SARAYBOSNA - Ferhat Demircan
Bosna Hersek'te, işsizlik ve yolsuzluğa duyulan tepki nedeniyle geçen haftalarda binlerce kişinin sokaklara dökülmesi, siyaset ve ekonomi dünyası üzerinde derin izler bıraktı.
İşsizlik ve yolsuzluğa duyulan tepki nedeniyle ülkede, önceki haftalarda binlerce kişinin sokaklara dökülmesi, özellikle siyaset dünyasında 4 kanton başbakanı, 1 kanton meclis başkanı, bazı belediye başkanları ve bürokratların istifalarına neden oldu.
Gösterilerin fitilinin ateşlendiği Tuzla'nın Kanton Başbakanı Sead Çauşeviç'in görevini bırakmasını, Zenitsa-Doboy Kantonu Başbakanı Munib Huseyinagiç'in ve Saraybosna Kantonu Başbakanı Suad Zelykoviç'in, ardından da Una Sana Kantonu Başbakanı Hamdiya Lipovaça'nın istifaları takip etti. Hersek-Neretva Kantonu Meclis Başkanı Ramiz Yelovats, Hersek-Neretva Kantonu İçişleri Bakanı Mario Şulenta, Novi Travnik Belediye Başkanı Refik Lendo ve Bosna Hersek Polis Koordinasyon Müdürü Himzo Selimoviç de protestolar nedeniyle koltuklarını terk eden isimler oldu.
Devlet arşivlerinin de içinde bulunduğu Cumhurbaşkanlığı ile 17 kamu binasının yakılması, resmi araçlara zarar verilmesi ise yüksek kamu harcamaları ve kamu borçlarıyla mücadele eden ülke ekonomisine milyonlarca avroluk ek yüke neden oldu.
Merkez Belediye Başkanı Cevad Beçiroviç, sadece tarihi Cumhurbaşkanlığı binasında meydana gelen zararın 1 milyon avronun üzerinde olduğunu belirtti.
Başkent Saraybosna'da düzenlenen eylemler sırasında ateşe verilen Cumhurbaşkanlığı binasında bulunan, Bosna Hersek Devlet Arşivi'ne ait önemli tarihi belgelerin yanması ise telafisi mümkün olmayan zararlar arasında bulunuyor.
"Protestolar öncesinde de ekonomik durum iyi değildi"
Öte yandan, Bosna Hersek'te protesto gösterileri sırasında kamu mallarına verilen zararın bilançosu çıkarılmaya çalışılırken, yabancı yatırımcılar ile turistlerin ürkmesinden endişe ediliyor.
Bosna Hersek Dış Ticaret ve Ekonomik İlişkiler Bakan Yardımcısı Ermina Salkiçeviç Dizdareviç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, son dönemdeki eylemler sırasında kamu mallarına verilen zararın maliyetinin hesaplanmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini belirtti.
Olaylar nedeniyle kamunun uğradığı zarara ilişkin kesin rakamlar vermek için henüz erken olduğunu ifade eden Dizdareviç, sosyal ve siyasal gelişmelerin etkisiyle ekonomi alanında, şu an için "mevcut durumdan geriye gidiş olmadığını" söyledi.
Dizdareviç, ülkesinde sabit kur politikası uygulandığından, Bosna Hersek para biriminin (KM) döviz karşısında değer kaybetmediğini vurguladı.
Olayların, ekonomiye gelecekteki etkisine ilişkin ise Dizdareviç, "Ülkede yaşanan son olaylar, ekonomiyi ve özellikle yabancı yatırımları olumsuz etkileyebilir" dedi.
İstihdamı artırmaları gerektiğini ifade eden Dizdareviç, yabancı yatırımların bu açıdan önem taşıdığını vurguladı.
Dizdareviç, ''Yaşanan tüm gelişmeler, her ne kadar ekonomiyi olumsuz etkilese de büyük yatırımcıları çok fazla etkilemeyeceğini düşünüyorum. Çünkü onlar zaten protestolar öncesinde de Bosna Hersek'teki ekonomik atmosferin çok iyi olmadığının bilincindeydiler'' diye konuştu.
"Rezervasyon iptalleri var"
Türk turistlerin gözdesi olan Bosna Hersek'e, protestolar şiddetini giderek kaybetmesine karşın, Türkiye'den yapılan rezervasyonlarda iptaller yaşandığı belirtiliyor.
Balkan Tur Operatörü Selim Dilek, Bosna Hersek'e gelen yabancı turistler listesinde, Türklerin ilk sıralarda yer aldığını anımsattı.
Türkiye'de avro kurundaki yükseliş ile Bosna Hersek'teki son sosyal olayların, rezervasyon iptallerine neden olduğuna işaret eden Dilek, "Bosna'daki son olaylar, sanıyorum Türk turistler üzerinde negatif algıya yol açtı. Bazı müşteriler, rezervasyonlarını iptal ettiler, risk almak istemediler. Bosna'da sağlık konferansı yapılacaktı, vazgeçildi. Şu anda yüzde 30'lara varan rezervasyon iptalleri söz konusu" dedi.
Türkiye'den Bosna Hersek'e turist getiren firmalardan Fidan Tur tarafından yapılan açıklamada ise gösteriler nedeniyle tur satışlarında düşüş olmadığı kaydedildi.
"Olaylar tedirginlik yarattı ancak sorunların çözülmesine yardımcı olabilir"
Türkiye'nin Saraybosna Büyükelçisi Ahmet Yıldız, Bosna Hersek'te toplumsal protestoların yaşanmasının değil, Cumhurbaşkanlığı ile kanton binalarının yakılmasının ve polisin müdahaledeki belirsizliklerinin sürpriz olduğunu söyledi.
Olaylar sırasında can kaybının olmamasının göstericilerin başlangıçta halis niyetlerle hareket ettiğini gösterdiğini ifade eden Yıldız, "Gösteriler etki yaptı, bazı kanton yetkilileri istifa etti. Şu anda da yerini sivil girişimlere bırakmış durumda. Vatandaş konseyi denilebilecek oluşumlarla yönetimlere taleplerini ifade ediyorlar. Bosna'da, her talebin yerine getirilmesi sistem gereği mümkün değil ancak bu diyalog iyi gidiyor" dedi.
Türk vatandaşlarının, Bosna'ya seyahat etmelerini caydıracak hiçbir güvenlik sıkıntısı bulunmadığına işaret eden Yıldız, "Göstericilerin ülkemizle ve vatandaşlarımızla ilgili bir sorunu yok. Vatandaşlarımızın da tarafsız olmaları gerekir. Göstericileri, Bosna Hersek karşıtı, kötü niyetli kişiler gibi görmemeleri gerekir" ifadesini kullandı.
Yıldız, şiddetin hiçbir platformda kabul edilemeyeceğini ve barışçıl yaklaşımları desteklediklerini vurguladı.
Olayların, Bosna Hersek'te maddi zarar ve güvenlik tedirginliğine yol açtığına işaret eden Yıldız, buna karşın Bosna Hersek'te yaşanan toplumsal olaylardan "hayır" çıkabileceğini, yaşananların ülkedeki kısır çekişmelerin bir kenara bırakılmasına ve sorunların çözülmesine yardımcı olabileceğini kaydetti.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
