????????? ?????
28 نوامبر 2015•بهروزرسانی: 29 نوامبر 2015
استانبول/ عبدالسلام سلیمی/ خبرگزاری آناتولی
مسئولین سیاسی و نظامی و همچنین رسانههای رسمی ایران از زوایای مختلفی به موضوع سقوط جنگنده سوخوی 24 روسیه توسط دو فروند جنگنده F-16 نیروی هوایی ترکیه پرداختهاند؛ اکثر آنها کار ترکیه را اشتباه، خصمانه و دارای عواقب ناخوشایندی برای آنکارا دانستهاند، برخی خواهان واکنش جدی روسها شده و بعضی نیز تجاوز روسیه به حریم هوایی ترکیه را تکذیب یا در آن تشکیک کردهاند.
حسن روحانی، رئیسجمهور ایران گفته "اطلاعاتی" دارد که نشان میدهد جنگنده روس "در فضای سوریه مشغول عملیات بوده و هدف قرار گرفته است". وی بدون ذکر منبع اطلاعات خود و همچنین با اغماض نسبت به حریم هوایی ترکیه توسط روسیه در چند وقت اخیر، دو کشور را به آرامش دعوت کرده است.
ژنرال یحیی رحیم صفوی، فرمانده کل پیشین سپاه پاسداران و مشاور عالی نظامی رهبر ایران بدون اشاره به نقض هوایی ترکیه توسط روسیه، اقدام آنکارا را یک "اشتباه استراتژیک" که "هزینه بالا" و "مطمئنا ضرر در پی خواهد داشت" دانسته است. او همچنین به حمایت آمریکا از این اقدام ترکیه اعتراض کرده است.
علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران نیز اقدام ترکیه "اشتباه بزرگ" و حمایت آمریکا را "اشتباه بزرگتر" دانسته است. او نیز سخنی در مورد اعتراض مقامات آنکارا به نقض حریم کشورشان توسط روسیه اشاره نکرده است.
ژنرال محسن رضایی، فرمانده اسبق سپاه و دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام هم مانند دو شخصیت فوق، به تایید اقدام ترکیه توسط مقامات واشنگتن با جمله "ترکیه پیشمرگ آمریکا نشود" اعتراض کرده است.
خبرگزاری رسمی-امنیتی فارس اما خواهان انتقام روسیه شده و نوشته "بدون پاسخگویی به ماجراجویی ترکیه، موقعیت بینالمللی روسیه دچار خدشه میشود". این خبرگزاری نیز هیچ اشارهای به اقدامات تحریکآمیز روسیه پیش و در روز حادثه مذکور نکرده است.
خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه قدس از قول یک کارشناس سیاسی بین المللی (مازن بلال) تلویحا اذعان کرده که روسیه با این اقدام قصد داشت "طرح ایجاد منطقه (امن) عاری از سلاح در شمال سوریه" ناکام بگذارد. وی افزوده که هر چند روسیه و ترکیه سعی کردهاند "این واقعه به گونهای اداره شود، تا به درگیری مستقیم منجر نشود، اما احتمال بروز یک درگیری همچنان وجود دارد و این امر مستلزم تکرار نشدن این واقعه است". این خبرگزاری همچنین از قول یک استراتژیست به نام طالب ابراهیم اقدام ترکیه را "جنون" دانسته و از واکنش "جدیتر و شدیدتر" مسکو خبر داده است.
روزنامه اصلاحطلب و حامی دولت روحانی «شرق» با کلماتی مانند "ترکیه مدعی است"، "روسیه بهکلی آن را رد میکند" و "جغرافیای نوار مرزی در منطقه موردنظر که چندان هم سرراست نیست" نسبت به نقض حریم ترکیه توسط روسیه ابراز تردید کرده و گفته "چنین واکنش تندی مورد انتظار نبوده است". با این وجود شرق در گزارش دیگری پیشبینی کرده "که مسکو و آنکارا به احتمال زیاد از افزایش مناقشه بر سر این حادثه اجتناب خواهند کرد".
ایسنا دیگر رسانه وابسته به دولت روحانی هم بدون ذکر تجاوز روسیه به خاک ترکیه، حمایت ضمنی خود از روسها را چنین بیان کرده است: "در پی سرنگونی یک جنگنده روسیه توسط ارتش ترکیه، تنش میان دو کشور در حال بالا گرفتن است، که به نظر میرسد روسیه در این زمینه دست بالا را دارد".
و در نهایت برخی از رسانهها، از جمله خبرآنلاین نزدیک به علی لاریجانی رئیس مجلس ایران اقدام ترکیه را نه "دفاع از تمامیت خاک خود"، بلکه برای "کشاندن پای ناتو به عنوان قویترین سازمان نظامی جهانی در منطقه برای تحدید منافع کرملین و نیز یادآوری حضور موثر آنکارا در تعیین معادلات منطقهای" دانسته و در مورد واکنش روسیه نوشته که "واکنش علنی روسها به ماجراجویی نظامی ترکیه، باعث تقویت حضور موثر در عرصه میدانی و اتحاد بیشتر این کشور با ایران خواهد شد".
