Партија за правда и развој (АК Партија), која под раководство на претседателот на Турција и претседател на АК Партија, Реџеп Таип Ердоган, од основањето во 2001 година до денес на сите парламентарни избори на кои учествуваше излезе како првопласирана партија и постигна рекорд што не е соборен од почетокот на повеќепартискиот политички период во Турција во 1946 година, одбележува четврт век на политичката сцена.
Според информациите собрани од новинарите на Анадолу, АК Партија, која под раководство на Реџеп Таип Ердоган влезе во турскиот политички живот на 14 август 2001 година како 39. партија во Турција, ја одбележува својата 25-годишнина во политиката.
АК Партија беше основана од Движењето на чесните, предводено од Реџеп Таип Ердоган, поранешен градоначалник на Истанбул.
Нагласувањето на Ердоган при објавувањето на основањето: „Денес во историјата на турската политика ќе биде запишан како роденден на АК Партија, основана од луѓе посветени на служењето, а од денес натаму во нашата Турција ништо повеќе нема да биде како порано“, беше прифатено како почеток на нов период во турската политичка историја.
По завршувањето на процесот на основање, на состанокот на Основачкиот совет на АК Партија, одржан на 16 август, Ердоган едногласно беше избран за претседател на партијата. Со тоа започна политичкиот пат на АК Партија, обликуван со изборни победи и со формирање влади предводени од четворица премиери и двајца претседатели.
АК Партија, 15 месеци по основањето, на парламентарните избори одржани на 3 ноември 2002 година, на кои настапи без својот лидер Ердоган поради политичката забрана што тој ја доби, со слоганот „Самостојно, на дело“, излезе како првопласирана партија со 34,28 отсто од гласовите, а под раководство на Абдула Ѓул беше формирана 58. Влада на Република Турција.
Откако со измената на член 312 од Турскиот кривичен законик (ТКЗ) беше укината политичката забрана за претседателот на партијата Ердоган, тој беше избран за пратеник на повторените избори во Сиирт на 9 март 2003 година и влезе во Големото национално собрание на Турција.
По оставката на 58. Влада предводена од Абдула Ѓул, Ердоган беше задолжен од десеттиот претседател Ахмет Неџдет Сезер да формира влада, по што на 15 март 2003 година ја формира 59. Влада на Република Турција и ја презеде функцијата премиер.
АК Партија, по Владата формирана под водство на Ердоган, првиот изборен тест го имаше на Локалните избори во 2004 година.
АК Партија на изборите излезе како првопласирана партија со 41,7 отсто од гласовите и го презеде управувањето со вкупно 1.750 општини, од кои 12 беа големи градови.
На парламентарните избори во 2007 година АК Партија го зголеми процентот на гласовите на 46,58 отсто и продолжи да владее сама, а и на локалните избори во 2009 година доби најголем број гласови.
Обвинението подготвено од поранешниот главен јавен обвинител при Касациониот суд, Абдурахман Јалчинкаја, со кое се бараше распуштање на АК Партија, како и петгодишна забрана за вршење политичка дејност за 71 лице, меѓу кои и претседателот Ѓул и премиерот Ердоган, беше поднесено до Уставниот суд на 14 март 2008 година.
Со прифаќањето на обвинението од страна на Уставниот суд на 31 март 2008 година започна нов процес за АК Партија.
По прифаќањето на обвинението, кое во политичката историја стана познато како „обвинението на Google“, случајот беше решен на 30 јули 2008 година.
Шест од судиите гласаа за распуштање на партијата, а пет против. Меѓутоа, бидејќи не беше обезбедено квалификуваното мнозинство предвидено со Уставот, тужбата за распуштање на АК Партија беше отфрлена.
Еден од важните политички тестови за АК Партија беше и референдумот во 2010 година за измените на Уставот од 1982 година, кој се одржа на 30-годишнината од државниот удар на 12 септември. На овој референдум 57,88 отсто од гласачите гласаа „за“.
На парламентарните избори во 2011 година АК Партија освои 49,83 отсто од гласовите, додека на локалните избори во 2014 година доби поддршка од 45,54 отсто и освои градоначалнички мандати во 818 општини, од кои 18 беа големи градови.
По истекот на мандатот на претседателот Ѓул, на изборите одржани на 10 август 2014 година, Реџеп Таип Ердоган со 51,79 отсто од гласовите стана прв претседател избран директно од народот, како и 12. претседател на Турција.
По изборот на Ердоган за претседател, функцијата генерален претседател на АК Партија ја презеде пратеникот од Коња, Ахмет Давутоглу.
Под раководство на Давутоглу, АК Партија го имаше првиот тест на парламентарните избори одржани на 7 јуни 2015 година, а потоа и на предвремените избори одржани на 1 ноември 2015 година, на кои повторно продолжи да владее сама.
На Вториот вонреден конгрес на АК Партија, одржан на 22 мај 2016 година, еден од основачите на партијата, Бинали Јилдирим, беше избран за генерален претседател. Јилдирим ја формираше 65. Владата и стана премиер.
Најкрвавиот обид за државен удар во историјата на Турција, извршен од страна на терористичката организација ФЕТО на 15 јули 2016 година, беше спречен откако граѓаните, повикани од претседателот Ердоган со зборовите: „Го повикувам нашиот народ на плоштадите и аеродромите во нашите градови“, застанаа пред тенковите и ја одбранија демократијата.
Заедничката солидарност што ја покажаа АК Партија и МХП против обидот за државен удар по 15 јули ги постави темелите на Народна алијанса.
АК Партија направи важен чекор за Турција со референдумот одржан на 16 април 2017 година.
Темелите на референдумот од 16 април 2017 година, со кој беа отворени вратите за нов период во Турција, беа поставени со поднесувањето до Претседателството на Големото национално собрание на Турција на 10 декември 2016 година на предлогот за уставни измени потпишан од 316 пратеници на АК Партија, меѓу кои и премиерот Бинали Јилдирим.
По гласањето за членовите на предлогот, претседателот Ердоган на 10 февруари 2017 година го одобри законот за уставни измени и го прати до владата за негово објавување и распишување референдум.
Референдумот заврши со 51,41 отсто гласови „за“ и 48,59 отсто „против“. Со тоа беше укината одредбата во Уставот „Избраниот претседател го прекинува членството во својата партија“, со што му беше отворен пат на претседателот Ердоган повторно да стане член на партијата. Граѓаните со своите гласови донесоа одлука за преминување кон претседателски систем на владеење.
Претседателот Ердоган, 979 дена по напуштањето на АК Партија по претседателските избори во 2014 година, се врати во партијата, ја потпиша изјавата за членство и повторно стана член.
По донесената одлука за одржување вонреден конгрес, претседателот Ердоган на Третиот вонреден голем конгрес одржан на 21 мај 2017 година, со сите 1.414 важечки гласа, по 998 дена повторно беше избран за генерален претседател на АК Партија.
Со Законот бр. 7102 за основните одредби на изборите и избирачките списоци и за изменување и дополнување на одредени закони, со кој на политичките партии им се овозможи да формираат изборни сојузи, во Турција првпат беше отворен пат политичките партии да учествуваат на избори во сојуз.
Со изборниот сојуз меѓу АК Партија и МХП, наречен Народен сојуз, првиот тест беа изборите одржани на 24 јуни 2018 година.
По предлогот за предвремени избори од лидерот на МХП, Девлет Бахчели, со која беше формиран политичкиот сојуз, Ердоган и надлежните органи на партијата го разгледаа предлогот и беше објавено дека изборите ќе се одржат на 24 јуни 2018 година.
Првпат на 24 јуни гласачите истовремено излегоа на гласање за претседател и за пратеници.
На изборите, со освоени 52,59 отсто од гласовите, Ердоган стана прв претседател на претседателскиот систем на владеење, а АК Партија на пратеничките избори со 42,56 отсто од гласовите успеа по 13. пат да заврши како првопласирана партија.
Ердоган, кој на 9 јули положи заклетва во Големото национално собрание на Турција и ја презеде функцијата, истиот ден го објави и првиот кабинет на претседателскиот систем на владеење.
На 6. Голем конгрес на АК Партија, одржан на 18 август 2018 година, Ердоган со сите важечки гласови, односно со 1.380 гласа, повторно беше избран за генерален претседател.
Со измените усвоени на конгресот, „политичкиот партиски изборен сојуз“ што беше применет на изборите на 24 јуни беше внесен во статутот на партијата, а во статутот беше додадена одредбата „Членството во Централниот извршен одбор и функцијата заменик-претседател или министер не може да се спојат кај исто лице“.
И на Општите локални избори АК Партија и МХП го продолжија Народниот сојуз. Во таа насока, сојуз беше направен во 51 провинција, од кои 30 големи градови, при што АК Партија истакна кандидати во 27 големи градови, а МХП во општините Адана, Мерсин и Маниса.
АК Партија и на овие избори успеа да биде првопласирана партија со освоени 44,33 отсто од гласовите.
По инструкција на претседателот и генерален претседател на АК Партија, Ердоган, процесот на 7. Голем конгрес на партијата започна наесен, но поради пандемијата на КОВИД-19, која почна да има влијание и во Турција во март, процесот на конгресот, започнат под мотото „Одете по патот во кој верувате“, беше прекинат.
По стабилизирањето на условите поврзани со пандемијата, процесот на конгресот продолжи и конгресот беше одржан на 24 март 2021 година. Ердоган со сите 1.428 важечки гласа повторно беше избран за генерален претседател на АК Партија.
Претседателот Ердоган, во изјавата од Претседателскиот комплекс на 10 март 2023 година, со овластувањето што му го дава член 116 од Уставот, ја потпиша одлуката за одржување претседателски и парламентарни избори на 14 мај, кои требаше да се одржат на 18 јуни.
На 14 мај, кога беа одржани претседателските избори и изборите за 28. состав на Големото национално собрание на Турција, кандидатот на Народна алијанса, Реџеп Таип Ердоган, освои 49,52 отсто од гласовите, но бидејќи во првиот круг не освои 50 плус 1 отсто од гласовите, не беше избран за претседател. АК Партија, пак, со освоени 35,62 отсто од гласовите доби 268 пратенички места во Парламентот.
Во вториот круг од претседателските избори, одржан на 28 мај, Реџеп Таип Ердоган со 52,18 отсто од гласовите беше избран за претседател.
АК Партија, која од основањето до денес на сите парламентарни избори на кои учествуваше успеа да биде првопласирана партија, со победата и на овие парламентарни избори го задржа статусот на партија што најдолго е на власт од почетокот на повеќепартискиот политички живот во 1946 година.
По изборите, АК Партија го одржа 4. Вонреден голем конгрес на 7 октомври 2023 година.
Претседателот и генерален претседател на АК Партија, Ердоган, со сите 1.399 важечки гласа повторно беше избран за генерален претседател на АК Партија.
Во новоизбраниот Централен одбор за одлуки и управување на партијата имаше 49 нови имиња. Во Централниот извршен одбор на АК Партија, пак, 14 од вкупно 18 члена ги задржаа своите функции.
АК Партија на локалните избори одржани на 31 март освои 35,49 отсто од гласовите и победи во 24 провинции и 357 општини.
Претседателот Ердоган по изборните резултати во својот говор изјави: „Пораките што народот ги прати на гласачките места, на најточен и најобјективен начин ќе ги измериме на вагата на разумот и совеста и задолжително ќе ги преземеме неопходните чекори.“
По изборите, со промената на покраинските претседатели на организациите на АК Партија во Адијаман, Афјонкарахисар, Ерзинџан, Газиантеп, Кастамону, Османије, Зонгулдак, Ризе, Шанлиурфа, Мардин, Кахраманмараш и Батман, како и на некои окружни претседатели, беше започнат процес на обновување на кадрите.
АК Партија на 23 февруари 2025 година го одржа 8. Голем конгрес, на кој беа избрани членовите на Централниот одбор за одлуки и управување (ЦОУО), Централниот дисциплински одбор, Одборот за политичка чесност и етика и Генералниот одбор за внатрепартиска демократија и арбитража.
Во новиот ЦОУО, 36 имиња ги задржаа своите функции, а 39 имиња не беа вклучени во новото раководство на партијата. Со приклучувањето на 39 нови имиња во одборот, 52 отсто од ЦОУО беше обновен.
На конгресот беше извршена и измена на член 81 од Статутот на партијата, подготвен од Комисијата за измени на Статутот. Со тоа беа формирани три нови претседателства со називи Претседателство за односи со туркиските држави, Претседателство за здравствени политики и Претседателство за политики во културата и уметноста.
Од друга страна, претседателката за политики за животна средина и урбанизам на АК Партија, Севилај Тунџер, на 9 април 2026 година функцијата ѝ ја предаде на членката на ЦОУО на АК Партија и пратеничка од Истанбул, Нилхан Ајан.
По 8. Голем конгрес започна процес на обновување во организациите на АК Партија. Променети беа 15 покраински претседатели и тоа во Адана, Адијаман, Афјонкарахисар, Ардахан, Битлис, Чанаккале, Дијарбакир, Елазиг, Гиресун, Караман, Мугла, Нигде, Орду, Сиирт и Тунџели.
Во рамките на целта „Турција без терор“, која започна со повикот на лидерот на МХП, Девлет Бахчели, на 22 октомври 2024 година и се спроведува со поддршка на претседателот Реџеп Таип Ердоган, постигнат е значаен напредок.
Во овој контекст, со цел целосно отстранување на тероризмот од агендата на Турција, зајакнување на општествената интеграција, зацврстување на националното единство и братството и спроведување активности во областите на слободата, демократијата и владеењето на правото, беше формирана Комисија за национална солидарност, братство и демократија, со писмо што претседателот на Големото национално собрание на Турција, Нуман Куртулмуш, го прати до политичките партии застапени во Парламентот. Комисијата започна со работа на 5 август 2025 година.
Извештајот на Комисијата за национална солидарност, братство и демократија беше ставен на гласање и усвоен со квалификувано мнозинство на 21. состанок на Комисијата, одржан на 18 февруари 2026 година.
Предлог-законот за зајакнување на националната солидарност и општествената интеграција, подготвен во рамките на процесот „Турција без терор“, беше поднесен до Претседателството на Големото национално собрание на Турција на 5 август 2026 година.
Со предлог-законот е цел, по утврдувањето од страна на безбедносните институции дека терористичката организација ПКК/КЏК и сите видови структури поврзани со неа го прекинале своето фактичко присуство и го предале целото оружје и муниција под нивна контрола, како и по објавувањето во Службен весник на одлуката на Советот за национална безбедност со која се потврдува ова утврдување, да се определат одложувањето на извршувањето на постапките во тек и на извршувањето на изречените казни, како и другите постапки што треба да се спроведат.
Предлог-законот, кој беше усвоен од Комисијата за правда на Големото национално собрание на Турција на 8 август, беше усвоен и изгласан како закон на пленарната седница на Големото национално собрание на Турција на 10 август со 467 гласа „за“, 87 „против“, 7 „воздржани“ и 2 неважечки гласа.
news_share_descriptionsubscription_contact
