قصاب بوسنی به حبس ابد محکوم شد

راتکو ملادیچ معروف به «قصاب بوسنی»‌ امروز چهارشنبه 22 نوامبر در دادگاه بین‌ المللی کیفری «یوگسلاوی سابق» در لاهه هلند، به جرم قتل هزاران غیرنظامی بوسنیایی در سال‌های 1994 تا 1995 در شهر سربرنیتسا مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم شد.

دادگاه مذکور، راتکو ملادیچ 74 ساله را به 11 جرم، از جمله نسل کشی، شرکت در جنایت بر علیه بشریت، محاصره سارایوو و نقض قوانین جنگی در سال‌های 1992 تا 1995 متهم و برای وی درخواست حبس ابد کرده بود.

او پس از 16 سال فرار از دست قانون، در مه 2011 در خانه یکی از بستگانش در منطقه ای کوچک در 80 کیلومتری شمال بلگراد توسط ماموران امنیتی و اطلاعاتی صربستان دستگیر و آخر همان ماه به دادگاه بین‌ المللی کیفری «یوگسلاوی سابق» در لاهه تحویل داده شد.

راتکو ملادیچ کیست؟

راتکو ملادیچ در 12 مارس 1942 در شهر کالینوویک در بوسنی و هرزگوین متولد شد. وی در دانشکده نظامی ارتش مردمی یوگسلاو در بلگراد آموزش دید و سپس به ارتش مردمی یوگسلاو و ارتش جمهوری صرب بوسنی پیوست.

او در مه 1992 فرمانده ارتش جمهوری صرب بوسنی شد. وی ارتش مردمی یوگسلاو را به ارتش جمهوری صرب در بوسنی و هرزگوین ملحق کرد ملادیچ در طول جنگ بوسنی، فرماندهی نظامیان صرب را برعهده داشت.

رسیدگی به پرونده ملادیچ 16 ماه مه 2012 آغاز شد و در پانزدهم دسامبر 2016 با استماع آخرین اظهارات طرفین به پایان رسید. رسیدگی به این پرونده 530 روز طول کشید. در مجموع اظهارات 591 شاهد استماع و 9914 مدرک و دلیل به دادگاه ارائه شد.

نخستین کیفرخواست درباره ملادیچ، 25 ژوئن 1995 آماده شد. این کیفرخواست برای اولین بار در تاریخ 14 نوامبر 1995 و سپس در 10 اکتبر 2002 ٬ اول ژوئن 2011 و 16 دسامبر همان سال تغییر یافت.

دو بند از مجموع 11 بند کیفرخواست پرونده ملادیچ در مورد جرائم مربوط به نسل کشی است. او در ماده اول کیفرخواست به نسل کشی قومی و مذهبی علیه مسلمانان بوسنی و کروات‌ها و همچنین برنامه ریزی، تبلیغ، تشویق و کمک به کشتار و حمایت از آن متهم شد.

بند دوم کیفرخواست نیز مربوط به کشتار بیش از 8 هزار غیرنظامی بوسنیایی در شهر سربرنیتسا توسط نظامیان صرب است. دادگاه که قبلا کشتار در سربنیتسا را تأیید کرده بود، ملادیچ را شریک نسل کشی مردان بوسنیایی و تبعید اجباری زنان، کودکان و سالخوردگان دانست.

در این بند تصریح شده است:

«راتکو ملادیچ، پاکسازی قومی مسلمانان و نابودی یک گروه دینی را طراحی کرده و این طرح را با شرکای جرم خود در میان گذاشته است. نیروهای صرب تحت فرماندهی وی در 6 جولای 1995 به سربرنیتسا حمله کردند.

چند روز بعد، او طرح خود برای کشتار مردان این منطقه و تبعید افراد دیگر را عملی ساخت. برای پنهان کردن این جرایم نیز هزاران تن از قربانیان در گورهای دسته جمعی دفن و برخی جنازه‌ها به گورهای دیگری منتقل شدند».

- جنایت علیه بشریت و جرایم جنگی

در بند سوم کیفرخواست با عنوان «تبعیدشدگان» نیز آمده است:

«ملادیچ، بوسنیایی‌ها را به دلیل دین و نژادشان از شهرهایی مانند، بانیا لوکا، فوچه، ایلیدزا (سارایوو)، کالینوویک، کلیوج، کوتور واروس و چند شهر دیگر تبعید کرده است.

وی از این اقدام خبر داشته، اما برای جلوگیری و مجازات عاملان آن گام‌ لازم را برنداشته است. تبعیدهای مذکور از 12 مه 1992 تا 30 نوامبر 1995 ادامه داشته است».

براساس بندهای چهارم تا پنجم کیفرخواست ملادیچ، «وی در سازماندهی و برنامه‌ ریزی برای کشتار بوسنیایی‌ها و کروات‌های بوسنی در شهرها و مناطق مذکور دست داشته و از آن حمایت کرده است.

در حملات تک تیر‌اندازان طی سال‌های 1992 تا 1995 در سارایوو، پایتخت بوسنی و هرزگووین در محاصره نیروهای صرب بود همچنین در قتل‌عام در دو بازار طی سال‌های 1994 و 1995 در سارایوو دست داشته است».

در بندهای هفتم و هشتم تحت عنوان «تبعید و اقدامات غیر انسانی» تصریح شده است:

ملادیچ در تبعید بوسنیایی‌ها و کروات‌های بوسنی از سارایوو و دیگر شهرها نقش داشته و آن را سازماندهی کرده است. وی از آغاز جنگ در سال 1992 بوسنیایی‌ها وکروات‌ها را مورد رفتارهای تبعیض آمیز، شکنجه، تجاوز، کشتار و درگیری قرار داده و به خانه‌ها و آثار فرهنگی آن‌ها آسیب رسانده است.

در این کیفرخواست همچنین آمده که راتکو ملادیچ به هدف جلوگیری از حملات هوایی احتمالی ناتو، بیش از 200 ناظر سازمان ملل و دیدبانان صلح را به گروگان گرفته و آن‌ها را در پایگاه‌های مهم نیروهای صرب حبس کرده است.

- سازمان ملل: محکومیت ملادیچ پیروزی عدالت است

زید رعد حسین، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد طی بیانیه ای، محکومیت راتکو ملادیچ مشهور به «قصاب بوسنی»‌ به حبس ابد توسط دادگاه بین‌ المللی کیفری «یوگسلاوی سابق» در لاهه را یک پیروزی بزرگ برای عدالت دانست.

وی در این بیانیه ملادیچ را نماد پلیدی توصیف و از بابت محکومیت وی به نسل کشی، شرکت در جنایت علیه بشریت و نقض قوانین جنگی ابراز خرسندی کرد.

در این بیانیه آمده است: "دو تن از مسئولان اصلی وحشت صورت گرفته در بوسنی و هرزگوین و نسل کشی مسلمانان در سربرنیتسا راتکو ملادیچ و رادوان کارادزیچ محکوم شدند. این محکومیت نشان داد که عاملان اینگونه جنایات نمی توانند از عدالت فرار کنند. تمام مجرمان هر قدر هم که قدرتمند باشند، دیر یا زود بابت اقدامات خود مواخذه خواهند شد".

وی با اشاره به این نکته که محکومیت ملادیچ، گذشته را پاک نکرده و جان باختگان بوسنیایی را بازنمی گرداند، خاطرنشان کرد که محکومیت حبس ابد از منظر مقابله با منکران این جنایات ترسناک با اهمیت است.