NIEUWEGEIN
Utrecht yakılarındaki Nieuwegein kasabasındaki NBC Kongre Merkezi’nde basına kapalı yapılan toplantıya İçişleri, Sağlık, Güvenlik ve Adalet ile Savunma bakanlarının yanı sıra Malezya Havayolları Avrupa Bölge Başkan Yardımcı da katıldı.
Binanın etrafında yoğun güvenlik önlemi alan polis, basın mensuplarının kurban yakınlarının fotoğraflarını ve görüntülerini çekmelerine izin vermedi.
Görüşmeden sonra gazetecilere kısa bir açıklama yapan Başbakan Mark Rutte, kurban yakınlarının acılarını paylaştıklarını söyledi. İçerideki atmosferin oldukça duygusal olduğuna değinen Rutte, “Çok üzücü bir durum. Konuştuğum insanlardan 3-4 yakınını kaybeden var. Onlara, tüm Hollanda’nın yanlarında olduğunu, sağ ya da sollarına baktıklarında acılarını hisseden birilerini göreceklerini söyledim” dedi.
Toplantıda kazayla ilgili bazı pratik konuların da görüşüldüğüne vurgu yapan Rutte, mümkün olduğunca sorulara cevap vermeye çalıştıklarını kaydetti.
Başbakan Mark Rutte bugün ayrıca Meclis Dış İlişkiler Komisyonu üyeleriyle de bir araya geldi. Milletvekillerine son durumla ilgili bilgi veren Rutte, kaza yerine ulaşmadaki yetersizliğin sürmesi halinde olayda dolaylı ya da doğrudan sorumluğu olanlarla ilgili siyasi ve ekonomik yaptırımların masaya gelebileceğini söyledi.
Ukrayna’nın Rusya sınırına yakın bölgesinde Perşembe günü düşen Malezya Havayolları’nın MH17 sefer sayılı uçağında bulunan 283 yolcu ve 15 mürettebattan kurtulan olmamıştı. Kazada ölenlerin 193’ünün Hollanda vatandaşı olduğu açıklanmıştı.
Rusya Savunma Bakanlığının iddiası
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna ordusuna ait SU-25 tipi bir savaş uçağının, ülkenin doğusunda düşen Malezya uçağının 3-5 kilometre yakınında uçtuğunu öne sürdü.
Rusya Genelkurmay Başkanlığı Ana Harekat İdaresi Başkanı Korgeneral Andrey Kartapolov, Moskova'da düzenlediği toplantıda, Ukrayna'da düşen Malezya uçağıyla ilgili yaptıkları araştırmanın sonucunu basınla paylaştı.
Kartapolov, "SU-25, Malezya uçağına 3-5 kilometre mesafede uçtu, bu durum Rostov Gözlem Merkezi'nin kayıtlarıyla kanıtlanıyor. Bu uçağın neden sivil hava sahasında Malezya uçağıyla aynı seviyede uçtuğu sorusunun cevabını almak isterdik" ifadelerini kullandı.
Rus Korgeneral ayrıca, kazanın yaşandığı gün Ukrayna ordusuna ait "BUK" hava savuma sistemlerinden birinin, ayrılıkçıların kontrolündeki bölgeye konuşlandırıldığına dair uydu fotoğraflarının bulunduğunu belirtti.
Kartapolov, Savunma Bakanlığının hazırladığı belgelerin Malezyalı ve uluslararası uzmanlarla paylaşılacağını ifade etti.
Rusya'dan Ukrayna'ya 10 soru
Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı, yayımladığı açıklamayla, Ukrayna'ya yönelttiği 10 soruya cevap verilmesini istedi. Kiev'e yöneltilen 10 maddelik listede, "Ayrılıkçıların elinde uçak olmamasına karşın, neden çatışma bölgesine BUK hava savunma sistemi yerleştirildi", "Malezya uçağına iki adet savaş uçağının eşlik ettiği iddiaları doğru mu", gibi sorular yer aldı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de yaptığı açıklamada, Ukrayna'da düşen Malezya uçağına ilişkin, "Hiç kimse bu trajediyi kendi şahsi çıkarları için kullanma hakkına sahip değil" ifadesini kullandı.
Ukrayna'da taraflara defalarca, "Ateşkesi sağlayarak müzakere masasına oturma" çağrısında bulunduğunu hatırlatan Putin, "Eğer, 28 Haziran'da Ukrayna'nın doğusunda askeri operasyonlar tekrar başlamasaydı belki de bu trajedi yaşanmazdı" değerlendirmesinde bulundu.
"Hiç kimse bu trajediyi kendi şahsi çıkarları için kullanma hakkına sahip değil. Bu tür olaylar insanları bölmemeli, aksine birleştirmelidir. Bölgede uluslararası uzmanların güvenliğinin sağlanması lazım" görüşünü paylaşan Putin ayrıca, Moskova'nın, Ukrayna'da yaşanan krizin "bugünkü askeri aşamadan müzakere seviyesine gelmesi için" üzerine düşen her şeyi yaptığını ifade etti.
Malezya Havayollarına ait Amsterdam-Kuala Lumpur seferini yapan Boing-777 tipi yolcu uçağı, Ukrayna'nın doğusunda ordu ile ayrılıkçılar arasında çatışmaların yaşandığı bölgede 17 Temmuz 2014'te düşmüş, 298 yolcu ve mürettebattan kurtulan olmamıştı. ABD yönetimi, uçağın Rusya yanlısı ayrılıkçıların kontrolündeki bölgeden karadan havaya ateşlenen füzelerle düşürüldüğünü açıklarken, Rusya olayla ilgili sorumluluğun Ukrayna hükümetine ait olduğunu vurguluyor.
Obama'dan Putin'e çağrı
ABD Başkanı Barack Obama, Rusya destekli ayrılıkçıların Ukrayna'da yolcu uçağının düştüğü alanda inceleme yapılmasını engellemeyi sürdürdüğünü belirterek, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i, ayrılıkçıları olaya ilişkin soruşturmada iş birliği yapmaya zorlamaya çağırdı.
Obama, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada, olayla ilgili olarak, "Gerçeklerin ortaya çıkmasından ve hesap verebilirliğin mevcut olmasından emin olmalıyız" ifadesini kullandı.
Uluslararası soruşturma ekibinin, uçağın düşüğü alana derhal ve tam erişim sağlayarak, süratli, tam, engelsiz ve şeffaf bir inceleme yürütebilmesi gerektiğini vurgulayan Obama, şöyle devam etti:
"Ancak malesef, bölgeyi kontrol eden Rusya destekli ayrılıkçılar soruşturmayı engellemeyi sürdürüyor. (Ayrılıkçılar) Uluslararası soruşturma ekibinin enkaz alanına tam erişim sağlamasını defalarca engelledi. Ekipten yetkililer yaklaştığında havaya ateş açtılar. Ayrılıkçılar, kaza alanından delilleri taşıyorlar ki bu da şu soruyu akla getiriyor, tam olarak neyi saklamak istiyorlar? Bunun da ötesinde, bu ayrılıkçılar, kaza alanından cesetleri taşıyorlar, çoğu zaman da, böylesi bir trajedide normalde beklenmesi gereken özeni göstermeden. Bu, sevdiklerini kaybedenlere karşı bir hakaret, uluslar camiasında hiçbir yeri olmayan bir davranış türü."
Obama, Rusya'nın bu ayrılıkçılar üzerinde olağanüstü etkisinin bulunduğunun bir gerçek olduğunu ifade ederek, "Rusya onları cesaretlendirdi, eğitti. Rusya'nın onları, uçaksavarlar dahil askeri teçhizat ve silahlarla donattığını biliyoruz. Kilit ayrılıkçı liderler, Rus vatandaşları. Dolayısıyla ayrılıkçılar üzerindeki doğrudan etkisi gözönünde alındığında, Rusya'nın ve özellikle de Devlet Başkanı Putin'in, ayrılıkçıları soruşturmada iş birliği yapmaya zorlama yönünde direkt sorumlulukları bulunuyor" diye konuştu.
Putin'in, tam ve adil bir soruşturmayı desteklediği yönündeki sözlerini hatırlatarak, kendisinin bu sözlerini eylemlerle desteklemesi gerektiğini belirten Obama, "Ayrılıkçıların kanıtları kurcalamasına son verilmesi, inceleme ekibinin kaza alanına derhal, tam ve engelsiz erişimine imkan tanınması noktasında sorumluluk şu anda Rusya'nın üzerinde. İşlerini yapan soruşturma ekibinin güvenliğinden ayrılıkçılar ve Rus destekçileri sorumlu" dedi.
Obama, Ukrayna'da diplomatik bir çözümü tercih ettiğini ancak Rusya'nın, Ukrayna'nın egemenliğini ihlali ve bu ayrılıkçıları desteklemeyi sürdürmesi halinde, kendisini uluslararası camiadan daha da yalnızlaştıracağını ve maruz kalacağı bedellerin daha da artmaya devam edeceğini vurguladı.
ABD Başkanı Obama, "Şimdi, Devlet Başkanı Putin ve Rusya'nın, şu anki izledikleri stratejiyi değiştirmelerinin ve Ukrayna'daki düşmanlıkları çözüme kavuşturmak için çalışmada ciddi olmalarının zamanı" ifadesini kullandı.
Putin etkisini kullansın
İngiltere Başbakanı David Cameron, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, ayrılıkçılara eğitim ve askeri malzeme desteğini durdurarak, Ukrayna'daki krizin sona ermesi için etkisini kullanması gerektiğini söyledi.
Cameron, İngiliz Parlamentosu'nun alt kanadı Avam Kamarası'nda Ukrayna'da geçen hafta düşen yolcu uçağıyla ilgili yaptığı açıklamada, dün akşam Putin'le telefonda görüştüğünü belirtti.
İngiltere Başbakanı, "Uluslararası görevlilerin soruşturma yürütebilmeleri için Putin'den, Rus yanlısı ayrılıkçılara karşı etkisini kullanarak yardım etmesini bekliyoruz. Rusya'nın ayrılıkçılara desteğine son vermesini beklediğimizi Putin'e açıkça ifade ettim. Kimse uçağı Putin'in vurduğunu ima etmiyor. Ayrılıkçıların da bunun olmasını istemesi olası değil. Ama bu korkunç trajediye neyin neden olduğunu bulmalıyız" diye konuştu.
Geçen birkaç ayda, Rusya sınırından Ukrayna'daki ayrılıkçılara çok sayıda silah sağlandığına dikkati çeken Cameron, Rusya'nın ayrılıkçılara savunma sistemleriyle ilgili eğitim verdiği yönünde kanıtların da bulunduğunu vurguladı.
"Bu, Rusya için bir dönüm noktasıdır" diyen İngiltere Başbakanı, "Dünya izliyor ve Putin bu trajediye nasıl bir yanıt vereceğiyle ilgili açık bir tercihle karşı karşıyadır. Eğer yaklaşımını değiştirmezse, Avrupa ve Batı Rusya'ya karşı yaklaşımını değiştirmelidir ve Rusya'ya yönelik baskısını artırmalıdır" ifadesini kullandı.
Cameron ayrıca Avrupa'dan gelecekte Rusya'ya yapılacak askeri malzeme satışlarının durdurulması gerektiğini de söyledi. Cameron, "Avrupa'daki hiçbir ülkeden Rusya'ya gelecekte askeri malzeme satışı yapılmamalıdır. Biz, bunu durdurduk" dedi.
Yasin Yağcı, Hakan Ceyhan Aydoğan, Mehmet Toroğlu, Aslı Aral
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
