واشنگتن / خبرگزاری آناتولی
به گزارش انجمن روزنامهنگاران روسیه٬ از سال 1991 تا 2014 دست کم 350 روزنامهنگار به دلیل فعالیت شغلی ناپدید یا کشته شدند. عاملان این قتلها هرگز معرفی نشدند. محدودیتها در بخش مطبوعات و آزادی بیان روز به روز افزایش یافته و فشار به نهادهای غیردولتی و بین المللی نیز ادامه دارد.
هفتم اکتبر سال 2006 مصادف با پنجاه و چهارمین سالروز تولد ولادیمیر پوتین، خانم آنا پولیتکوفسکایا، روزنامهنگار روس از مرکز خرید رامستور برای دختر باردار خود، ورا خوراکی خریده بود. او مشتاقانه منتظر تولد نوه خود بود، بیخبر از آنکه هرگز او را نخواهد دید. نوزاد را به یاد مادر بزرگش آنا نامیدند.
آنا آن روز از مرکز خرید به سمت خانه خود حرکت کرد. وی در آخرین تماس تلفنی در ساعت 15:30 به پسرش خبر داد که در راه منزل است، اما او در این راه تنها نبود. دو نفر دیگر نیز بر اساس تصاویر ثبت شده توسط دوربینهای مداربسته فروشگاه مذکور او را تا خانهاش تعقیب میکردند.
به محض عبور آنا از درب ورودی ساختمان مسکونیاش، به سرنوشت تلخ دیگر منتقدین و مخالفین دولت روسیه دچار و وحشیانه به قتل رسید. قاتلین اسلحه و صداخفهکن آن را در محل حادثه رها و سریعا از آن جا دور شده بودند؛ گویی عدهای برای کرملین هدیه تولد تهیه کرده باشند.
آنا پولیتکوفسکایا، صدای جاودان حقیقت
آنا پولیتکوفسکایا، روزنامهنگار مخالف جنگ کرملین با چچن، و به همین خاطر از تهدید جانش توسط دولت باخبر بود. وی به عنوان نویسنده روزنامه نوایا، از معدود روزنامههای مستقل روسیه در یکی از گزارش های مستند خود درباره موارد نقض حقوق بشر روسیه در چچن، گفته بود: "چرا تاکنون در قید حیات هستم؟ جدا این امر را معجزه میدانم".
آنا موارد نقض حقوق بشر توسط کرملین و قدیروف را به عنوان یک روزنامه نگار، برملا ساخته و در مورد فساد در روسیه و چچن تحقیقات میکرد. او اطلاعرسانی در مورد جنگ کثیف روسیه در چچن را وظیفه انسانی دانسته و مقالاتی درباره قربانیان معصوم این جنگ مینوشت.
وی کشتار و تجاوزی که از سوی روسها در چچن صورت گرفت را به شکل مستند درآورد. این خانم همچنین اطلاعاتی در مورد یورش سربازان روس به روستاهای محل سکونت مردم بیگناه و عادی نیز جمع آوری و حوادث فاجعه بار این یورش، از جمله ناپدیدشدن مردان این روستاها توسط سربازان روس همراه با داستانهای تلخ و وحشتناک دیگری را به جهانیان گوشزد کرده بود.
پولیتکوفسکایا پس از انجام یکی از تحقیقات خود، توسط سرویس امنیت فدرال روسیه (FSB) دستگیر، به جاسوسی برای چچنها متهم و چندین روز در یک مخفیگاه زیرزمینی حبس شد. او بارها مورد بازپرسی، تجاوز و تهدید مرگ ماموران اطلاعاتی (FSB) قرار گرفت. اما پس از افشاگری برخی از رسانهها در مورد این حادثه آزاد شد.
او در حادثه بحران گروگانگیری در مدرسه بسلان واقع در اوسیتیای شمالی-آلانیای روسیه، جهت ترغیب عاملان آن به تسلیم شدن به بسلان رفت. اما در راه بر اثر سم موجود در چایی که در هواپیما به او دادند، مسموم شد و مدتی طولانی را در کما به سر برد.
آنا دلیل این حادثه را عدم تمایل کرملین با رفتن وی به بسلان دانست و گفت که توسط یک مامور امنیتی (FSB) در داخل هواپیما مسموم شده است. پس از این حادثه و دو روز پیش از کشته شدنش، گفتگویی درباره تحقیقاتش در مورد جرایم قدیروف و شبهنظامیان وابسته به او انجام داد. آنا در این گفتگو که مصادف با روز تولد قدیروف بود گفت: "برای تولد قدیروف شخصا یک آرزو دارم؛ او را در صندلی دادگاه به عنوان مجرم اصلی لیست تمام جنایات ببینم". اما افسوس که هنوز از راز قتل آنا پرده برداشته نشده است.
رمضان قدیروف٬ رئیس جمهوری خودمختار چچن چند روز پیش با انتشار ویدئویی در صفحه اینستاگرام خود٬ میخائیل کاسیانوف٬ رهبر حزب «پارناس» مخالف دولت روسیه را هدف و او را در مرکز دوربین یک سلاح قرار داد. او در زیرنویس این ویدئو گفته که "کاسیانوف به استراسبورگ رفته تا برای مخالفین دولت روسیه پول جمع کند. کسانی که تاکنون از این امر مطلع نبودند متوجه میشوند".
وی با این اقدام خود بهطور آشکار حزب مخالف دولت روسیه را تهدید کرده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین تاکنون در این مورد اظهارنظری نکرده است. کاسیانوف پس از انتشار این ویدئو٬ خواستار پاسخگویی کرملین در مورد رفتار قدیروف و جلوگیری از چنین اقداماتی شده است. احتمالا کرملین مثل همیشه در این مورد نیز سکوت خواهد کرد.
بوریس نمتسوف، آخرین قربانی دولت روسیه
بوریس نمتسوف٬ سیاستمدار معروف مخالف پوتین در گذشته وزیر انرژی و معاون نخستوزیر روسیه بود. وی که رئیس مشترک حزب پارناس نیز بود در تاریخ 27 فوریه پارسال در نزدیکی میدان سرخ روسیه به ضرب گلوله کشته شد.
اولگ اورلوف، عضو هیئت مدیره سازمان حقوق بشر «مموریال» دلیل مرگ نمتسوف را فعالیتهای سیاسی علیه دولت اعلام کرد. روسلان قربانوف٬ کارشناس علوم شرق موسسه علوم روسیه در مورد ترور نمتسوف گفت: "در این حادثه نیز مانند دیگر حوادث مشابه ابهامات زیادی وجود دارد. این حادثه جامعه روسیه را بسیار متاثر کرد".
ولادیمیر ریژکو٬ رئیس مشترک حزب پارناس نیز اظهار داشت: "از دیدگاه من ترور نمتسوف به دلیل افکار سیاسی و فعالیتهای وی انجام شده است. این عاقبت انتقاد از سیاستهای دولت است".
قدیروف٬ در صفحه اینستاگرام خود در حمایت از «زائور ددهاف» که به اتهام قتل نمتسوف دستگیر شد او را یک پلیس مجرب٬ یک مرد با ایمان و وطندوست واقعی توصیف کرد. وی دلیل این جنایت را حمایت نمتسوف از انتشار کارتونهای توهینآميز علیه پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) توسط شارلی ابدو دانست.
وکیل مدافع نمتسوف نیز گفت: "باید قدیروف نیز به خاطر اظهاراتش در مورد متهمان و خصومت با بوریس نمتسوف برای دریافت اطلاعات در مورد قاتلان این حادثه بازجویی شود". قدیروف در پاسخ به این وکیل تصریح کرد: "این درخواست وکیل نمتسوف جالب است. من آمادهام به هرنوع سوال جواب بدهم". او بعدها خواستار جستجوی عاملان این جنایت در ایالات متحده آمریکا و اوکراین شد.
نام قدیروف، به عنوان یکی از شخصیت های برجسته روسیه با بسیاری از جنایات گره خورده است.
ناتالیا استمیروا که از دوستان نزدیک آنا پولیتکوفسکایا و مسوول مرکز سازمان حقوق بشر "مموریال" در گروزنی، پایتخت چچن و همچنین گزارشگر موارد نقض حقوق بشر در چچن و مسئول مطالعات در زمینه جنایات و یافتن مفقودین است، از سوی رمضان قدیروف، رئیس جمهور چچن صریحا تهدید، توسط افراد ناشناس ربوده و در 15 جولای 2009 کشته شد.
الکساندر لیتویننکو، مامور سابق سازمان اطلاعاتی ک.گ. ب که در پی شناسایی قاتل آنا پولیتکوفسکایا بود و پوتین را عامل این قتل میدانست، توسط دو مامور این نهاد که ادعا کردند اطلاعاتی در این زمینه در اختیار دارند، مسموم و کشته شد. تحقیقات نشان داد وی توسط پولونیوم 210، یک ماده رادیواکتیو که تنها در روسیه تولید میشود، مسموم شده است. در جسد وی 10 برابر دوز کشنده این ماده یافت شد. این سم به نوشیدنی وی و سپس به چای وی در هتل افزوده شده بود.
جان منتقدان دولت روسیه هزینه دیدگاههای آنان میشود
آندری کوزلف، معاون رئيس بانک مرکزی روسیه، یکی از مقامات روس و از افراد موثر در مبارزه با پولشویی یک ماه پیش از قتل پولیتکوفسکایا، پس از تماشای یک مسابقه در مسکو هنگام خروج از استادیوم کشته شد.
ماگومد یولویف، صاحب یک وبسایت و منتقد فرماندار اینگوشتیا پس از دستگیری توسط پلیس به ضرب گلوله به قتل رسید. تلمان الیشایف، خبرنگار یک شبکه تلویزیونی در داغستان از سوی فرد ناشناسی هدف قرار گرفت و کشته شد.
زارما سادولایوا و همسرش الک ژابرایلف که برای کمک به کودکان آسیبدیده در جنگ چچن تلاش میکردند، در تاریخ 9 اوت 2009 توسط سربازان دارای یونیفورم ربوده شدند. فردای آن روز، اجساد این دو نفر که مورد اصابت گلوله قرار گرفته بودند، در صندوق عقب خودروشان کشف شد.
گادژی اباشیلف از کارکنان تلویزیون داغستان نیز در 21 مارس سال 2008 کشته شد. در همان تاریخ، الیاس شورپایف نویسنده داغستانی نیز در اثر آتش گرفتن خودرو شخصیاش مقابل منزل خود جان باخت. وی مدت کوتاهی قبل از این حادثه، با نوشتن مطلبی با عنوان "اکنون من مخالفم" در وبلاگ خود گفت که دیگر مقالاتش در روزنامه داغستان منتشر نخواهد شد.
استانیسلاو مارکلوف، فعال حقوق بشر و حقوقدان در 19 ژانویه 2009 هنگام بازگشت از یک کنفرانس مطبوعاتی که در آن از آزادی سرهنگ یوری بودانو، قاتل الزه کونگایوا دختر چچنی انتقاد کرده بود، در مسکو به قتل رسید. آناستاسیا بابوروا از کارکنان «ناوایا گزیتا» نیز همراه مارکلوف بود. وی نیز پس از انتقال به بیمارستان جان داد.
گفته میشود که نیروهای امنیتی روسیه چشم خود را به روی این حمله بسته بودند. والری هاتیژوکوف، رئیس مرکز حقوق بشر کاباردینو-بالکاریا در مورد کشته شدن وکیل الزه کونگایوا گفت: این یک قتل سیاسی و به منظور ارعاب مدافعان حقوق بشر است.
هاتیژوکوف به این باور است که قتل مارکلوف را باید در لیست پرونده هایی نظیر آنا پولیتکوفسکایا، روزنامه نگار روسی قرار داد. وی در این زمینه میگوید: "این جنایت با تحقیقات مارکلوف در زمینه جنایات و بیگانهستیزی بودانو ربط دارد. استانیسلاو مارکلوف را به خوبی میشناختم. او وکیلی برجسته بود و بسیاری از پروندههای نقض حقوق بشر در چچن در استراسبورگ کمک کرده بود".
تیمور کواشف، خبرنگار مجله مستقل «دوش» کاباردینو-بالکاریای قفقاز نیز در 31 ژوئیه 2014 ناپدید و روز بعد جسدش همراه با آثار تزریقات مشکوک در منطقه «نالچیک» پیدا شد. وی به دلیل فعالیت در پروندههای نقض حقوق بشر، بهویژه یورش به نالچیک شناخته میشد. او همچنین بیست و یکم ماه مه پس از شرکت در اعتراضات صدوپنجاهمین سالگرد نسلکشی چرکسها دستگیر و از سوی پلیس مورد تهدید قرار گرفته بود.
تعداد کثیری از روزنامهنگاران، به ویژه کسانی که در زمینه قفقاز فعالیت میکنند٬ با ممانعت ورود به خاک روسیه مواجه هستند و درصورت ورود بلافاصله در فرودگاه بازداشت میشوند. مخالفت با دولت در روسیه و اطلاعرسانی به مردم این کشور شجاعت زیادی می طلبد. کسانی که این کار را انجام دهند جان خود را از دست داده یا به طرز مرموزی مفقود میشوند. آنها بخشی از قهرمانان بیشمار تاریخ انسانیت هستند.
