15 سپتامبر 2022•بهروزرسانی: 16 سپتامبر 2022
باکو/خبرگزاری آناتولی
باکو پایتخت جمهوری آذربایجان یکصد و چهار سال پیش توسط «ارتش اسلام قفقاز» از اشغال باندهای بلشویک و ارمنی آزاد شد.
آذربایجانیها، یاد و خاطره سربازان و نوری پاشا فرمانده ارتش اسلام قفقاز که با فداکاری برای نجات برادران خود شتافتند را گرامی میدارند.
آذربایجان در 28 می سال 1918 استقلال خود را اعلام و اولین توافق خارجی خود را در باتومی گرجستان با دولت عثمانی در زمینه همکاریهای سیاسی، حقوقی، تجاری و نظامی به امضا رساند.
دولت آذربایجان براساس ماده چهارم توافقنامه به منظور مبارزه با اشغال باکو از سوی نیروهای انگلیسی، بلشویک و ارمنی از دولت عثمانی درخواست کمک کرد. انور پاشا وزیر جنگ دولت عثمانی نیز با تشکیل یک ارتش به فرماندهی برادر خود نوری پاشا وی را برای کمک به آذربایجانیها فرستاد.
نوری پاشا با نیروهایی که از جبهه جنگ فلسطین بازگشته بودند، ارتش اسلام قفقاز را تشکیل داد.
شمار سربازان ارتش اسلام قفقاز با هزار نظامی که از ارتش آذربایجان بدان پیوستند به 12 هزار تن رسید. این ارتش ابتدا برخی از شهرها و قصبه های موجود در مسیر باکو را آزاد کرد و سپس در 15 سپتامبر سال 1918 پس از 30 ساعت جنگ شدید موفق به آزادسازی باکو شد.
ارتش اسلام قفقاز با استقبال پرشور مردم باکو وارد شهر شدند و در این شهر رژه رفتند.
اما حضور ارتش عثمانی در باکو به دلیل شکست در جنگ جهانی اول بسیار کوتاه بود و با امضای توافق صلح موندروس در 30 اکتبر سال 1918 تمامی یگانهای ارتش مجبور به بازگشت به مرزهای پیش از آغاز جنگ شدند. ارتش اسلام قفقاز 16 نوامبر همان سال باکو را ترک کرد.
ارتش اسلام قفقاز اگر چه تنها دو ماه در باکو حضور داشت اما طی این مدت مقدمات تمامیت ارضی آذربایجان و جلوگیری از کشتار مردم این کشور توسط گروه های بلشویک و ارمنی را فراهم کرد.
طی مبارزات به منظور آزادسازی باکو 1130 نفر از اعضای ارتش اسلام قفقاز به شهادت رسیدند. هم اکنون قبور شهدای این ارتش در شهرهای باکو، شکی، شماخی، گویچای، کوردمیر و نفتچالا جمهوری آذربایجان وجود دارد.
