SARAH AŞKAR
01 مارس 2022•بهروزرسانی: 30 مارس 2022
سارایوو/خبرگزاری آناتولی
بوسنی و هرزگوین که با همهپرسی برگزار شده در 29 فوریه تا 1 مارس سال 1992 از یوگسلاوی سابق جدا شد، سیامین سالگرد استقلال خود را جشن میگیرد.
بیش از نیمی از جمعیت بوسنی و هرزگوین را بوسنیاییهای مسلمان تشکیل میدهند.
آثار جنگ بین سالهای 1992 تا 1995 هنوز به طور کامل پاک نشده و ساختار سیاسی پیچیدهای که ماحصل موافقتنامه دیتون است، برقراری ثبات در این کشور را دشوار میکند.
بوسنی و هرزگوین با مشکلات مهمی مانند بیکاری و مهاجرت جمعیت جوان خود به کشورهای غربی مواجه است.
آغاز همهگیری کرونا نیز بر مشکلات بیکاری در این کشور دامن زد.
بوسنی و هرزگوین دارای منابع طبیعی غنی، ظرفیتهای سرمایه گذاری قابل توجه، نیروی کار ارزان و موقعیت استراتژیک در اروپا است، اما به دلیل ساختار پیچیده سیاسی اغلب قربانی بوروکراسی میشود.
پس از استقلال کرواسی در سال 1991، درگیری بین ارتش خلق یوگسلاوی (JNA) که عمدتا تحت کنترل صربها بود و نیروهای کروات به کشور همسایه بوسنی و هرزگوین گسترش یافت.
ارتش خلق یوگسلاوی به راونو که در داخل مرزهای بوسنی و هرزگوین قرار داشت، اما جمعیت آن اکثرا کروات بود، حمله کرد.
کرواتها و صربهای بوسنیایی که میخواستند از تقسیم یوگسلاوی به نفع خود استفاده کنند، تصمیم به تقسیم این سرزمبن بین خود را گرفتند.
کرواتها در 18 نوامبر 1991 جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین و صربها در 9 ژانویه 1992 جمهوری صربسکا را تشکیل دادند.
بوسنیاییهای مسلمان که در آن سالها اکثریت کشور را تشکیل میدادند، راهی جز بوسنی و هرزگوین مستقل نداشتند.
پس از جدایی اسلوونی و کرواسی از یوگسلاوی، همه پرسی استقلال در بوسنی و هرزگوین نیز قطعی شد.
صربهای بوسنی همهپرسی را تحریم و در آن شرکت نکردند.
در این همه پرسی 64.31 درصد از واجدین شرایط مشارکت کرده و 99.44 درصد به استقلال رای مثبت دادند.
بوسنی و هرزگوین در 22 می 1992 به عنوان عضو سازمان ملل متحد پذیرفته شد.
- نسل کشی چگونه آغاز شد؟
غیرنظامیان بوسنی، پس از اشغال شهر سربرنیتسا توسط صربها به فرماندهی ژنرال راتکو ملادیچ در 11 ژوئیه 1995، به سربازان هلندی وابسته به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل پناه آوردند اما هلندیها آنها را به صربها تحویل دادند.
ملادیچ در آستانه عید صربها گفت: «این شهر را به ملت صرب هدیه میکنم. زمان آن فرا رسیده که از تُرکها (اصطلاحی که برای مسلمانان آن منطقه استفاده میشود) در این سرزمین انتقام بگیریم».
ملادیچ به دلیل کشتار بیش از 8 هزار بوسنیایی مسلمان در سربرنیتسا در 11 جولای 1995 از سوی دادگاه بینالمللی جرایم جنگی لاهه به حبس ابد محکوم شد. در این کشتار، بسیاری از زنان و کودکان آواره شدند.
نیروهای صرب به فرماندهی راتکو ملادیچ در 11 جولای 1995 دستکم 8372 غیرنظامی بوسنیایی در شهر سربرنیتسا را به قتل رساندند که این حادثه در تاریخ به عنوان فجیعترین فاجعه انسانی در اروپا پس از جنگ جهانی دوم ثبت شده است.
- مسیر مرگ
در پی سقوط سربرنیتسا بخشی از مسلمان شهر به سربازان هلندی که در کارخانه قدیمی باتری سازی در مقابل مزار شهدای کنونی واقع شده پناه برده و بخشی دیگر نیز به منطقه تحت کنترل سربازان بوسنیایی که راه جنگلی بود، میگریزند.
هر دو گروه سرنوشت مشابهی را تجربه میکنند. راه جنگلی به دلیل قتلعامهای گسترده که در آن رخ داده، در میان مردم به نام « مسیر مرگ» شناخته میشود؛ راهی که هزاران نفر اسیر دام سربازان صرب شده و جان باختند.
مردمی که به سربازان هلندی پناه برده بودند، شب اول در محل کارخانه قدیمی اسکان مییابند، اما صربها که برای بازرسی به آنجا میروند، خودسرانه اقدام به بازداشت برخی مردان میکنند.
روز بعد سربازان صرب که بیرون از اردوگاه منتظر بودند، از بین خانوادههایی که در حال سوار شدن به اتوبوس بودند، مردان را جدا ساخته و کشتند. سپس آنها را در گورهای دسته جمعی دفن کردند. زنان و کودکان این قربانیان سالها در تبعید به سر بردند.
