Anadolu Ajansı © 2026
Karadeniz Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Yücel Bulut, AB-Hindistan serbest ticaret anlaşmasının temel koşullarını, taraflar arasındaki ilişkiler üzerindeki etkilerini ve Türkiye’ye muhtemel yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.
***
Hindistan ile Avrupa Birliği (AB) arasında yaklaşık 20 yıldır devam eden serbest ticaret anlaşması görüşmeleri, 27 Ocak 2026 itibarıyla tamamlandı. [1] Peki, 20 yıldır sonuçlandırılamayan bu anlaşma neden şimdi tamamlandı? Dahası bu anlaşma, AB, Hindistan ve Türkiye için ne anlama geliyor?
Dünya, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminde, ülkesinin geleneksel müttefiklerine dahi ağır vergiler uygulama tehditlerinde bulunuşuna ve sözünden çıkıldığını düşündüğü bazı durumlarda ülkeleri gümrük vergileri ile kendi istediği noktaya getirmeye çalışmasına tanıklık ediyor. [2]
Normal şartlarda ABD ile ciddi sürtüşmeler yaşaması pek alışıldık olmayan Kanada, Meksika ve AB ülkelerinin yanı sıra, Çin ve Hindistan gibi büyük ticari güçler de Trump yönetiminin uyguladığı vergi politikalarında zarar görmemek adına çeşitli ortaklıklar kurmanın yollarını arıyor. Bu anlamda dünya görüşlerindeki farklılıklar, coğrafi uzaklıkları ve toplumsal yapıları nedeniyle ortaklıkları çok beklenmeyen Çin ve Kanada arasında dahi stratejik ortaklık arayışları, başarısız da olsa, gündeme geldi. [3]
Bu bakımdan AB ve Hindistan’ın vardığı serbest ticaret anlaşması sadece ticari bir adım değil aynı zamanda politik bir manevra olarak vergi baskılarına yeni ve görece cesur bir tepki olarak değerlendirilebilir. Donald Trump, ilk başkanlık döneminde Hindistan ile olumlu ilişkiler kurmuş, 2020'de Hindistan’a bir ziyaret gerçekleştirmiş [4] bu görüşmede Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile samimi görüntüler verip işbirliklerinin geliştirileceğine dair mesajlar paylaşmıştı. Ancak Trump’ın 2021'de görevden ayrılmasının ardından bu temasların devamı gelmedi.
ABD ile Hindistan arasındaki en belirgin kırılma, Rusya–Ukrayna savaşı sonrasında ortaya çıktı. Hindistan’ın, önemli ticari ortaklarından biri olan Rusya’ya karşı Washington’ın beklediği ölçüde yaptırım uygulamaması bu gerilimi derinleştirdi. Ruslarla yoğun ticari ve stratejik ilişkileri olan Hindistan’ın 2024–2025 döneminde toplam ticareti yaklaşık 69 milyar dolara yükseldi. [5]
Hindistan’ın, ABD ve Avrupa’nın Rusya'ya karşı uyguladığı ekonomik ambargolara katılmaması Trump yönetimini rahatsız etti. Trump, ikinci başkanlık döneminde Yeni Delhi’ye Rus petrolü alımını durdurması yönünde baskı kurmaya başladı. Bu çerçevede, Ağustos 2025 itibarıyla Hindistan menşeli ürünlere bir ay içinde iki kez vergi artışı uygulanırken, gümrük vergileri yüzde 50 seviyesine kadar yükseldi. [6] Taraflar arasındaki yıllık yaklaşık 87 milyar dolarlık ticaret hacmi tehlikeye girerken, Trump Ekim 2025'te Hindistan tarafıyla görüştüğünü ve Yeni Delhi’nin Rusya’dan petrol alımını durduracağını iddia etti. Ancak Hindistan yönetimi bu iddiayı doğrulamamış, [7] aksine Aralık ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in New Delhi ziyareti sırasında taraflar, 2030 itibarıyla ticaret hacmini 100 milyar dolar seviyesine çıkarmayı hedeflediklerini açıklamışlardı. [8]
Tüm bu gelişmeler yaşanırken Trump’ın Grönland’a yönelik talepleri ve buna karşı çıkan Avrupa ülkelerini ek yüzde 10’luk gümrük vergisiyle tehdit etmesi, [9] transatlantik ilişkilerdeki gerilimi daha da artırdı. Trump her ne kadar daha sonra bu tehdidinden geri adım atarak süreci “anlaşma yoluyla” ileri bir tarihe ertelemiş [10] olsa da bu çıkışların AB’nin Trump’a karşı bugüne kadarki en ciddi adımlarından birini atmasına zemin hazırladığı söylenebilir.
Bu gelişmeler yaşanırken, zamanlaması dikkat çekici biçimde, yaklaşık 20 yıldır müzakere edilen AB–Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması sonuçlandırıldı. İlk bakışta bu adım, Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) projesini [11] çağrıştırsa da, Ekim 2023 itibarıyla Filistin meselesinin yeniden kanlı bir safhaya girmesi, projenin kilit aktörleri olan İsrail ve Suudi Arabistan’ın bu hattı fiilen işletmesini imkansız hale getirdi. [12] Bu nedenle IMEC’in hayata geçirilmesi, Filistin meselesinde ilerleme sağlanmasına bağlı bir ihtimal olarak görülüyor. [13]
Buna karşılık, AB ile Hindistan arasında imzalanan serbest ticaret anlaşması, IMEC’ten bağımsız ve doğrudan stratejik bir hamle olarak değerlendirilmelidir. Nitekim taraflar, küresel ölçekte artan vergi tehditlerinin gölgesinde, zaman zaman kesintiye uğrasa da yaklaşık yirmi yıldır süren müzakereleri 27 Ocak 2026 itibarıyla tamamladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in “tüm anlaşmaların anası” [14] olarak tanımladığı bu anlaşma, böylece resmen yürürlüğe girmiş oldu.
Anlaşma kapsamında, 4,13 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğüyle dünyanın en büyük beşinci [15] ekonomisi konumundaki Hindistan ile 22 trilyon doların üzerindeki AB [16] ekonomisinin kapıları birbirine açılıyor ve gümrük vergilerinde büyük indirimler sağlanıyor. Bu ölçekte bir pazar, küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) yaklaşık yüzde 25’ine karşılık geliyor ve tarihte eşine az rastlanır bir büyüklükle 2 milyarlık nüfusa sahip bir ekonomik bölgeyi kapsıyor. AB ile Hindistan arasındaki ticaret hacmi 2025 itibarıyla 136 milyar doları aşmışken, bu anlaşma sayesinde 2030'da 200 milyar dolar seviyesine ulaşması bekleniyor. [17] Otomobiller başta olmak üzere makineler, kimyasallar, ilaçlar, uçak ve uzay araçları ile tıbbi ekipmanlarda tarifelerin büyük ölçüde gevşetilmesi öngörülürken, AB tarafı Hindistan’ı yalnızca bir pazar değil, nitelikli insan kaynağıyla stratejik bir ortak olarak görüyor. Bu nedenle işbirliğinin askeri, ileri teknoloji ve akademik alanları da kapsayan çok boyutlu bir ortaklığa dönüşmesi hedefleniyor. [18]
Her ne kadar Türkiye bu anlaşmanın doğrudan tarafı olmasa da AB ile olan Gümrük Birliği anlaşmalarından doğan bazı hususlar Hindistan ile ithalat-ihracat dengesinde Türkiye’nin aleyhine olabilir.
Hindistan ile AB arasında imzalanan yeni anlaşma sayesinde, Hindistan ürünleri yalnızca AB ülkelerine değil, Türkiye dahil olmak üzere AB ile gümrük birliği ilişkisi bulunan diğer pazarlara da avantajlı koşullarla giriş imkanı elde edecek. Ancak bu durum karşılıklı değil. Türkiye’nin AB Gümrük Birliği üyesi olması, Türk mallarının Hindistan pazarında otomatik bir ticari ayrıcalık kazanması sonucunu doğurmuyor. Bu durum, sistemin yapısal bir asimetri üzerine kurulu olduğunu gösteriyor. Türkiye, AB’nin dış ticaret rejimine ve gümrük tarifelerine uyum sağlamakla yükümlüyken, AB’nin Hindistan gibi üçüncü ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmalarının sağladığı avantajlardan, ilgili ülke ayrıca onay vermediği sürece, kendi ihracatı açısından faydalanamıyor. Bu çerçevede, mevcut düzenleme kısa vadede Hindistan’ın çıkarlarına hizmet eden bir yapı ortaya koyuyor. [19] Bu ve benzeri sorunların AB ile sürmekte olan görüşmelerde gündeme gelmesi de muhtemel görünüyor.
Türkiye, 2025'in sonu itibarıyla AB ülkeleriyle 232 milyar doların üzerinde bir ticaret hacmine ulaşarak, birlik ile en yüksek ticaret hacmine sahip beşinci ülke konumundadır. [20] Bu pazara Hindistan’ın girmesi Türkiye’nin birlik üyesi ülkelerle olan tarihi bağlarını ne yönde etkileyeceğini söylemek için henüz erken ancak Hindistan’ın ham ve mamul madde çeşitliliğiyle insan kaynağı ve pazar genişliği düşünüldüğünde daha rekabetçi bir ortam oluşması muhtemel. Hindistan ile Keşmir meselesi gibi hususlarda yaşanan politik fikir ayrılıkları sebebiyle bu rekabetin kriz anlarında artması da beklenebilir.
[1] https://www.france24.com/en/india-and-eu-seal-landmark-trade-pact-after-20-years-of-talks
[2] https://www.bbc.com/news/articles/cn93e12rypgo
[3] https://www.bbc.com/news/articles/cm24k6kk1rko
[5] https://indianembassy-moscow.gov.in/overview.php
[7] https://edition.cnn.com/2025/10/17/india/india-us-trump-russia-oil-intl-hnk
[9] https://www.bbc.com/news/articles/c75x9wqwz40o
[10] https://www.bbc.com/news/articles/cgezx40r7d7o
[11] https://www.imec.international
[12] https://www.icwa.in/show_content.php?lang=1&level=1&ls_id=12976&lid=7922
[13] https://www.icwa.in/show_content.php?lang=1&level=1&ls_id=12976&lid=7922
[14] https://www.theguardian.com/business/2026/jan/27/eu-and-india-sign-free-trade-agreement
[15] https://www.statista.com/statistics/268173/countries-with-the-largest-gross-domestic-product-gdp/
[16] https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/EU/EURO/EUQ
[19] https://theprint.in/opinion/india-eu-fta-turkey-customs-union/2840686/
[20] https://www.trade.gov.tr/data/6960b39513b8762ee8546ce0/FBT%20December%202025.pdf
[Dr. Yücel Bulut, Karadeniz Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesidir.]
* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır.Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
