Kölelik resmi anlamda yasaklanmış olsa da "modern kölelik" varlığını sürdürüyor

Coğrafi keşifler ve sömürgecilikle hız kazanan köle ticareti, milyonlarca insanı yurtlarından kopardı.

Batılılar tarafından sömürülen Afrika asıllı kölelerin mücadelesi ise 23 Ağustos 1791'de Fransız sömürge yönetimine karşı başladı.

Yaklaşık 5 yıl süren mücadelenin ardından köleler özgürlüklerini kazanırken, bağımsız bir devlet kurarak köleliği de resmen ortadan kaldıran ilk siyasi yapıyı inşa etti.

Tarihe "Haiti Devrimi" olarak geçen bu süreç, dünya genelindeki kölelik karşıtı hareketlere ilham verdi.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) de 1998'de devrimin başladığı 23 Ağustos'u "Uluslararası Köle Ticaretinin Anılması ve Köleliğin Kaldırılması Günü" olarak ilan etti.

O tarihten bu yana her 23 Ağustos'ta farklı ülkelerde gerçekleştirilen etkinliklerle kölelik ve köle ticaretinin insanlık tarihindeki yeri hatırlatılıyor.

"Modern kölelik" sürüyor

Kölelik, resmi olarak dünyanın hemen her ülkesinde yasaklanmış olsa da bugün farklı biçimlerde varlığını sürdürüyor.

BM'ye göre, "modern kölelik" her ne kadar yasada tanımlanmamış olsa da "zorla çalıştırma, zorla evlilik ve insan ticareti" gibi uygulamaları kapsayan genel bir terim olarak kullanılıyor.

Buna göre, "modern kölelik" kavramı, tehdit, şiddet, zorlama veya aldatma nedeniyle bir kişinin reddedemeyeceği veya terk edemeyeceği sömürü durumlarını ifade ediyor.

Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) tahminlerine göre, 2016-2021 döneminde, "zorla çalıştırma ve zorla evlendirmede" önemli ölçüde artış yaşandı.

Veriler, 2021'e gelindiğinde "modern kölelik" koşullarında yaşayanların sayısının 10 milyon artarak dünya genelinde 50 milyona ulaştığını gösterdi.

Veriler, kadınlar ve çocukların da halen orantısız şekilde savunmasız durumda olduğuna işaret etti.

Modern köleliğin dünyanın hemen hemen her ülkesinde görüldüğü belirtilirken, zorla çalıştırmadan elde edilen yıllık küresel karın 236 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

UNESCO "Köle Güzergahı" projesi

UNESCO, insanlık tarihine "kara bir miras" olarak geçen bu durumu hafızalarda taze tutmak için "Köle Güzergahı" adlı projeyi yürütüyor.

Her yıl 23 Ağustos'ta sanatçılar ve araştırmacılar, bu konuda ortak bir bilinç oluşturulmasına katkıda bulunmak üzere bir araya geliyor.

Bu kapsamda her yıl fotoğraf, video ve enstalasyon sergileri ile tarih, inceleme ve röportaj yayınları yapılıyor.

UNESCO'nun kurduğu, tarihçi ve uzmanlardan oluşan "uluslararası bilim komitesi" de düzenlediği periyodik toplantılarla konuyu uluslararası akademik gündemde canlı tutmaya çalışıyor.