26 مه 2026•بهروزرسانی: 26 مه 2026
استانبول/ خبرگزاری آنادولو
در حالی که بحث و مذاکره در کشورهای اروپایی درباره آینده پهپادهای گروهی و جنگ مبتنی بر هوش مصنوعی ادامه دارد، ترکیه از هم اکنون وارد فاز میدانی و عملیاتی این مفاهیم شده است.
فیلم «ماتریکس» محصول 1999، با محوریت نبرد انسان و ماشین، جملهای مشهور از مورفیوس دارد: «دانستن مسیر با پیمودن آن تفاوت دارد.»
این جمله امروز تا حد زیادی وضعیت ترکیه در حوزه سامانههای بدون سرنشین را توصیف میکند. صنایع دفاعی آمریکا و ترکیه اکنون از بازیگران اصلی ناتو در حوزه جنگ رباتیک محسوب میشوند. تفاوت اصلی آنها با بسیاری از کشورهای اروپایی ناتو، تجربه عملیاتی گسترده و پیوند نزدیک با میدان نبرد واقعی است.
در حالی که اروپا هنوز درباره پهپادهای گروهی و جنگ مبتنی بر هوش مصنوعی بحث میکند، ترکیه این مفاهیم را با سامانههای آزمایششده در میدان نبرد دنبال میکند. در نمایشگاه صنایع دفاعی «SAHA 2026» نیز پنلهای تخصصی در کنار سامانههایی مانند بایراکتار «TB-2» برگزار شد؛ پهپادهایی که هزاران ساعت تجربه رزمی واقعی دارند.
صنایع دفاعی ترکیه در دو دهه اخیر تنها به ساخت پهپاد محدود نشده، بلکه در شکلگیری رویکردهای جدید نظامی نیز نقش ایفا کرده است. پهپادهای رزمی ترکیه در سوریه، لیبی و قرهباغ عملکرد قابلتوجهی داشتند و نشان دادند که ترکیب شناسایی دائمی، حملات دقیق و هزینه پایین، به عنصر کلیدی جنگ مدرن تبدیل شده است.
اکنون اما جنگ وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن هدف، استفاده از سامانههای ارزانقیمت و پرشمار برای اجرای حملات اشباعی علیه پدافند هوایی است. در این دکترین، پهپادهای انتحاری یا مهمات سرگردان نقش اصلی را ایفا میکنند.
براساس آمار منتشرشده، ارتش روسیه تا آوریل 2026 بیش از 6500 پهپاد انتحاری شاهد–گران را علیه اوکراین به کار برده است. همزمان، اوکراین نیز با پهپادهایی مانند «FP-1» همچنان زیرساختهای انرژی روسیه را در عمق خاک این کشور هدف قرار میدهد.
نشانههای تحول جدید در اکوسیستم جنگ رباتیک ترکیه نخستینبار در نمایشگاه صنایع دفاعی «SAHA 2026» دیده شد؛ جایی که شرکت بایکار سامانههای انتحاری سیوریسینک، میزراک و «K2» را همزمان معرفی کرد. این اقدام تنها رونمایی از محصولات جدید نبود، بلکه نشانه شکلگیری یک معماری عملیاتی تازه محسوب میشد.
در این رویکرد جدید، برخلاف پهپادهای کلاسیکی مانند بایراکتار TB-2 و آکینجی که بر ماندگاری طولانی در هوا و بقای پلتفرم تمرکز داشتند، مفاهیمی مانند هزینه پایین، تولید انبوه، تحمل تلفات بالا و حملات گروهی در اولویت قرار گرفتهاند.
بررسی سامانههای جدید بایکار نشان میدهد که هرکدام برای ماموریتی متفاوت طراحی شدهاند؛ «سیوریسینک» برای حملات گروهی ارزانقیمت، «میزراک» برای برد و قدرت بیشتر و «K2» برای حملات عمیقتر و سنگینتر طراحی شده اند.
در رزمایش «افس 2026» نیز ارتش ترکیه تواناییهای پهپادی گروهی خود را به نمایش گذاشت. در بخشی از رزمایش، 20 فروند پهپاد کارگو ساخت شرکت »STM» با استفاده از الگوریتمهای بومی و تنها تحت کنترل یک اپراتور، بهصورت همزمان عملیات برخاست، حرکت و حمله خودکار را اجرا کردند.
جنگ روسیه و اوکراین نشان داده است که حملات شبانه گسترده با پهپادهای انتحاری، علاوه بر خسارت فیزیکی، فشار روانی و عملیاتی قابلتوجهی نیز ایجاد میکند. همچنین استفاده از سامانههای ارزان و مصرفشدنی باعث میشود موشکهای گرانقیمت پدافندی بهسرعت مصرف شوند.
