Tom Barrack: Olağanüstü bir zamanda olağan dışı bir diplomat

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bölge Çalışmaları Enstitüsü Amerika Çalışmaları Anabilim Dalı Başkanı ve Öğretim Üyesi Dr. Barın Kayaoğlu, ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın portresini AA Analiz için kaleme aldı.

***

ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, olağanüstü bir zamanda görev yapan olağan dışı bir isim. Barrack, selefi Jeff Flake gibi bir "kariyer diplomatı" değil ve Flake’in aksine diplomasi ya da siyasi geçmişi pek yoktu. Ancak bunun tek istisnası 1980'lerde Reagan yönetiminde İçişleri Bakanlığı’nda 3 ay kadar yürüttüğü müsteşar yardımcılığı göreviydi.

Peki, Barrack şu ana kadar neler yaptı ve kendisini ABD’nin Orta Doğu politikası açısından nasıl okumamız gerek?

Eklektik bir yaşamdan elçiliğe giden yol

Tom Barrack’ın şu anki görevini ifa etmesinde eklektik kariyeri ve kozmopolit aile geçmişinden faydalandığı kesin. 1947’de Los Angeles’ta Lübnan kökenli Maruni Hristiyan bir ailenin çocuğu olarak doğan Barrack, Güney California Üniversitesi (USC) ve San Diego Üniversitesi’nde sosyoloji ve hukuk eğitimi aldı. 1970’lerde Körfez ülkelerinde hukuk ve emlak danışmanlığı yaptı, 1980’lerde finans dünyasına geçti. 1990’da kurduğu Colony Capital aracılığıyla milyarlarca dolarlık fonlar yönetti.

Barrack'ın ABD Başkanı Donald Trump’la tanışıklığı da bu döneme dayanıyor. Barrack, Trump’ın 2017’deki yemin töreni komitesinin başkanlığını yaptı ve 100 milyon dolarlık bağış topladı. Daha sonra adı ABD’nin Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) büyükelçisi olarak gündeme gelse de Körfez’le ticari ilişkileri nedeniyle Senato’dan geçemedi. Eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde Abu Dabi adına izinsiz lobicilik yaptığı iddiasıyla yargılandı ancak dava kısa sürede düştü.

Türkiye-ABD ilişkilerini Suriye sarmalından çıkarmak

Barrack’ın geniş iş çevresi, bölge bilgisi ve kişisel ağı, özellikle Suriye dosyasında Türk-Amerikan ilişkilerine doğrudan yansıdı. Göreve atanmasının ardından Ankara ve Washington’un Suriye’de daha eş güdümlü hareket edeceği yorumları yapılmıştı. Nitekim ABD’nin Şam’da Ahmed Şara yönetimiyle YPG arasında arabuluculuk girişimleri, Suriye’ye yönelik yaptırımların gevşetilmesi için Kongre nezdindeki temaslar ve Trump’ın Şara’yı Beyaz Saray’da ağırlaması, Barrack’ın hanesine yazılabilecek gelişmeler oldu.

Barrack yalnızca Türkiye’yle değil, Suriye ve bölgedeki diğer aktörlerle de yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. 8 Aralık 2024’te Suriye Devrimi’nin başarıya ulaşmasının ardından İsrail’in işgal alanlarını genişletme hamlelerine karşı Şara yönetimiyle Paris’te yapılan görüşmeler, Barrack ve ekibi tarafından organize edildi. Son dönemde İsrail tarafının, ABD ve Suriye’den aldığı güvenceler karşılığında Hermon Dağı çevresinde 2024 sonrası işgal ettiği alanlardan çekilebileceğine dair sinyaller vermesi oldukça dikkat çekici.

YPG-Şam arasında arabuluculuk

Barrack’ın en kritik hamlelerinden biri, ABD’nin yıllarca neredeyse sınırsız destek verdiği YPG'yi Şam’la anlaşmaya zorlaması oldu. Bu süreçte ABD'li Büyükelçi, Batı ve İsrail’deki PYD/YPG çizgisini savunan çevrelerin baskısına rağmen Irak'taki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Başkanı Mesut Barzani ile temas kurdu, YPG elebaşı Mazlum Abdi’yi daha esnek olmaya ikna etmeye çalıştı.

YPG’nin Kandil kaynaklı baskılar nedeniyle geri adım atmaması üzerine Barrack, Şara yönetiminin artan meşruiyetini dikkate alarak ABD’nin askeri ve siyasi ağırlığını geri çekti. En azından bu süreci sabote etmedi. Bunun sonucunda Halep’teki Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahalleleri ile Tabka, Rakka ve Deyrizor gibi Arap nüfusun çoğunlukta olduğu bölgeler YPG’nin kontrolünden çıktı. Barrack, 20 Ocak’ta YPG’nin DAEŞ’le mücadeledeki rolünün "sona erdiğini" ilan etti. Şara yönetimi de aynı dönemde Suriye Kürtlerinin onurunu zedelemeden, Ayn el-Arab (Kobani)​​​​​​​ ve Kamışlı gibi yerlerde sınırlı idari ayrıcalık taleplerine açık olduğunu ve Kürtlerin merkezi yönetimde yer alabileceğini duyurdu.

“Görüşebilsek daha da seveceğiz”

İlginçtir, ABD’nin Ankara Büyükelçisi Barrack, Suriye meselesinin Orta Doğu ve bölge dışındaki birçok paydaşı olması nedeniyle başkente sık gelmiyor ve sefaretin günlük yönetimini astlarına bırakıyor.

Bu durum Ankara’da diplomatik çevrelerde espri konusu oldu. Barrack’ın hoş sohbetliği kendisiyle tanışık Türk ve yabancı yetkililerce teslim edilse de birçoğu zaman zaman “görüşebilsek daha da seveceğiz” mealinde konuşuyor. Barrack’ın sevecen mizacı da maiyeti tarafından takdir ediliyor.

Barrack'ın en büyük avantajı ise hem Trump’ın hem de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın güvenini kazanmış olmasıdır.

Hatta Barrack’ın göreve başlarken Trump ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan aldığı kısa ve öz görev tanımı olan “bu işi batırma” (don’t screw it up) talimatına, patronundan bile daha sadık davrandığını söyleyebiliriz.

Trump, hem 2016 hem 2024 seçimlerinde ABD’yi yeni bir savaşa sokmayacağı sözünü vermiş ancak Haziran 2025'te İran-İsrail arasında çıkan ve 12 gün süren çatışmalarda İran’a hava saldırısı düzenleyerek bu sözü ciddi şekilde tehlikeye atmıştır.

Büyük ve küçük kazaları ufak sıyrıklarla atlatmak

Tabii, Barrack’ın 8 ayı biraz geçmiş olan elçilik ve özel temsilcilik görevleri kazasız geçmedi. Örneğin, kimi zaman klasik diplomatların kaçındığı açıklıkları kamuoyuna taşıdı. Osmanlı İmparatorluğu’nun millet sistemi üzerinden bölgeyi yönetmesini öven ve ulus-devlet eleştirisi olarak algılanan sözleri hem Türkiye’de hem de bölgede tepki çekti. [1]

Barrack zaman zaman yerinde eleştiriler de aldı. Mesela 26 Ağustos 2025’te Hizbullah’ın silahsızlandırılması için Lübnan’a yaptığı ziyaretin akabinde Beyrut’ta bir basın toplantısının başında muhabirlere “medeni olmaları” telkini ve toplantının “kaotik, hayvani bir hal alması” durumunda ortamdan çekilmekle tehdit etmesi ciddi tepki aldı. Barrack, burada ABD’de zaman zaman “finance bro” olarak tabir edilen büyük yatırım fonları ve Wall Street yöneticilerinin “sert oynamayı seven” ve “dobra” konuşabilen tarafını da gösterdi.

Ancak klasik “finance bro” veya “tech broların” ve özellikle Trump’ın aksine Barrack, Beyrut’taki olayda ölçüyü kaçırdığını kabul edecek olgunluğu da sergiledi. Kendisinin zorlu Suriye dosyasını ele alırken egosuyla barışık şekilde bu “tatlı-sert” ikilemini iyi kullandığını ve başarısının arkasında bu dinamiğin olduğunu iddia etmek çok da yanlış olmaz. [2,3] ​​​​​​​

Tüm sıra dışılığına rağmen Barrack, Trump liderliğindeki ABD’nin askeri müdahaleler yerine diplomasi, ticaret ve siyasi nüfuzu önceleyen Orta Doğu yaklaşımını iyi yansıtıyor. ABD’nin Suriye’de inisiyatifi Şam’a bırakması ve NATO müttefiki Türkiye’nin çıkarlarıyla açıkça çelişen politikalardan uzaklaşması bunun somut örnekleri arasında.

[1] https://hussainabdulhussain.substack.com/p/barracks-glaring-error-on-syria-and

[2] https://www.aljazeera.com/news/2025/8/28/us-envoy-says-calling-lebanon-reporters-animalistic-was-inappropriate

[3] https://www.youtube.com/watch?v=kmLBr1w1_Gk

[Dr. Barın Kayaoğlu, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bölge Çalışmaları Enstitüsü Amerika Çalışmaları Anabilim Dalı Başkanı ve Öğretim Üyesidir.]

* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.