Anadolu Ajansının "Yapay Zekanın Etik Sınavı" başlıklı dosya haberinde, yapay zeka kullanımının hukuki boyutlarından, kontrolsüz kullanımın bilimsel üretim süreçlerinde yarattığı etik risklere kadar pek çok konu ele alındı.
Yapay zeka teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan fikri mülkiyet hakları ve cezai sorumluluk gibi kavramlara yönelik tartışmalar, yeni hukuki düzenleme ihtiyacını gündeme taşıyor.
Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Mehmet Çoğalan, "Yapay zeka daha da gelişecek, bununla ilgili hukuki düzenlemelerin de bir an önce yapılması gerekiyor." ifadesini kullandı.
Hacettepe Üniversitesi Fikri Mülkiyet Hukuku Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Barış Gözübüyük ise "Mevcut yasal düzenlemelerin yokluğu ışığında bize 'Yapay zekaya komut veren kimseler eser sahibi olarak kabul edilmezler' demek daha istikrarlı ve güvenilir geliyor." değerlendirmesinde bulundu.
Otonom sistemler aracılığıyla ölümcül güç kullanma yetkisinin makinelere devredilmesi, insan yaşamının değerini ve onurunu ciddi şekilde zedeliyor. Küresel aktörlerin yapay zekayı askeri operasyonlarda kullanmadaki ısrarı, sivil kullanıcı verilerini de jeopolitik birer silahlanma aracına dönüştürme riski taşıyor.
Dev yapay zeka şirketlerinin Pentagon ile yakınlaşması, OpenAI'ın askeri sistemlere veri sağlama kararı ve Anthropic'in etik duruşunu koruması, teknoloji dünyasında tarihi bir etik çatışmayı gözler önüne seriyor.
Kanada'daki McGill Üniversitesinden Prof. Ajung Moon, "Kişisel hayatımızda kullandığımız veriler ve otomasyon süreçleri, yarın jeopolitik dengeler değiştiğinde bize, meslektaşlarımıza veya sevdiklerimize karşı kullanılabilir." dedi.
Akademide yapay zeka teknolojileri ve büyük dil modellerinin (LLM) denetim mekanizması olmaksızın yaygınlaşması, bilimsel üretimde emek hırsızlığına ve eserlerde sorumluluk, özgünlük, güvenilirlik kavramları açısından etik problemlere yol açıyor.
Ankara Üniversitesi Yapay Zeka Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Mehmet Serdar Güzel, "Üretken yapay zeka ile üretilen metinler, özgün gibi görünse de esasında derleme metinlerdir ve alıntı yapar. Referans göstermeden alıntı yapmak intihaldir." ifadesini kullanarak, "Üretken yapay zekayı nerelerde kullanabileceğimiz, bir tez içinde, akademik çalışmada ne kadar ve ne aşamada kullanabileceğimizle ilgili etik kuralların bilfiil ortaya konulması gerekiyor." dedi.
Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebru Akçapınar Sezer de "LLM'ler hayatımızı kolaylaştırabilir ama araştırma süreci sonuçlarının yaygınlaştırılması ya da eğitim çıktılarının sağlanmasında LLM'lerin doğru pozisyonlanması lazım." değerlendirmesinde bulundu.
Meclis Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Raporu'nda sosyal güvenlik sisteminin yapay zeka kaynaklı işsizlik ve mesleki dönüşümlere karşı güncellenmesinden yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin belirlenmesi için dijital filigran ve meta veri gibi kaynak tespitine ve kullanıcıları içeriğin yapay zeka üretimi olduğu yönünde bilgilendirmeye yarayan mekanizmaların geliştirilmesine kadar birçok öneri yer aldı.
Raporda, öne çıkan başlıklar şöyle sıralandı:
"Siber Güvenlik Başkanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, TSK ve istihbarat kurumları işbirliğinde siber tehditleri proaktif tespit eden, otonom sistemleri güvenli kılan yerli yapay zeka altyapılarının geliştirilmesi için Ulusal Yapay Zeka Güvenlik Stratejisi hazırlanmalı.
Sosyal güvenlik sistemi, yapay zeka kaynaklı işsizlik ve mesleki dönüşümlere karşı güncellenmeli.
4+4+4 zorunlu eğitim sisteminin ortaokul ve lise eğitim öğretim süreçleri, yapay zekanın oluşturacağı iş gücü talep ve değişimine uygun olarak esnek, teknik becerileri geliştiren ve mesleki yönelim süreçlerini destekleyen düzenlemeler ile güncellenmeli.
Yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin tespit edilmesi için dijital filigran ve meta veri gibi kaynak tespiti yapmaya ve kullanıcıları içeriğin yapay zeka üretimi olduğu yönünde bilgilendirmeye yarayan mekanizmalar geliştirilmeli."
Uzmanlar, üretken yapay zekayla oluşturulup dijital platformlarda hızla yayılan manipülatif içeriklere karşı uyararak, bu içeriklerin denetim altına alınması için teknoloji şirketlerinin daha fazla sorumluluk üstlenmesi ve kapsamlı yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Ankara Üniversitesi Yeni Medya ve İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şafak Etike, "Sahte ya da yönlendirme amaçlı içeriklerin tespit edilmesinde esas sorumluluk, bu teknolojiyi üreten ve bunların dağıtılmasını sağlayan şirketlere düşüyor." dedi.
Ankara Üniversitesi Yeni Medya ve İletişim Bölümü Başkanı Prof. Dr. Onur Dursun da "İnsanlarda 'Bu ne tarafından üretildi, gerçekten bir insan tarafından mı yoksa yapay zeka uygulamaları tarafından mı?' şeklinde bir algı var. Yaş ayrımı yapmaksızın hemen hemen herkesin kafasında artık bu tür soru işaretleri oluşuyor." değerlendirmesinde bulundu.
Yapay zeka teknolojileri ve büyük dil modellerinin (LLM) kullanımındaki küresel artış, endüstriyel ölçekte yüksek yoğunluklu işlem kapasitesine sahip veri merkezlerinde tüketilen enerji ve su miktarıyla çevresel sürdürülebilirlik tartışmalarına zemin hazırlıyor.
Yapay zeka teknolojileri ve büyük dil modellerinin kullanımındaki küresel artış, endüstriyel ölçekteki veri merkezlerinde tüketilen enerji ve su miktarıyla çevresel sürdürülebilirlik tartışmalarına zemin hazırlıyor.
Başkent Üniversitesi Sürdürülebilir Çevre Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Nazmiye Erdoğan, "En büyük sorunlardan biri, vericilerde su bazlı soğutma sistemlerinin olması. Hava soğutmalı olduğu zaman çok fazla enerji veya su harcamıyor fakat su bazlı olduğu zaman 1 kilovatsaat harcama için 1,8-2 litre su harcaması yapılıyor." ifadesini kullandı.
Yeni medya sanatçısı Refik Anadol, üretken yapay zeka (generative AI) ile ortaya koyulan sanat eserlerinin özgün ve değerli olabilmesi için sanatçının kendine ait veri setleri oluşturması ve kendi eğittiği yapay zeka modelini kullanması gerektiğini belirtti.
Gelecekte insan ve makine arasındaki farkların buğulu hale geleceği, makine ve insan zekasının birleşeceği değerlendirmesinde bulunan Anadol, "İnsan ve makine arasındaki ilişkiyi yarı yarıya tutabilmemiz gerekiyor. Aksi takdirde eşitsizlikler, zorluklar yaratabilir. En önemlisi doğayı koruyan biçimde, ne olursa olsun doğayı mahvetmeden yapay zeka ve insanlık yolculuğunu bulmamız gerekiyor." diye konuştu.
TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti Eskişehir Milletvekili Fatih Dönmez, Türkiye'de yapay zeka kullanımına yönelik yasal düzenlemelerin gerekliliğine dikkati çekti.
Yaptıkları çalışmalar doğrultusunda değerlendirmelerde bulunan Dönmez, "Bazı etik kuralların, özellikle kişisel verilerin korunmasına, mahremiyete ilişkin, kötüye kullanımların önüne geçecek birtakım tedbirlerin alınmasının doğru olacağı kanaatindeyiz. Raporumuzda detaylı şekilde değindik. Hiç şüphesiz yürütmeyle koordinasyon içerisinde böyle bir düzenlemeyi geçirebiliriz. Fakat çok teknik düzeyde, daha alt düzeydeki kuralları ikinci düzenlemelere, yani yönetmeliklere bırakmanın daha doğru olacağı kanaatindeyiz." ifadelerini kullandı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
