انتخابات میان دوره‌ای پاکستان به مثابه رفراندوم

استانبول/ *عبدالله زرار/ تحلیل/ خبرگزاری آناتولی

دادگاه قانون اساسی پاکستان 25 روز پیش از اعلام استراتژی جدید آمریکا در افغانستان که در آن دلایل عدم موفقیت آمریکا در افغانستان به پاکستان نسبت داده شده است، نواز شریف نخست‌وزیر پاکستان را به اتهام فساد و با رای صادره در 28 جولای برای همیشه از حضور در سیاست منع کرد.

عمران خان بازیکن سابق تیم ملی کریکت پاکستان و رهبر حزب تحریک انصاف با عملکرد خود به بالاگرفتن این بحران در پاکستان کمک کرد و برگزاری دادگاه منسوب به ارتش را به شکل " روند قضایی عادی" توصیف کرد.

به این ترتیب با برکنار شدن نواز شریف که گفته می شود به دلیل بروز اختلاف میان وی و دولت پشت پرده که سالها با هم همکاری کرده بودند، رخ داده است، جایگاه نمایندگی وی در مجلس خالی شده و برای پرکردن آن انتخابات میان دوره ای در لاهور برگزار خواهد شد.

استعفای نواز شریف از سمت خود متعاقب اعلام رای دادگاه در جلوگیری از تظاهرات طرفدارانش نقش اساسی داشت و گام مهمی در آینده سیاسی وی به حساب می آید.

عدم محاکمه شهباز شریف برادر نخست وزیر برکنار شده پاکستان و نخست وزیر ایالت پنجاب، درحالی احتمال " مهیاسازی شهباز برای احراز پست نخست وزیری" را قوت می بخشد که همه اعضای دیگر خانواده نواز که جانشینان بالقوه وی محسوب می شدند پایشان به دادگاه نواز شریف کشیده شد ولی نام شهباز درهیچ کدام از جلسات دادگاه به میان نیامد.

گفته می‌شود شهباز به این دلیل درلحظات آخر از نامزدی پست نخست وزیری به جای نواز انصراف داد که احتمال متهم شدنش به سوءاستفاده از رای دادگاه برادرش برای رسیدن به پست نخست‌وزیری، در رقابت‌های داخلی حزب در انتخابات سراسری سال 2018 وجود داشت.

برای نامزدی صندلی خالی نواز شریف در مجلس ملی پاکستان، کلثوم شریف همسر وی معرفی شد ولی او نیز به دلیل ابتلا به بیماری سرطان بلافاصله بعد از اعلام نامزدی برای درمان راهی لندن شد.

اگرچه به این رای گیری انتخابات میان دوره ای گفته می شود ولی احزاب سیاسی از آن به عنوان رفراندمی برای حقانیت نواز شریف درمیان مردم یاد می کنند.

کلثوم شریف نامزد حزب اتحاد مسلمین پاکستان در انتخابات سال 2013 با کسب 61 هزار و 24 رای از میان 44 نامزد شرکت کننده در انتخابات میان دوره ای به مجلس راه یافته بود.

مریم شریف دختر نواز شریف نیز با درخواست از زنان با این عنوان که در روز انتخابات خود را در آشپزخانه مشغول نکنند ضمن کسب حمایت نیسار علی خان وزیر کشور سابق که گفته می شد بین این دو روابط سردی حاکم است، پاسخ قاطعی به کسانی داد که چشم در مقام پدرش دارند.

مریم شریف به رغم نداشتن سمتی دولتی مهمترین فرد دولت در دوران زمامداری پدرش به شمار می رود، انتخابات پیش رو را که تحت کنترل وی برگزار خواهد شد را همچون رای به حقانیت خانواده شریف و در راس آن پدرش از طرف مردم ارزیابی کرد.

وضعیتی که در آن پدرش از سمت خود برکنار شده، مادرش برای مداوا به خارج از کشور رفته و عمویش حمایت خود را از وی قطع کرده، انتخابات پیش رو را به مثابه صحنه مبارزه برای بقای او کرده است.

از دیگر سو، عمران خان، رهبر حزب تحریک انصاف با بیان اینکه " با قدرت رای خود مافیا و باندهای پولشویی را مغلوب کنید" از کاهش 8 درصدی رای حزب حاکم و افزایش 6 درصدی حزب خود خبر داده و گفته بود: نتایج از کاهش محبوبیت شریف خبر می دهد.

مریم شریف، همچون پدرش که بعد از کسب پیروزی در انتخابات سال 2013 از بالکن سخنرانی کرده بود، طی نطقی در بالکن با خطاب قرار دادن عمران خان که به وی سخنگوی غیر رسمی دادگاه لقب می داد، گفت: مردم هم به دادگاه و هم به سخنگوی آن درس سختی داد. نخست وزیر ما هنوز نواز شریف است. از طرف نواز و کلثوم شریف از همه به خاطر حمایتشان تشکر می کنم.

سومین دور از کشمکش ها میان سیستم قضایی/ دولت پشت پرده و شریف با رد درخواست شریف، دو پسر و دخترش به همراه اسحاق دار در دادگاه تجدید نظر آینده سیاسی شریف را کاملا مسدود کرد.

اسحاق دار در دادگاه تاریخ 20 سپتامبر به دادگاهی که وی و افراد خانواده شریف را فراخوانده بود، اعلام کرد که نواز شریف، حسن و حسین شریف به همراه مادرشان برای مداوا در لندن به سر می برند و نمی توانند در دادگاه حاضر شوند.

مریم شریف که بعد از موفقیت در انتخابات عازم لندن بود در پاسخ به سوال خبرنگاری در توئیتر که پرسیده بود آیا نواز شریف برای محاکمه در دادگاه حاضر خواهد شد نوشت: محمد نواز شریف نباید قربانی پاسخگویی در روند قضایی سیاسی و شخصی شود.

پرونده موسوم به پاناما که اساس اتهامات فساد علیه نواز شریف را در برمی گیرد، نه تنها وی را از نخست وزیری منتخب مردم دور کرد، بلکه شواهدی از پروژه هدف قراردادن اعضای خانواده وی را فاش کرد.

سازمان مبارزه با فساد پاکستان 26 ماه سپتامبر نواز شریف را بار دیگر برای توضیحات احضار کرد و بدین ترتیب نشان داد فشار قضایی به وی و اعضای خانواده اش ادامه دارد.

اگر حزب مسلیم لیگ شاخه نواز در پاکستان و خانواده شریف انتخابات را با شکست تمام می کردند، هم در کشور و هم در میان حزب شکاف های جدی ایجاد می شد. این رفراندوم/انتخابات که پیروزی در آن از لحاظ شکل گیری آینده پاکستان مهم بود را می توان به عنوان پیروزی مردم در دور دوم کشمش میان سیستم قضایی و دولت پشت پرده با خانواده شریف ارزیابی کرد. ولی دور سوم این مجادله در انتخابات سراسری سال 2018 برگزار و نتایج آن را به اتفاق خواهیم دید.