10 نوامبر 2018•بهروزرسانی: 12 نوامبر 2023
آنکارا/خبرگزاری آناتولی
امروز هشتاد و پنجمین سالگرد درگذشت مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار جمهوری ترکیه به عنوان دولتمردی بزرگ، فرمانده جنگ استقلال و رهبر تغییرات و اصلاحات بنیادی در ترکیه مدرن است.
مردم ترکیه امروز راس ساعت 9:05 صبح که لحظه درگذشت آتاتورک است، با یک دقیقه سکوت و خواندن سرود ملی کشور به بنیانگذار جمهوری ترکیه ادای احترام کردند.
مصطفی کمال آتاتورک در سال 1881 در شهر سلانیک (در یونان امروزی) به دنیا آمد. پدرش علیرضا افندی و مادرش زبیده خانم نام داشت. آتاتورک تحصیلات ابتدایی خود را در سلانیک به پایان رساند و در سال 1902 از مکتب حربیه استانبول با درجه ستوانی و در سال 1905 نیز از آکادمی جنگ با درجه سروانی فارغ التحصیل شد.
آتاتورک طی سالهای 1905 و 1907 در لشکر 5 سوریه و لشکر 3 مقدونیه ایفای نقش کرد. در سرکوب شورش 31 مارس 1909 استانبول نقش داشت و پس از حمله نظامی ایتالیا در سال 1911 به لیبی (طرابلس غرب) به لیبی اعزام شد. پس از موفقت در لیبی به درجه سرگردی دست یافت و سپس طی سالهای 1912 و 1913 در جنگهای بالکان شرکت کرد.
آتاتورک، در جنگ جهانی اول به عنوان فرمانده لشکر 19 ارتش عثمانی در نبرد چاناکقلعه شرکت کرد و به دلیل موفقیت در متوقف کردن حملات دشمن در گالیپولی به شهرت زیادی دست یافت.
آتاتورک پس از به دست آوردن پیروزی در جبهه جنگی شرق به درجه ژنرالی ارتقاء یافت و موفق به متوقف کردن حملات روسیه در جبهه شرق شد. سپس فرماندهی لشکر 7 فلسطین و سوریه را در سال 1907 به دست گرفت. مصطفی کمال آتاتورک در همان سال به همراه وحیدالدین، ولیعهد عثمانی به آلمان سفر کرد.
در سال 1918 نیز درحالی که در جبهه سوریه درحال جنگ بود با امضای پیمان صلح «موندرس» و پایان جنگ به استانبول فراخوانده شد. آتاتورک که هدف رهایی کشور از اشغال دشمن را در سر داشت، با به دست آوردن حکم ماموریت بازرسی ارتش، استانبول را ترک کرد. آتاتورک در تاریخ نوزدهم می 1919 وارد سامسون در ساحل دریای سیاه شد و روز 22 ژوئن 1919 بیانیه آماسیا را صادر کرد. کنگره ارزروم و سیواس نیز در 23 ژوئیه و 4 سپتامبر 1919 به ریاست وی برگزار شد.
مجلس کبیر ملت ترکیه در 23 آوریل 1920 اولین جلسه خود را در آنکارا تشکیل و مصطفی کمال آتاتورک به عنوان رئیس مجلس و دولت انتخاب شد. پس از پیروزی ارتش ترکیه در جنگ ساکاریا عنوان «غازی» از سوی مجلس به آتاتورک اعطا شد. هنگامی که با پایان جنگ استقلال در 29 اکتبر 1923 تاسیس نظام جمهوریت از سوی مجلس ترکیه به تصویب رسید، آتاتورک نیز به عنوان رییس جمهور انتخاب شد.
آتاتورک پس از آن برای چهار بار پیاپی به عنوان رییس جمهور انتخاب شد و نام خود را به عنوان قهرمان جنگ استقلال و دولتمردی بزرگ بر صفحه تاریخ ثبت کرد.
مصطفی کمال آتاتورک هشتاد سال پیش در چنین روزی در سن 57 سالگی در 10 نوامبر 1938 درگذشت.
