پنجمین نشست شورای عالی همکاری ترکیه-روسیه در مسکو

آنکارا/ شریفه چتین/ خبرگزاری آناتولی

همزمان با سفر هیات بلندپایه ترکیه به مسکو، پنجمین نشست شورای عالی همکاری بین روسیه و ترکیه با حضور رجب طیب اردوغان و ولادیمیر پوتین فردا در مسکو برگزارخواهند شد. در این نشست فرآیند مناسبات اقتصادی و سیاسی دوکشور پس از تکامل عادی سازی روابط دو کشور پس از حادثه سرنگونی جنگنده روسیه، تحولات مهم منطقه‌ای به ویژه بحران سوریه مورد بحث و تبادل نظر قرار خواهد گرفت.

- تکامل روند عادی سازی مناسبات ترکیه و روسیه

یکی از مسئولان ترکیه در گفتگو با خبرنگار آناتولی، تکامل روند عادی سازی روابط بین دو کشور را یکی از اهداف این نشست دانست. از سوی دیگر، مقامات ترکیه نیز معتقدند روابط ترکیه و روسیه در زمینه های دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی بیش از 24 نوامبر (تاریخ سرنگونی جنگنده مذکور) گسترش یافته است.

اعلام همبستگی ویلادمیر پوتین با ترکیه پس از اقدام به کودتای نافرجام گروه تروریستی فتو در 15 ژوئیه نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. گسترش روابط مستحکم مقامات دو کشور از اولویت های ترکیه در این نشست محسوب می شود. بنابر این تصمیمات سران دو کشور با سرعت بیشتر عملی خواهد شد.

مقامات ترکیه همچنین بر این باوراند که بخش بزرگی از محدودیت فعالیت شرکت های ترکیه در روسیه از طریق این نشست رفع خواهد شد.

آنکارا و مسکو همچنین آماده اند در جهت گسترش روابط فرهنگی و گردشگری در بین مردم دو کشور گام بردارند. در این راستا، سال 2019 طی قردادی «سال فرهنگ و گردشگری» دو کشور اعلام خواهد شد.

بیش از 4.5 میلیون شهروند روس در سال 2014 از ترکیه بازدید کردند که این رقم در سال های 2015 و 2016 کاهش یافت. با توجه به این آمار، مقامات ترکیه برای افزایش آمار گردشگران روسی در سال جاری تلاش خواهند کرد.

- محور اصلی مذاکرات بحران سوریه است

همکاری نزدیک ترکیه و روسیه درباره حل بحران سوریه با تخلیه مردم شرق حلب آغاز شد. آتش بسی که با ابتکار و ضمانت دو کشور در 30 دسامبر در سراسر سوریه اعلام شد علی رغم نقض آن از سوی رژیم اسد و گروه های تحت حمایت ایران موفق به کاهش خشونت این جنگ شدند.

از سوی دیگر روسیه برای اجرای آتش بس که در مذاکرات آستانه متعهد آن شد فشار لازم را بر رژیم اسد و ایران وارد نکرد. این وضعیت تلاش برای یافتن راه حل سیاسی در دور پنجم مذاکرات صلح سوریه در ژنو که اواخر ماه جاری برگزار خواهد شد را دشوار کرده است. رژیم اسد و ایران با این تصور که توازن نظامی به نفع آن هاست، به دنبال یافتن راه هایی برای ادامه جنگ هستند.

آمریکا موضع غیر فعالی در قبال بحران سوریه اتخاذ کرده است، ترکیه از روسیه می خواهد که برای روند انتقال سیاسی در سوریه نقش مؤثرتری داشته باشد و رژیم اسد را به صلح وادار کند.

- پلی از منبج به سنجار

آمریکا، روسیه و رژیم اسد برای مقابله با هدف قرار دادن حضور پ.ک.ک-پ.ی.د در منبج طی عملیات سپر فرات با محاصره اطراف این شهر از آن محافظت می کنند، در این وضعیت پ.ک.ک-پ.ی.د تسلیحات سنگین و شبه نظامیان باتجربه خود را به سینجار اعزام می کند که این شهر با تبدیل شدن به قندیل دوم تهدیدی برایعراق محسوب می شود. همچنین عبور و مرور شبه نظامیان گروه تروریستی داعش بین موصل و رقه مطرح شدن سوریه و عراق در قالب یک پرونده را ضروری کرده است.

ترکیه انتظار خود از روسیه جهت همکاری بیشتر برای مقابله با حضور پ.ک.ک-پ.ی.د در منبج و عبور شبه نظامی از سوریه به سنجار و از عراق به سوریه را به مقامات روسی منتقل خواهد کرد. آنکارا دوباره هشدار خواهد داد که اشغال مناطقی که بیشتر جمعیت شان را اعراب تشکیل می دهند باعث ادامه درگیری و بی ثباتی خواهد شد.

- حساسیت طرفین در موضوع دریای سیاه و ناتو

انتظار می رود حضور ناتو در دریای سیاه و مواردی چون نقش روسیه و ترکیه در امنیت و ثبات در دریای سیاه مورد بررسی قرار گیرد.

در پی درگیری میان روسیه با گرجستان در سال 2008، آمریکا و کشورهای غربی حضور خود را در دریای سیاه پررنگ تر کردند. دخالت روسیه در بحران اوکراین منجر به افزایش اهمیت ناتو به منطقه دریای سیاه شد.

در نشست ماه گذشته وزرای دفاع کشورهای عضو ناتو مفادی از قبیل تقویت حضور کنونی متحدان در دریای سیاه، مشارکت کارکنان نظامی 8 کشور عضو اتحادیه، گشت هوایی 5 کشور عضو و تقویت نیروهای زمینی و هوایی در راستای آموزش آنها تصویب شد.

ناتو اعلام کرد که به منظور افزایش هماهنگی میان کشورهای عضو اتحادیه در دریای سیاه، فعالیت های آموزشی و رزمایشی نیروی دریایی خود را در منطقه افزایش می دهد.

ترکیه که طی 75 سال اخیر در چارچوب قوانین حقوق بین الملل، توافقنامه های مورد قبول طرفین و قراردادها از اختیار تامین امنیت عبور و مرور از تنگه ها برخوردار است به اجرای توافقنامه منترو با بی طرفی کامل و حساسیت ادامه خواهد داد.

روسیه نیز علی‌رغم عدم رضایت از حضور ناتو در دریای سیاه به دلیل حساسیت هایی که ترکیه در قبال قرارداد مونترو نشان داده است، مشکلی بین دو کشور در مورد این موضوع ایجاد نمی کند.

- اوکراین و کریمه

به نظر می رسد موضوع اوکراین و کریمه در نشست شورای عالی همکاری روسیه و ترکیه میان مقامات دو کشور مورد بررسی قرار گیرد. طی درگیرهایی که میان ارتش اوکراین و حامیان روسیه در شرق اوکراین رخ داده و همچنان ادامه دارد، حدود 10 هزار نفر کشته و 23 هزار نفر نیز زخمی شده اند. علاوه بر این یک میلیون و 800 هزار نفر نیز بی خانمان شده اند.

ترکیه که حامی تمامیت ارضی اوکراین بوده و الحاق غیرقانونی کریمه را به رسمیت نشناخته از حل این بحران براساس حقوق بین الملل و راه های مسالمت آمیز پشتیبانی می کند. از سوی دیگر ترکیه بر موضع خود مبنی بر تضمین حقوق و منافع ترک های تاتار کریمه از سوی روسیه پافشاری می کند.

یکی دیگر از موضوعات مطرح در این نشست، مسئله منطقه قره باغ بالاست که از 20 سال پیش در اشغال ارمنستان است. انتظار می رود طرفین حمایت خود از ارائه راه حل در چارچوب گروه مینسک سازمان امنیت سازمان ملل و همکاری اروپا را تمدید کنند.