه بیش از پیش باید مسئولیت امنیت، ثبات و آینده خود را بر عهده بگیرند. رویکردی که ما از گذشته از آن دفاع کردهایم نیز دقیقاً همین بوده است. کشورهای و ملتهای همان منطقه، بهتر از هر کس دیگری مسائل آن منطقه را میشناسند.
وی ابراز داشت: تحولات منطقه ما، بدون تردید میتواند پیامدهایی داشته باشد که در سطح جهانی نیز تاثیرگذار باشد. تقویت مالکیت منطقهای، همبستگی منطقهای و اراده مشترک، به تقویت ثبات جهانی نیز کمک خواهد کرد.
اردوغان افزود: ترکیه اهمیت زیادی برای ایجاد سازوکارهای قویتر میان کشورهای منطقه و تأمین مشترک امنیت و ثبات قائل است و گفت این کشور با تقریباً تمامی کشورهای منطقه روابطی در سطح بسیار خوبی دارد.
اردوغان با بیان اینکه ترکیه بر این باور است که تبدیل همکاریهای موجود با کشورهای منطقه به همکاریهایی پایدارتر میتواند مفید باشد، اظهار داشت: در این چارچوب، ما معتقدیم کشورهای منطقه باید از طریق روابطی که امنیت و ثبات اقتصادی آنها را در میان خود نهادینه میکند، امنیت و ثبات خود را تضمین کنند. روشنترین واقعیتی که شرایط امروز نشان میدهد این است که آینده منطقه را نمیتوان مستقل از اراده کشورهای منطقه شکل داد.
وی تصریح کرد: هدف ما ایجاد بلوکبندیهای انحصاری نیست؛ بلکه ایجاد نظم همکاری منطقهای مبتنی بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی، اعتماد متقابل و منافع مشترک است. ترکیه بر همین اساس به فعالیت خود ادامه خواهد داد، در صورت لزوم مسئولیت بر عهده خواهد گرفت و برای تقویت صلح، ثبات و امنیت در منطقه، ابتکارهای دیپلماتیک خود را با قاطعیت دنبال خواهد کرد.
رئیسجمهور ترکیه در پاسخ به این پرسش که «آیا معتقدید توافق مکه به تقویت امنیت در منطقه خلیج که از اهمیت زیادی برای اقتصاد جهانی برخوردار است، کمک خواهد کرد؟» گفت: قطعا معتقدم، معتقدیم. همانطور که از ابتدا تاکید کردم، ما توافقی را امضا کردهایم که در خدمت رفاه، آرامش و امنیت منطقه خواهد بود.
اردوغان با تاکید بر اینکه امنیت منطقه خلیج نه تنها برای کشورهای منطقه، بلکه برای اقتصاد جهانی و تجارت بینالمللی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است، افزود: موضوعات متعددی از امنیت عرضه انرژی و ایمنی مسیرهای دریایی گرفته تا تداوم تجارت و ثبات اقتصاد جهانی، مستقیما با آرامش و ثبات این منطقه ارتباط دارد. این صرفا یک بیان نظری نیست؛ تحولات چند ماه اخیر این موضوع را به ما نشان داد. بنابراین، ما هر اقدامی را که به تقویت امنیت و ثبات در خلیج کمک کند، نه فقط از منظر منطقهای، بلکه از نظر صلح و رفاه جهانی نیز ارزشمند میدانیم. معتقدیم توافق دفاعی مشترک مکه کمک بزرگی به شکلگیری رویکرد مشترک امنیتی و همبستگی در منطقه خواهد کرد و به تغییر پارادایم در منطقه منجر خواهد شد.
وی با تاکید بر اینکه امنیت و توسعه اقتصادی را نمیتوان از یکدیگر جدا دانست، گفت: همواره تاکید کردهام که ثبات سیاسی و توسعه اقتصادی نیز همگام با یکدیگر پیش میروند. اروپا پس از جنگهای بزرگ خود، ابتدا به ثبات و امنیت مشترک و سپس به یکپارچگی اقتصادی و رفاه رسید؛ ما میتوانیم بدون تحمل این همه رنج، بهصورت مشترک به این مرحله برسیم.
رئیسجمهور ترکیه افزود: جایی که آرامش وجود نداشته باشد، تداوم تجارت، سرمایهگذاری و رفاه امکانپذیر نیست. ثبات خلیج، از نظر تامین امنیت ارتباطات اقتصادی میان آسیا، اروپا و آفریقا نیز مسئلهای راهبردی است. ما صلح و ثبات خلیج را جدا از چشمانداز خود نسبت به امنیت و صلح منطقهای نمیدانیم. از این رو، به پذیرش هرگونه مسئولیتی که بر عهده ما باشد و ادامه تلاشهای سازنده دیپلماتیک خود ادامه خواهیم داد.
اردوغان در پاسخ به این پرسش که «آیا پیشبینی میکنید وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از آغاز درگیریهای کنونی بازگردد؟» تنگه هرمز را «نقطهای با اهمیت نه منطقهای، بلکه جهانی» توصیف کرد.
وی با اشاره به اینکه این تنگه از نظر تامین انرژی جهانی و تجارت بینالمللی نیز گذرگاهی کاملاً راهبردی است، گفت: بنابراین، هرگونه تنشی که ممکن است در این منطقه رخ دهد، از نظر پیامدها تنها به کشورهای منطقه محدود نمیشود؛ همه جهان این موضوع را از طریق افزایش قیمت نفت دید و لمس کرد. تنگه هرمز عملا ثابت کرد که یکی از شریانهای اصلی اقتصاد جهانی است. امید و انتظار ما این است که تنش کنونی هرچه سریعتر پایان یابد و تنگه هرمز بار دیگر بهصورت امن، باثبات و بدون وقفه در خدمت تجارت بینالمللی قرار گیرد.
اردوغان با اشاره به اینکه تحقق این امر به رفتار عاقلانه طرفها و باز نگه داشتن کانالهای دیپلماتیک بستگی دارد، افزود: ما هیچگاه خواهان تشدید تنش نبودهایم؛ برعکس، همواره از طریق گفتوگو با همه طرفها، از حل مسائل از راه مذاکره حمایت کردهایم. تلاش کردیم طرفها را بر سر یک میز گرد هم آوریم. زیرا میدانیم که راهحل پایدار، چه در هرمز، چه در اوکراین و چه در فلسطین، از مسیر درگیری نمیگذرد، بلکه از مسیر دیپلماسی میگذرد.
وی اظهار داشت: در زمینه امنیت چنین آبراه حیاتی، کشورهای منطقه مسئولیت بزرگی بر عهده دارند. ما معتقدیم تقویت مالکیت منطقهای و رویکرد مشترک امنیتی میتواند سهم مهمی در ثبات تنگه هرمز داشته باشد. هدف باید بازگشت تنگه هرمز به روند عادی، امن و باثبات خود و حفظ پایدار این وضعیت باشد.»
اردوغان در پاسخ به این پرسش که «روابط کنونی با عربستان سعودی را چگونه ارزیابی میکنید؟» گفت: روابط خود با عربستان سعودی را روابطی راهبردی میدانیم که تاریخ مشترک، پیوندهای برادری و منافع متقابل ما آن را شکل داده است. ترکیه و عربستان سعودی نهتنها دو کشور دوست و برادر، بلکه دو کشوری هستند که در زمینه صلح، ثبات و رفاه منطقه نیز مسئولیتهای مهمی بر عهده دارند. از شتابی که اخیرا در روابطمان ایجاد شده است، خرسندیم. همزمان با تقویت گفتوگوی سیاسی، همکاریهای خود را در بسیاری از زمینهها، بهویژه اقتصاد، تجارت، سرمایهگذاری، صنایع دفاعی، انرژی و گردشگری نیز توسعه میدهیم. روابط با عربستان سعودی را فراتر از تحولات مقطعی و بر پایه منافع مشترک بلندمدت و احترام متقابل دنبال میکنیم.
وی با اشاره به اینکه در شرایطی که منطقه با چالشهای بسیار جدی روبهروست، رایزنی و همکاری نزدیک میان ترکیه و عربستان سعودی اهمیت بیشتری پیدا کرده است، گفت: معتقدیم توافق مکه موجب تقویت بیشتر روابط دو کشور در حوزههای مختلف، بهویژه همکاریهای دفاعی، خواهد شد. ما نسبت به مسئولیتهای مشترک خود در قبال صلح و ثبات منطقه آگاه هستیم و بر همین اساس عمل میکنیم. ترکیه برای ثبات و امنیت عربستان سعودی و دیگر کشورهای منطقه اهمیت زیادی قائل است. زیرا کوچکترین بحران در منطقه ما، از جمله در زمینه مهاجرت و تروریسم، پیامدهایی ایجاد میکند که همه کشورهای منطقه آن را احساس میکنند. معتقدم در دوره پیشرو نیز گامهایی برای ارتقای هرچه بیشتر روابط میان دو کشور به سطوح بالاتر برخواهیم داشت.
رئیسجمهور ترکیه، درباره تحولات اخیر لبنان گفت: لبنان برای ما تنها کشوری نزدیک از نظر جغرافیایی نیست؛ بلکه کشوری دوست و برادر است که با آن پیوندهای تاریخی نیز داریم.
وی افزود: صلح، امنیت و ثبات لبنان برای ثبات کل منطقه ما اهمیت زیادی دارد. همانند دیگر کشورهای منطقه، حاکمیت، وحدت سیاسی و تمامیت ارضی لبنان نیز باید حفظ شود. ما مخالف آن هستیم که مسائل داخلی لبنان از طریق مداخلات خارجی یا روشهای نظامی پیچیدهتر شود و این کشور به عرصه رقابت قدرتهای خارجی تبدیل شود. معتقدیم مردم لبنان باید بتوانند درباره آینده کشورشان بر اساس اراده خود تصمیم بگیرند.
رئیسجمهور ترکیه تصریح کرد: حملات اسرائیل به لبنان باید هرچه سریعتر متوقف شود؛ اسرائیلی که سیاستهای تهاجمی و توسعهطلبانه آن، مسئله اساسی در منطقه را تشکیل میدهد. در این چارچوب، مذاکرات جاری برای برقراری آتشبس در لبنان را مثبت ارزیابی میکنیم. امنیت و ثبات لبنان را نمیتوان از صلح منطقهای جدا دانست.
اردوغان در ادامه گفت: سرنوشت خاورمیانه نباید همواره با درگیری، ویرانی و رنج نوشته شود؛ این منطقه نیز شایسته صلح، آرامش و رفاه است. این رویکرد در مرکز تمامی تلاشهای دیپلماتیک ترکیه قرار دارد.
وی تاکید کرد: منطقه ما سالهاست با جنگ و اشک شناخته میشود. باید برای تغییر این وضعیت هر کاری از دستمان برمیآید انجام دهیم. خواست ما این است که لبنان بار دیگر به ثبات برسد، نهادهای آن تقویت شوند و مردم این کشور بتوانند با امنیت به آینده خود نگاه کنند. در این چارچوب، آمادهایم هرگونه حمایت فنی لازم را ارائه دهیم و زمینه همکاری را فراهم کنیم. ما این اراده خود را اخیرا به جناب ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، و نواف سلام، نخستوزیر این کشور، که میزبان آنها در ترکیه بودیم نیز اعلام کردیم.
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره روند تحولات در سوریه گفت: روند تغییرات در سوریه را از منظر اراده مردم این کشور برای تعیین آینده خود، نقطه عطفی تاریخی ارزیابی میکنیم. ترکیه از ابتدا از تمامیت ارضی، وحدت سیاسی و حاکمیت سوریه حمایت کرده؛ جنگ، تروریسم و بیثباتی که سوریه با آن مواجه بوده، هزینههای سنگینی را به کل منطقه تحمیل کرد.
اردوغان افزود: اکنون دوره جدیدی پیش روی ماست. بزرگترین آرزوی ما این است که این دوره زمینهساز صلح پایدار، ثبات و بازسازی سوریه شود. اجازه نخواهیم داد در شمال سوریه یا هر بخش دیگری از این کشور، ساختارهایی شکل بگیرند که امنیت ترکیه را تهدید کنند. همانقدر که تمامیت ارضی سوریه برای ما اهمیت دارد، امنیت ملی ترکیه نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
وی خاطرنشان کرد: از ابتدای این روند، خواست ما این بوده است که برادران و خواهران سوری ما بتوانند در کشور خود با امنیت و آرامش زندگی کنند. سوریه از دسامبر 2024 تاکنون در مسیر بهبود شرایط امنیتی، فراهم کردن زمینه توسعه اقتصادی و ایجاد آشتی اجتماعی، پیشرفت قابل توجهی داشته است. طبیعتا مالکیت منطقهای و حمایت منطقهای ایجادشده در پشتیبانی از دولت سوریه، نقش مهمی در دستیابی به این نتیجه داشته است.
اردوغان افزود: دولت سوریه که روابط خوبی با جامعه منطقهای و بینالمللی برقرار کرده است، با تمرکز بر دستور کار ثبات و امنیت پایدار، توانسته است از ورود به درگیریهای بیشتر نیز دور بماند. امروز عادیسازی وضعیت سوریه به موضوعی با اهمیت راهبردی برای کل منطقه تبدیل شده است. نام سوریه دیگر بیش از آنکه با بیثباتی گره خورده باشد، با طرحهای ارتباطی و توسعهای مطرح میشود.
وی تاکید کرد: ترکیه همانگونه که تاکنون عمل کرده، از این پس نیز به مسئولیتهای خود برای ثبات سوریه، بازسازی این کشور و تقویت صلح منطقهای ادامه خواهد داد. ترکیه همچنین مصمم است در این مسیر با شرکای منطقهای و بینالمللی همکاری کند. اکنون که صفحه جدیدی در سوریه گشوده شده است، این صفحه باید نه با رنجهای جدید، بلکه با درک مشترک از صلح، برادری، حاکمیت و آینده مشترک نوشته شود.
news_share_descriptionsubscription_contact
