Mısır hükümeti: Bir buçuk yılda üç revizyon

KAHİRE - Aydoğan Kalabalık

Mısır'da Eylül 2015'te göreve gelen Başbakan Şerif İsmail'in bir buçuk yıllık sürede kabinede üç defa revizyona gitmesi ve yeni atamalarla ilgili bazı iddialar kamuoyunda hükümetin geleceğini sorgulatmaya başladı.

Ekonomik dar boğaz içindeki Mısır'da önceki gün 9 bakanı kapsayan kabine değişikliği yapıldı. Değiştirilen bakanların yatırım, tedarik, reform ve planlama gibi ekonomi ağırlıklı olması, ülke ekonomisinin içinde bulunduğu krizin anlaşılması bakımından önemliydi.

Başbakan İsmail'in yeni kabinenin onayı nedeniyle mecliste yaptığı konuşmada bakanlıklara atama için 50 kişi ile görüştüğünü, bunlardan 15'inin bakanlık teklifini reddettiğini söylemesi dikkati çekti.

Meclis Başkanı Ali Abdulal'in "Adaylar bakanlık teklifini neden reddetti?" sorusuna İsmail'in, "4 adayın maddi sebepleri gerekçe gösterdiğini" söylemesi ise kamuoyunda şaşkınlığa neden oldu. Bazı köşe yazarları bakanların maaşını tartışmaya açtı.

Tümgeneral Şeyh'in bakanlığı 6 ay sürdü

Son kabine revizyonunun en önemli değişikliği ise Tedarik ve İç Ticaret Bakanlığında yaşandı. Tümgeneral Muhammed Ali eş-Şeyh bakanlıkta sadece 6 ay kalabildi.

Tümgeneral Şeyh bu göreve, Eylül 2016'da istifa eden Halid Hanefi'nin yerine getirilmişti. Şeyh, bakanlık görevini üstlendikten hemen sonra ülkede şeker krizi başlamış ve aylarca devam etmişti.

Tümgeneral Şeyh'in başarısızlığı ve çok kısa sürede bakanlıktan alınması, silahlı kuvvetlere verdiği koşulsuz destekle tanınan Mısırlı ünlü siyasetçi Mustafa Bekri'nin de dile getirdiği, "bütün bakanların askerlerden oluştuğu bir hükümet kurulması" şeklindeki çağrıların da iflası olarak değerlendirildi.

Revizyonda "Mübarek dönemi esintisi" eleştirisi

Tedarik ve İç Ticaret Bakanlığına Şeyh'in yerine gelen isim de tartışma konusu oldu. Başbakan İsmail, Meclis Ekonomi Komisyonu Başkanı Ali Musilhi'yi bu göreve getirdi.

Hüsnü Mübarek döneminin önemli isimlerinden Musilhi'nin bakanlığa atanması, özellikle 25 Ocak Devrimi destekçileri ve aktivistler tarafından eleştiri yağmuruna tutuldu. Musilhi, 2005 yılından Mübarek'in devrildiği Şubat 2011'e kadar Sosyal Dayanışma Bakanlığı görevinde bulunmuştu.

Yeni Ziraat Bakanı hakkındaki yolsuzluk suçlamaları

Mısır hükümetindeki son revizyonla Ziraat Bakanı olan Abdulmunim el-Benna da kamuoyunda bir başka "yanlış tercih" olarak görüldü. Benna hakkında 18 ayrı yolsuzluk suçlaması bulunduğunun medyaya yansıması ülkenin en önemli gündemi haline geldi.

Mecliste buğday yolsuzluğu nedeniyle kurulan Gerçekleri Araştırma Komisyonu Başkanı Megdi Melik ve milletvekili Mustafa Bekri'nin gecikmeksizin yeni bakan aleyhinde kulis oluşturmaya başladığı ifade edildi.

Siyasi diyalog eksikliği

Kabine revizyonuyla tartışılan konulardan biri de "siyasi diyalog eksikliği" oldu. Yeni bakanların bürokratlar ve akademisyenlerden seçilerek ülkedeki onlarca siyasi parti ile herhangi bir diyaloğa girilmemesi eleştirilen hususlar arasında yer aldı. Zira, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik dar boğazın ancak diğer siyasi partilerin de desteği ile aşılabileceği görüşü kamuoyunda oldukça yaygın.

Yeni hükümet programının gereği gibi tartışılmaması ve meclis tarafından alelacele onaylaması da bir diğer eleştiri konusu. Bazı bakanlıkların birleştirilme gerekçeleri ve atanan yeni bakanların programları mecliste henüz görüşülmedi.

Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran Mısır'ı Destekleme Koalisyonu Başkanı Muhammed es-Suveydi, eleştirilere cevaben meclisin, mali yılın sonunda yani 30 Haziran'dan sonra hükümetin icraatını mercek altına alacağını söyledi.

Mısırlılar arasında son yıllarda ülkede bir istikrar ve güven ortamının sağlandığı kanaati oluşsa da ekonominin sadece bakanları değiştirmekle düzelmeyeceği görüşü hakim.

Halkın önemli bir kesimi kabinenin ve haliyle bakanların bir "geçiş dönemi hükümeti" gibi çalıştığını ve devleti yöneten egemen güçlerin hükümetten daha etkili olduğunu söylüyor.

Hükümetin geleceği ekonomiye bağlı

Mısır Başbakanı Şerif İsmail, göreve geldiği Eylül 2015'ten bugüne kadar hükümette ikisi geniş kapsamlı olmak üzere üç revizyon yaptı.

İlk geniş kapsamlı değişiklik hükümetin kuruluşundan yaklaşık 6 ay sonra yapıldı. Mart 2016'daki revizyonla değiştirilen 10 isim arasında ulaştırma, adalet, yatırım ve turizm bakanları da yer aldı.

İsmail hükümetinde Eylül 2016'da görevinden istifa eden Tedarik ve İç Ticaret Bakanı Halid Hanefi'nin yerine ise Tümgeneral Muhammed Ali eş-Şeyh atandı.

Hükümette son revizyon da önceki gün gerçekleştirildi. Dokuz bakanı kapsayan kabine değişikliğinde ağırlıklı olarak ekonomiyle ilgili bakanların yerine yeni isimler atandı.

Mısır'da bir buçuk yılda yapılan üç revizyona rağmen hükümetin yıprandığı ve geleceğinin ekonomiye bağlı olduğu belirtiliyor. Ekonomide beklenen iyileşmenin gerçekleşmemesi halinde hükümet kurma görevinin başka birine verilmesi kuvvetle muhtemel görülüyor.