10 ژوئیه 2021•بهروزرسانی: 11 ژوئیه 2021
سربرنیتسا/خبرگزاری آناتولی
نسل کشی سربرنیتسا که به عنوان بزرگترین فاجعه انسانی پس از جنگ جهانی دوم در اروپا توصیف میشود، هنوز نیز به عنوان یک زخم التیام ناپذیر مردم بوسنی و هرزهگوین محسوب میشود.
نیروهای صرب به فرماندهی راتکو ملادیچ در 11 جولای 1995 دستکم 8372 غیرنظامی بوسنیایی در شهر سربرنیتسا را به قتل رساندند که این حادثه در تاریخ به عنوان فجیعترین فاجعه انسانی در اروپا پس از جنگ جهانی دوم ثبت شده است.
با وجود 26 سال از گذشت نسل کشی سربرنیتسا، هنوز جایگاه خود را به عنوان عمیقترین درد و اندوه بستگان قربانیان حفظ کرده است.
در مراسم بزرگداشتی که در بیست و ششمین سالگرد کشتار سربرنیتسا در 11 ژوئیه برگزار میشود، پيكرهاى 19 نفر از قربانیان شناسایی شده تشییع خواهد شد.
عدم کشف و شناسایی اجساد بیش از هزار قربانی این نسل کشی علی رغم گذشت سالها، یکی از مهمترین شاخصهای میزان آزار و اذیت در سربرنیتسا محسوب میشود.
هزاران قربانی نسل کشی مذکور پس از کشته شدن توسط نیروهای صرب در سربرنیتسا در گورهای دسته جمعی دفن شدند و بعدا به مکانهای دیگر منتقل شدند.
ازمیر عثمانوویچ 16 ساله جوانترین قربانی است که امسال به خاک سپرده میشود.
تاکنون 6652 قربانی نسل کشی در گورستان پوتوکاری در حومه سربرنیتسا دفن شدهاند.
- نسل کشی چگونه آغاز شد؟
غیرنظامیان بوسنی، پس از اشغال شهر سربرنیتسا توسط صربها به فرماندهی ژنرال راتکو میلادیچ در 11 ژوئیه 1995، درحالی به نیروهای هلندی وابسته به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل پناه آورده بودند که توسط سربازان هلند به صربها تحویل داده شدند.
ملادیچ در اظهارات خود در آستانه عید صربها گفته بود که این شهر را به ملت صرب هدیه میکنم. در نهایت زمان آن فرا رسید که از ترکها (اصطلاحی که برای مسلمانان آن منطقه استفاده میشود) در این سرزمین انتقام بگیریم.
ملادیچ به دلیل کشتار بیش از 8 هزار بوسنیایی مسلمان در سربرنیتسا در 11 جولای 1995 از سوی دادگاه بینالمللی جرایم جنگی لاهه به حبس ابد محکوم شد.
در این کشتار بیش از 8 هزار و 372 بوسنیایی کشته شدند، بسیاری از زنان و کودکان از خانه هایشان آواره شدند.
- مسیر مرگ
در پی سقوط سربرنیتسا بخشی از جمعیت مسلمان شهر به سربازان هلندی که در کارخانه قدیمی باتری سازی در مقابل مزار شهدای کنونی واقع شده پناه برده و بخشی دیگر نیز به منطقه تحت کنترل سربازان بوسنیایی که راه جنگلی بود، می گریزند.
اما هر دو گروه سرنوشت مشابهی را تجربه میکنند. راه جنگلی به دلیل قتلعامهای گسترده ای که در آن رخ داده، در میان مردم به نام « مسیر مرگ» شناخته می شود، راهی که هزاران نفر اسیر دام سربازان صربستانی شده و جان خود را از دست دادند.
مردمی که به سربازان هلندی پناه برده بودند، شب اول در محل کارخانه قدیمی اسکان می یابند اما سربازان صربستانی که برای بازرسی به آنجا می روند خودسرانه اقدام به بازداشت برخی از مردان می کنند.
روز بعد سربازان صربستانی که بیرون از اردوگاه منتظر بودند، از بین خانوادههایی که مشغول سوار شدن به اتوبوس بودند، مردان را جدا کرده و به قتل رساندند، سپس در گورهای دسته جمعی دفن کردند. این در حالیست که زنان و کودکان این قربانیان سالها دور از خانه های خود در تبعید به سر بردند.
- حکم نسلکشی و جنایتکاران آن
دیوان بینالمللی دادگستری ( لاهه) در سال 2007 براساس شواهد و مدارک دادگاه بینالمللی کیفری یوگسلاوی سابق با صدور حکمی، حوادثی که در سربرنیتسا و حومه آن رخ داد را «نسلکشی» اعلام کرد.
دادگاه بین المللی کیفری «یوگسلاوی سابق» در لاهه هلند، نوامبر گذشته ژنرال راتکو ملادیچ را به جرم قتل هزاران غیرنظامی بوسنیایی مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم کرد.
این دادگاه همچنین رادوان کاراجیچ، رهبر پیشین صربهای بوسنی را به اتهام 10 جنایت جداگانه از جمله کشتار جمعی به 40 سال زندان محکوم کرده بود.
رادیسلاو کرستیج، یکی از ژنرالهای سابق صرب به جرم نسلکشی به 35 سال، یدویه باژوویچ به 15 سال، دراگو نیکولیچ به 35 سال، لیبومیر بوروژانین به 17 سال، وینکو پاندوریجی به 13 سال، رادیوژه میلتیج به 19 سال، میلان گورو به 5 سال، ویادین پوپویچ و لیوبیسا بئارا نیز به حبس ابد محکوم شدند.
همچنین میلوراد تربیچ به جرم قتلعام بالغ بر هزار غیرنظامی در 13 جولای 1995 از سوی دادگاه بوسنی هرزگووین به 30 سال حبس محکوم شد.
در جریان پرونده های سربرنیتسا که در دادگاه های مختلف بررسی شد، 45 صرب در مجموع به 699 سال حبس محکوم شدند.
اسلوبودان میلوسویچ، رئیس جمهور یوگسلاوی سابق نیز به نسل کشی محکوم شد اما در حالی که پرونده وی در دادگاه بین المللی کیفری «یوگسلاوی سابق» در لاهه هلند در جریان بود، در زندان جان باخت.
