"عربستان سعودی و امارات باید خسارات جنگ یمن را پرداخت کنند"

استانبول/الیف سلین چالیک/خبرگزاری آناتولی

«توکل کرمان» فعال مدنی یمنی و برنده جایزه صلح نوبل در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری آناتولی، با تاکید بر لزوم تاسیس یک کمیسیون آشتی ملی برای جبران خسارات قربانیان پس از پایان جنگ در یمن اظهار داشت: کشورهای عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز باید نسبت به جبران تمامی خرابی‌ها و خسارات وارد شده بر شهروندان تعهد دهند.

وی افزود: همگان را به توقف مداخله غیرسازنده در یمن دعوت می کنم. همچنین کشورها باید از حمایت خود از گروه‌های تروریستی شبه نظامیان مسلح دست برداند. ایران نیز که با حمایت از حوثی ها در حال تلاش برای تثبیت خود در کشورماست نیز فورا باید خارج شود. در موضوع ایالات متحده نیز این کشور باید هر چه زودتر فروش سلاح به عربستان را متوقف کند.

برنده جایزه نوبل به سوالات مختلف خبرنگار آناتولی پاسخ داده است:

سوال: در سال 2005 همراه با 7 روزنامه نگار زن دیگر برای تشویق آزادی و حقوق دموکراتیک در کشور ابتکاری را با عنوان «زنان روزنامه نگار رها از بند» آغاز کردید. آیا به اهداف خود دست یافتید؟

کرمان: این ابتکار را برای مبارزه با روزنامه نگاران بازاداشت شده قبل از انقلاب 2011 شروع کردیم. تلاش زیادی برای دفاع از حقوق مدنی و سیاسی شهروندان به خرج داده و اقدامات مختلفی در این زمنیه انجام دادیم.

پس از این انقلاب مدنی در سال 2011، یمن وارد دوره گذار شد که مردم می توانستند از حقوق و آزادی آنها کاملا بهره مند شوند. آزادی بیان، حق تظاهرات و دیگر حقوقی که هیچ محدودیتی در آنها نبود. همه از این وضعیت سود بردند. تا کودتای ژانویه 2015 هیچ بازداشتی و دستگیری وجود نداشت. اما اکنون هیچ سازمان رسانه ای آزاد در یمن وجود ندارد.

-برخی کشورهای درباره عاملان قتل خاشقچی غیرصادق عمل می کنند

سوال: شغل اصلی شما روزنامه نگاری است و اولین روزنامه نگار زن برنده جایزه نوبل هستید. همچنین از اشخاصی هستید که نقش مهمی در رساندن صدای مظلومان یمن به جهان داشته اید. قتل همکار روزنامه نگار خود خاشقچی را در رابطه با آزادی اندیشه چگونه ارزیابی می کنید؟

کرمان: جنایت جمال اقدامی وحشتناک بود. در تاریخ همچون اتفاقی رخ نداده است. درواقع هر چه تلاش شد تا بر آن سرپوش گذاشته شود، نفرت جهانی از آن بیشتر شد. تصور کنید یک روزنامه نگار به کنسولگری کشورش وارد شده و از آن خارج نمی شود. آیا می شود ان را مخفی کرد؟ در نهایت نیز این مخفی کاری اعتبار فردی را که خود را رهبر اصلاحات در عربستان می داند، خدشه دار کرد.

در این دوره برخی کشورها به جای دفاع از حقوق بشر منافع خود را در اولویت قرار دادند و در مقابل قاتلان خاشقجی نمایش صداقت بازی کردند. عربستان سعودی بزرگترین صادر کننده نفت اپک و از بزرگترین خریداران سلاح های آمریکایی است. متاسفانه اینگونه فکر می کنند که هرقدر پول بیشتری داشته باشی می توانی هر کسی را که خواستی به قتل برسانی. باید تاکید کنم ترکیه این ماجرا را بسیار خوب مدیریت کرده است. رخ دادن این ماجرا در ترکیه تصادفی نیست؛ ترکیه در این مدت بسیار شفاف از ماجرا پرده برداری کرد.

- نظر شما در ارتباط با نقش قدرت های خارجی در یمن چیست؟

باید دوباره تکرار کنم که ما خواستار پایان جنگ و برقراری آتش بس در یمن هستیم. باید قدرت حاکم در این کشور وظیفه خود را انجام داده و هرچه سریعتر فرودگاه ها و بنادر را باز کند. عربستان سعودی و امارات متحده عربی باید از دخالت در امور این کشور دست بردارند. همچنین این کشورها باید از حمایت گروه های تروریستی و شبه نظامیان مسلح در تعز و عدن که جنایات زیادی در این منطقه انجام می دهند دست بردارند.

ایران نیز دست از حمایت حوثی ها بر دارد. آمریکا نیز باید هرچه سریعتر فروش سلاح به عربستان سعودی را متوقف کند.

- مذاکراتی که قرار بود در ماه سپتامبر در سازمان ملل برگزار شود ناموفق بود. قرار است این مذاکرات در ماه دسامبر انجام شود. آیا فراخوان شواری امنیت برای حل بحران یمن از طریق مذاکره چاره ساز خواهد بود؟

از فراخوان مارتین گریفیت فرستاده ویژه سازمان ملل متحد به یمن برای برقراری صلح در یمن حمایت می کنم. امیدوارم این مذاکرات باعث برقراری صلح در یمن شود. من بر این باورم که اگر عربستان سعودی و امارات متحده عربی دست از حمایت بردارند نه تنها صلح در یمن برقرار خواهد شد بلکه کشوری آزاد و دموکراتیک تشکیل خواهیم داد.

- در صورت پایان جنگ در یمن چه غرامتی برای جبران خسارات و صدمات ناشی از جنگ برای اهالی یمن در نظر گرفته شده است؟

در این زمینه باید کمیسیون آشتی ملی تشکیل شود. علاوه بر این، عربستان سعودی و امارات متحده عربی باید متعهد شوند که تمامی خساراتی که به غیرنظامیان در جنگ یمن وارد شده را جبران کنند. یک کمیته نظامی باید تحت حمایت سازمان ملل متحد برای پایان دادن به فعالیت های تمام گروه های مسلح تشکیل شود.

باید تدابیر لازم برای دوران بعد از جنگ را اتخاذ کرد تا از کودتا و اقداماتی که روند سایسی را دچار مشکل کند جلوگیری شود.

- در روزهای اخیر برخی از نویسندگان عرب درباره بهار عرب دوم سخن می گویند. به نظر شما آیا احتمال بهار عربی جدید در خاورمیانه وجود درد؟

این اتفاقات حدود ده سال است که ادامه دارد. اتفاقات یمن برای برقراری دموکراسی رخ داد. اما در نظام های دولتی که از آزاد اندیشی حمایت نمی کند دستیابی مردم به دموکراسی دشوار است. مردم یمن در سال 2011 علیه دیکتاتوری 33 ساله علی عبدالله صالح قیام کردند. مردم یمن پیشگام بهار عرب شدند. مردم شجاع یمن نقش بزرگی در سرنگونی مبارک در مصر، بن علی در تونس و معمر قذافی در لیبی داشتند. دیگر مردم منطقه مانند 50 سال پیش حاضر نیستند ظلم را تحمل کنند. نسل جدید خانواده های خود را نیز آگاه می کنند و در طرز فکر آنها تاثیر گذارند.
جهان عرب بیشترین جمعیت بیکار جوان جهان را دارد. این جوانان بی سواد نیستند. عدم ایجاد اشتغال برای این جوانان باعث جنبش های جدید خواهد شد.