Necva Taştan Sevinç
26 Декември 2025•Ажурирај: 26 Декември 2025
ИСТАНБУЛ (АА) - Климатските промени сè повеќе го загрозуваат производството на путерот од шеа низ Сахел, со што е доведена во опасност егзистенцијата на милиони жени во Западна Африка, според извештајот објавен од холандската радиодифузна агенција НОС.
Путерот од шеа, познат и како путер карите, се екстрахира од јаткастите плодови на дрвјата шеа што растат природно низ регионите на Сахел и во саваната.
Сепак, нередовните врнежи од дожд, продолжените суши и епизодите на интензивни врнежи поврзани со климатските промени ги намалуваат приносите и го деградираат квалитетот на оревите, се вели во вчерашниот извештај.
Веќе се чувствуваат прекини во целиот сектор.
Според Глобалната алијанса за шеа, повеќе од 8 милиони дрвја шеа се губат секоја година поради сеча и притисок врз земјиштето.
„Производството и бербата на шеа веќе сериозно се нарушени“, рече Обед Дадзи, менаџер за маркетинг во компанијата „Савана фрутс“, која работи со повеќе од 48.000 жени во Гана, Брегот на Слоновата Коска, Буркина Фасо и Мали.
„Ниеден набавувач во секторот не може да го задоволи глобалното побарување поради влијанието на климатските промени.“
Дадзи рече дека врнежите од дожд за време на традиционалната влажна сезона стануваат сè понередовни, намалувајќи го растот на дрвјата и содржината на масти во оревите, што директно го намалува производството на путер.
Во делови од Сахел, додаде тој, дрвјата шеа и понатаму се сечат за огрев и покрај нивната економска и еколошка вредност.
Освен за производство на путер, дрвјата шеа играат клучна улога во локалните прехранбени системи со тоа што обезбедуваат сенка што ги штити културите, како што е просото, од екстремна топлина.
Активистот за заштита на животната средина Мустафа Герима, кој работи на напорите за зачувување на природата во Северна Уганда, рече дека климатските промени во последните децении нагло ја намалиле продуктивноста.
„Пред триесет години дождови имаше во април или мај. Сега често ги има многу подоцна“, рече тој, истакнувајќи дека значително се намалиле приносите по дрво.
Влијанието е особено сериозно за жените што традиционално ги собираат плодовите и ги преработуваат јаткастите плодови преку трудоинтензивни, занаетчиски методи. Приходите од путерот од шеа им овозможуваат на многумина да ги издржуваат своите семејства и да ги праќаат децата во училиште.
Путерот од шеа, познат како „женско злато“, го должи своето име на долгогодишните традиции бербата и ракувањето со дрвјата и нивните плодови да ги извршуваат жените.
Недостигот се чувствува и во Европа, каде што продолжува да се зголемува побарувачката за природни и вегански козметички производи. Увозниците предупредуваат дека додека глобалната потрошувачка расте, оние на почетокот на синџирот на снабдување плаќаат највисока цена.
