25 آگوست 2025•بهروزرسانی: 26 آگوست 2025
موش/ خبرگزاری آنادولو
پیروزی ملازگرد که در منطقه ملازگرد استان موش ترکیه در برابر سپاه بیزانس به دست آمد، صفحهای تازه در تاریخ جهان گشود و به عنوان رخدادی ثبت شد که جایگاه ترکها را به عنوان رهبر دنیای اسلام تثبیت کرد.
آلپارسلان، فرزند آخرین همسر چاغریبیگ، ملک خراسان که در 27 آوریل 1064 به عنوان دومین پادشاه سلجوقیان بر تخت نشست، با ارتشی که چهار برابر کوچکتر از سپاه بیزانس بود، در ملازگرد به یک پیروزی دست یافت که مسیر تاریخ را تغییر داد.
او در آغاز سلطنتش ابتدا شهرهای قارص و آنی را تحت کنترل در آورده و نخستین خاک بیزانس را به دست آورد. سپس، به دنبال درخواست یاری خلیفه عباسی در سال 1070، سپاهش را به سوی فاطمیان روانه کرد. اما با شنیدن خبر حرکت سپاه بیزانس به سمت شرق، مسیر خود را تغییر داد و در دشت ملازگرد اردو زد.
روز 26 اوت 1071، پس از آنکه نماز جماعت را به امامت خود اقامه کرد، با سپاهش به فرماندهی رومانوس دیوجانس، امپراتور بیزانس، حمله برد. در این نبرد، سلجوقیان با اجرای موفقترین نمونه از تاکتیک «توران» پیروزی بزرگی به دست آوردند و امپراتور بیزانس را اسیر کردند. این پیروزی راه فتح آناتولی را هموار ساخت و در تاریخ به عنوان گشودن دروازههای این سرزمین به روی ترکها ثبت شد.
مصطفی علیجان، رئیس دانشگاه آلپارسلان موش و استاد تاریخ قرون وسطی در گفتوگو با خبرنگار آنادولو خاطرنشان کرد: «نبرد ملازگرد، ترکها را به رهبران دنیای اسلام تبدیل کرد و دیگر مسلمانان آنان را به عنوان رهبر خود پذیرفتند. برای نخستینبار در تاریخ، یک امپراتور بیزانس به دست مسلمانان اسیر شد.»
او افزود: پس از جنگ، مسلمانان در سراسر آناتولی پراکنده شدند و تنها ده سال بعد در ازنیک (نیکیه) دولت جدید سلجوقی بنیان نهادند. بیزانس پس از ملازگرد هرگز به قدرت پیشین خود بازنگشت و دیگر نتوانست سپاهی به آن عظمت علیه ترکها بسیج کند. تا آنجا که امپراتور بیزانس در سال 1074 به پاپ نامه نوشت و هشدار داد که اگر جلوی ترکها گرفته نشود، تمامی سرزمینهای روم و مسیحیت نابود خواهد شد.
به باور علیجان، این پیروزی نهتنها تاریخ ترکها و مسلمانان، بلکه تاریخ غرب را نیز شکل داد و زمینهای برای نزدیکی ارتدوکسها و کاتولیکها در قالب جنگهای صلیبی فراهم کرد.
او با یادآوری اینکه آلپارسلان تنها 39 سال سن داشت، گفت: به رغم جوان بودن، او با دولتی که تنها 30 سال از عمرش میگذشت، توانست در برابر امپراتوری هزارساله بیزانس یک پیروزی بزرگ به دست آورد.
علیجان تأکید کرد که پیروزی ملازگرد هنوز هم درسهای بزرگی برای امروز دارد و افزود: همانطور که در آن دوران اتحاد و برادری مسلمانان یک امپراتوری عظیم را شکست داد، امروز هم ما با اتحاد و همبستگی میتوانیم آیندهای قدرتمند بسازیم.
