27 سپتامبر 2023•بهروزرسانی: 28 سپتامبر 2023
باکو/ خبرگزاری آنادولو
سه سال پیش در چنین روزی ارتش آذربایجان به دنبال تیراندازی ارتش ارمنستان به محلات مسکونی غیرنظامی این کشور و به پیروی از دستور الهام علیاف، رئیس جمهور آذربایجان عملیات «مشت آهنین» را آغاز کرد.
این عملیات که به جنگ «وطن» مبدل شده بود، پس از 44 روز با پیروزی آذربایجان و آزادسازی قرهباغ پس از 30 سال اشغال به پایان رسید.
اقدام آذربایجان برای باز پسگیری اراضی خود پس از مذاکرات فرسایشی و بی نتیجه با ارمنستان و تشدید حملات بیپایان و اظهارات تحریک آمیز مقامات این کشور آغاز شد.
از سوی دیگر، فعالیتهای گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا به رهبری مشترک روسیه، آمریکا و فرانسه در 28 سال گذشته بیحاصل مانده بود.
رئیس جمهور آذربایجان با تاکید بر ضرورت به کارگیری راهکارهای مسالمت آمیز برای حل این مسئله در تمامی پلتفرمها و مجاری، همواره به این نکته اشاره میکرد که در صورت عدم موفقیت این مذاکرات، حق بازپسگیری اراضی خود از طریق جنگ هستند. با توجه به عدم موفقیت این مذاکرات، آذربایجان از حق خود بر اساس حقوق بینالمللی استفاده کرد.
ارمنستان در دوره فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی ضمن ادعای حق بر اراضی آذربایجان در دهه 90 به این کشور حمله و 7 استان در قرهباغ و اطراف آن را اشغال کرد.
در این راستا، ارمنستان قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد خروج «بی قید و شرط» از این اراضی را مورد توجه قرار نداد.
با ادامه موضع مشابه توسط نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان در سال 2018 مذاکرات گروه مینسک به بن بست رسید. اظهارات تحریک آمیز توسط داوید تونویان، وزیر دفاع وقت ارمنستان مبنی بر «جنگ جدید برای اراضی جدید» و همچنین اظهارات پاشینیان در مورد این که «قرهباغ متعلق به ارمنستان است» واکنش آذربایجان را به همراه داشت.
ارمنستان در کنار این اظهارات تحریک آمیز، برای اشغال نقاط استراتژیک در نزدیکی استان تووز آذربایجان در تاریخ 12 ژوئیه 2020 به این مناطق حمله کرد.
ارتش آذربایجان حملات ارمنستان را خنثی کرد. اما در ادامه این درگیریهای شدید ژنرل پولات هاشماف به شهادت رسید. این رویداد موجب تجمع مردم آذربایجان در مراکز شهر شد. بدین ترتیب این تجمعات زمینه آزادسازی اراضی اشغالی آذربایجان را فراهم کرد.
در چارچوب این تحولات رزمایشهای فشرده آذربایجان آغاز و دو رزمایش جداگانه با نیروهای مسلح ترکیه در سال 2020 برگزار شد.
نیروهای ارمنی ساعت 6 صبح 27 سپتامبر 2020 مواضع نظامی و غیرنظامی در خط مرزی آذربایجان را با خمپاره، توپ و گلوله مورد حمله قرار دادند که تلفات جانی بسیار و خسارات مالی جدی در پی داشت.
پس از این رخداد، نیروهای آذربایجان حملهای گسترده را به دستور علیاف در امتداد خط مقدم آغاز کردند. در نخستین روز از این عملیات 6 روستا و برخی از ارتفاعات راهبردی آزاد شد.
این درگیریها 44 روز طول کشید و در روزهای بعدی نیز خبرهای مسرت بخش از جبهه برای مردم آذربایجان رسید.
جنگ دوم قره باغ که مردم از آن به عنوان «نبرد وطن» یاد میکنند، 44 روز ادامه پیدا کرد و با پذیرش شکست توسط ارمنستان در تاریخ 10 نوامبر 2020 به پایان رسید.
ارتش آذربایجان در نبرد 44 روزه 5 شهر، 4 منطقه و 287 روستا را از اشغال آزاد کرد و ارمنستان نیز طبق توافق امضا شده در دهم نوامبر مجبور به ترک استانهای کلبجر، لاچین و آغدام شد.
