روایتی تلخ از تبعید ترک‌های آهیسکا به دستور استالین

آنکارا/ خبرگزاری آناتولی

ترک‌های آهیسکا که در سال 1944 به دستور ژوزف استالین، رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق از اراضی و خانه‌های خود در داخل مرزهای گرجستان کنونی رانده شدند در هفتاد و پنجمین سالروز تبعیدشان روزهای تلخ گذشته را فراموش نمی کنند.

شماری از آنان که در برنامه "یادبود هفتاد و پنجمین سالروز تبعید ترک‌های آهیسکا" با حضور رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در مجتمع بش تپه برگزار شد شرکت داشتند آنچه از آن روزها به خاطر دارند را با خبرنگار آناتولی درمیان گذاشتند.

انسر ریزمان اوغلو، 95 ساله و ساکن آذربایجان است که در سن 20 سالگی از محل تولدش؛ کیکینت در گرجستان کنونی تبعید شده است. او با اشاره به اینکه به همراه خانواده اش به ازبکستان تبعید شده‌اند اظهار داشت: شماری از ترک‌ها جان خود را از دست دادند. افراد مسن و برخی از آنان در راه ماندند. تا سال 1958 در ازبکستان زندگی کردیم. سپس به آذربایجان رفتیم و در آنجا ساکن شدیم.

او تاکید کرد: در آذربایجان زبان مادری و فرهنگ مان را حفظ کردیم. آزار و اذیتی که هنگام تبعید بر ما روا داشتند را نیز فراموش نکردیم.

وی ادامه داد: تمام مردان بالغ به سربازی فرستاده شدند. خط ریلی که برای تبعید ما از آن استفاده شد نیز توسط مردم منطقه ساخته شد. تا زمان اتمام ساخت خط ریلی ما از چیزی خبر نداشتیم. پس از آغاز به کار خط ریلی، نظامیان آمدند. به ما اجازه ندادند از روستایی به روستای دیگر برویم. اگر به روستایی به عنوان مهمان رفته بودیم ناچار شدیم در همان جا بمانیم. ما را سه ماه اینگونه نگه داشتند. نمی دانستیم که می خواهند تبعیدمان کنند.

ریزمان اوغلو افزود: سپس به مردم منطقه گفتند که شما را به جایی منتقل کرده و دوباره به اینجا بازمی گردانیم. کسانی که زبان می دانستند گفتند که 'ما را سوار این خودرو که می کنند به معنای آن است که می خواهند به مکانی دور ببرند'. کسانی که توانستند مواد غذایی گرفتند. همه ما را از خانه هایمان بیرون کردند. کسی در خانه ها نماند.

او با اشاره به اینکه 3 روز در خارج از روستایشان نگه داشته شدند گفت که با آمدن خودروها تبعید ما آغاز شد. وی اظهار داشت: واگن‌ها را آوردند. برای تبعید مسلمانان از آنها استفاده کرده بودند. داخلش کثیف بود. آنها را جارو می زدند. ما را در داخل واگن ها گذاشتند. صدای گریه و زاری بلند شد.

ریزمان‌اوغلو ادامه داد: برخی در راه جان خود را از دست دادند. همان جا بی کس به خاک سپرده شدند. پس از یک ماه و 31 روز سفر به اربکستان رسیدیم. در برخی خانه‌ها اسکان داده شدیم و تحت حکومت نظامی قرار گرفتیم. اجازه نداشتیم از روستایی به روستای دیگر برویم. تا زمان مرگ استالین ما هیچ روز خوشی نداشتیم.

گفتنی است ترک‌های آهیسکا در 14 نوامبر سال 1944 از سوی ژوزف استالین رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق سوار بر قطارهای باری از سرزمین مادری شان به آسیای میانه تبعید شده و در قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان و اوکراین اسکان داده شدند.

در جریان این تبعید حدود 17 هزار نفر جان خود را از دست دادند. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوری سابق روشن شد که این تبعید بخشی از طرح استالین برای پاکسازی سواحل دریای سیاه از ملت ترک بوده است. نزدیک به 650 هزار ترک آهیسکا هم اکنون در منطقه ای دور از سرزمین مادری شان زندگی می کنند.

رجب طیب اردوغان در دوره نخست وزیری خود٬ درخواست ترک‌های آهیسکا در مورد انتقالشان به ترکیه را پیگیری کرده و تمام امکانات برای رسیدن به این هدف را فراهم کرد. او در سفر خود در مارس 2015 به اوکراین، با آنان دیدار و به منظور حل مشکلات آنها، دستورالعمل لازم را صادر کرده بود. در چارچوب این دستور العمل٬ دولت ترکیه گام های لازم برای انتقال 677 خانواده ترک آهیسکا به ترکیه را برداشت.

نخستین گروه از خانواده‌های ترک آهیسکا که در 25 دسامبر 2015 از اوکراین آورده و در ترکیه اسکان داده شدند تلاش می‌کنند زندگی جدیدی را در این جا آغاز و روزهای تلخ گذشته را فراموش کنند. هم اکنون هزار و 937 ترک آهیسکا در خانه‌های خود در شهرستان اوزوملو استان ارزینجان در کمال آرامش و امنیت زندگی می‌کنند.