02 نوامبر 2023•بهروزرسانی: 03 نوامبر 2023
استانبول/خبرگزاری آنادولو
امروز دوم نوامبر مصادف با یکصد ششمین سالگرد صدور اعلامیه بالفور، یکی از اقدامات جنجالی تاریخ دیپلماسی انگلستان و یکی از پیشزمینههای اصلی تشکیل کشور ملی یهودیان در سرزمین فلسطین است.
این نامه تاریخی توسط آرتور جیمز بالفور، وزیر خارجه وقت بریتانیا در تاریخ دوم نوامبر سال 1917، خطاب به والتر روتشیلد، سیاستمدار یهودیتبار و از شخصیتهای شناخته شده صهیونیزم نوشته و در آن به یهودیان وعده ایجاد «خانه ملی برای مردم یهود» در سرزمین فلسطین داده شده است.
در پی صدور بیانیه بالفور که در چارچوب کمپین «اسکان مردم بدون میهن در میهن بدون ملت» نوشته شده است، مهاجرت عظیم یهودیان به سرزمین های تاریخی فلسطین آغاز شد.
-بیانیه بالفور به چه حوادثی منجر شد؟
وزیر امور خارجه وقت بریتانیا در سومین سال جنگ جهانی اول نامهای خطاب به والتر روتشیلد، یکی از چهرههای معروف جنبش صهیونیسم نوشت و در آن وعده تخصیص «یک وطن برای یهودیان» داد. این نامه سپس به عنوان بیانیه بالفور شناخته شد و یکی از نقاط عطف در تاسیس دولت اسرائیل به شمار میرود.
هدف از صدور این بیانیه که در پی نامهنگاری متقابل بین بالفور و روتشیلد و در آستانه ورود آمریکا به جنگ جهانی شکل گرفت، جلب حمایت دیاسپورای قدرتمند یهودیان از سیاستهای انگلستان بود. نامه معروف بالفور با عبارت «لرد روتشیلد گرامی، بسیار خوشوقتم که از جانب دولت اعلیحضرت همدردی و همدلی خود را با خواستهها و آرزوهای یهودیان صهیونیست که به هیأت وزیران تقدیم و با آن موافقت شده است را ابلاغ کنم» آغاز و این چنین ادامه پیدا میکند:
«دولت اعلیحضرت تأسیس وطن ملی برای ملت یهود در فلسطین را با علاقه دنبال میکند و برای فراهم کردن امکان برپایی آن تمام تلاش خود را خواهد کرد. باید به روشنی دانست که هرگز نباید اقدامی برخلاف و به زیان حقوق مدنی گروههای غیر یهودی ساکن فلسطین یا حقوق و موقعیت قانونی یهودیان در دیگر کشورها انجام شود. سپاسگزار خواهم شد اگر این بیانیه را به سمع اتحادیه صهیونیسم برسانید.»
مفاد این نامه بعدا توسط دولتهای ایتالیا، فرانسه و آمریکا نیز تایید شد.
-مهاجرت یهودیان به فلسطین افزایش یافت
با برپایی دولت تحت قیمومیت بریتانیا در فلسطین بین سالهای 1920 تا 1940 مهاجرت یهودیان به سرزمین فلسطین شتاب بیشتری گرفت و متعاقب جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن برای یهودیان اروپا این مهاجرت ابعاد تازهای یافت. با وجود تلاش فلسطینیان برای مقابله با مهاجرت روزافزون یهودیان، با پایان قیمومیت انگلستان بر فلسطین، دولت اسرائیل در سال 1948 (که فلسطینیان از آن به عنوان نکبت یاد میکنند) اعلام موجودیت کرد.
با تاسیس دولت اسرائیل در چارچوب بیانیه بالفور در سرزمین تاریخی فلسطین، اخراج فلسطینیها شدت بیشتری گرفت و خسارات مالی و جانی زیادی متوجه آنها شد. فلسطینیها طی این روند مجبور به ترک بیش از نیمی از سرزمین خود شدند. بسیاری از مورخین مستقل و کارشناسان روابط بین الملل پیامدهای اعلامیه بالفور برای مردم فلسطین را فاجعه بار و لطمه جبران ناپذیری به عدالت میدانند. به نظر آنها بیانیه مذکور باعث شد که فلسطینیان از سرزمین خود اخراج و آواره شوند و مورد بیخانمانی و کشتار قرار گیرند.
