ANKARA
UNESCO-L'Oreal ortaklığında gerçekleşen "Bilim Kadınları İçin" programı kapsamında "Uluslararası Yükselen Yetenek" ödülünü Türkiye'den ilk kez kazanan astro-parçacık fizikçisi Türk bilim insanı Doç. Dr. Bilge Demirköz için ODTÜ'de tören düzenlendi.
ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi'nde düzenlenen törende, ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Verşan Kök, uzaydan gelen kozmik ışınlar üzerine çalışan astro-parçacık fizikçisi Türk bilim insanı Demirköz'e uluslararası başarısından dolayı plaket ve sertifika takdim etti.
Rektör Kök, törendeki konuşmasında UNESCO-L'Oreal ortaklığında gerçekleşen "Bilim Kadınları İçin" programı kapsamında "Uluslararası Yükselen Yetenek" ödülünü ilk kez Türkiye'den bir bilim insanının kazandığını söyledi. Demirköz'ü başarılarından dolayı kutlayan Kök, "Demirköz, ülkemizin her şeyden daha çok ihtiyacı olan kız çocuklarımızın bilime ve araştırmaya yönelmeleri noktasında bir rol model." dedi.
Ödüle layık görülen bilim insanı Doç. Dr. Demirköz ise ışık hızına yakın hızlarda hareket eden parçacıkların Dünya'ya ulaştığını ve uydular için tehlikeli bir radyasyon ortamı oluşturduğuna işaret ederek, araştırmalarında bu radyasyon ortamını iki boyutlu olarak incelediğini aktardı.
Evrende bu parçacıkları üreten ve hızlandıran temel fiziksel yasaları anlamayı, ayrıca bu radyasyonun uydulardaki elektronik ekipmanlara ve malzemelere etkisini ele aldığını dile getiren Demirköz, dört mühendis, iki tekniker ve altı fizikçiden oluşan bir araştırma grubuna liderlik ettiğini anlattı.
Araştırma grubunda Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi'ndeki (CERN) büyük bir iş birliğinin üyesi olarak, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun üzerinde bulunan Alfa Manyetik Spektrometre (AMS) deneyinin topladığı verilerin analizi üzerinde çalışmalar yürüttüğünü kaydeden Demirköz, AMS'nin gerçekleştirdiği pozitron akısı ölçümlerinin, Samanyolu Galaksisi halesindeki karanlık maddenin doğası ile ilgili ipuçları verebileceğine işaret etti.
Demirköz, bu çaba sayesinde kozmik ışınlarla ilgili şaşırtıcı ve heyecan verici sonuçlara ulaşıldığının altını çizdi.
Demirköz, ayrıca ODTÜ'de Kalkınma Bakanlığı'nın 6,5 milyon TL'lik desteği ile Türkiye'de ilk "proton ışınlama tesisi"ni kurma hazırlığı içinde olduklarını bildirdi.
Uzaydaki radyasyona dayanıklı cihazların geliştirilmesinde uzaydaki protonların malzeme ile etkileşimini ve elektronik bileşenlere verdikleri zararı anlamanın bilim dünyasındaki önemine değinen Demirköz, gelecek yıl içinde araştırmacılara hizmet vermeye başlayacak 10 metre uzunluğundaki Saçılmalı Demet Hattı'nın (ODTÜ-SDH) Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nun proton hızlandırıcı tesisinde kurulmakta olduğunu aktardı.
SDH'de protonların büyütülerek büyük boyutlu elektronik kartların ve numunelerin testlerinin yapılabileceğini kaydeden Demirköz, "Projemizin, Türkiye'nin CERN'e kısmi üyeliği kapsamında CERN'le ilk ortak proje olması bizim için son derece mutluluk vericidir." dedi.
Medikalden yüksek enerji fiziğine kadar pek çok alan için de ışınlama testleri yapmayı planladıklarını belirten Demirköz, "Bizi heyecanlandıran bir başka konu ise CERN'deki Yüksek Işınlıklı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı için geliştirilen elektronik bileşenlerin testlerinin de bu tesiste yapılacak olmasıdır." değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'den ilk kez Doç. Dr. Bilge Demirköz'ün layık görüldüğü "Uluslararası Yükselen Yetenek" ödülü, her yıl dünya çapında 15 bilim kadınına veriliyor.
Bu yıl 19'uncusu düzenlenen organizasyona, Türkiye de 15 yıldır katılıyor. Dünya'ya ulaşarak uydular için tehlikeli bir radyasyon ortamı oluşturan astro-parçacıklar üzerine yürüttüğü çalışmalarla ödüle layık görülen Doç. Dr. Bilge Demirköz'ün çalışması, radyasyonun uydu teknolojilerine etkisini içeriyor. 15 kişiden oluşan araştırma ekibinin çalışmalarıyla bu konuda yetkin bilim insanlarının yetişmesine de katkı sağlanacak.
Muhabir: Selma Kasap
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
