'Rafsancani'nin ölümü reformistlere güç kaybettirdi'

ANKARA

İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Başkan Yardımcısı Dr. Hakkı Uygur, AA muhabirine, eski İran Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani'nin vefatının İran siyaseti üzerindeki muhtemel etkileriyle ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Rafsancani'nin 1979'daki devrimden bu yana ülkenin en önemli siyasi figürlerinden biri olduğunu ifade eden Uygur, "Gençliğinden beri (Devrimin lideri) Ayetullah Humeyni'nin yanındaydı. 1980-88 arası meclis başkanlığı yaptı. Yalnız bu meclis başkanlığı, sıradan bir meclis başkanlığı değil. Devletin birinci, ikinci adamı gibi roller oynadı. Humeyni üzerinde müthiş bir etkisi var. Humeyni, birçok konuda 'Gidin, Rafsancani ne derse onu yapın' derdi." dedi.

Rafsancani'nin, Humeyni'nin 1989'daki vefatından sonra mevcut lider Hamaney'in seçilmesinde de büyük rol oynadığını belirten Uygur, "Hamaney'in bu şekilde siyasetin merkezine gelmesi, Humeyni ile tanıştırılması, devrim konseyine sokulması, hep Rafsancani ile ilgili. Rafsancani ile çok yakınlardı." diye konuştu.

Rafsancani'nin 1989-1997'de cumhurbaşkanlığı yaptığı dönemde Hamaney ile siyasi çizgilerinin ayrılmaya başladığına işaret eden Uygur, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Rafsancani, daha liberal, daha serbest ekonomi, özelleştirme yanlısı, komşularla, Batı ile daha iyi ilişkiler yanlısı. Hamaney daha muhafazakar çizgiye kaydı. (Mahmud) Ahmedinejad'ın cumhurbaşkanlığı döneminde Hamaney'in yanında yer alması, Rafsancani'yi zayıflattı. 2009 seçimlerinden sonrası yine bir kırılma noktası. Gücünü daha da kaybetti. Cuma namazı kıldıramaz hale geldi. Kızı, oğlu tutuklandı. 2013'te Hasan Ruhani'nin cumhurbaşkanı seçilmesiyle Rafsancani kendini toparladı ve sistemin içine yeniden girdi."

"Ruhani karşısındaki muhafazakarlar büyük güç kazandı"

Rafsancani'nin son dönemdeki hedefinin, Hamaney'den sonraki geçişi sağlamak olduğuna dikkati çeken Uygur, şunları kaydetti:

"Son dönemde Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Başkanlığını yürütüyordu. Lideri seçen Uzmanlar Meclisinin üyesiydi. Ruhani'nin destekçisiydi. Bütün hedefi aslında Hameney'den sonraki geçiş sürecini sağlamaktı. Rafsancani'nin ölümüyle Ruhani karşısındaki muhafazakarlar büyük güç kazandı. Reformistler, büyük bir darbe yedi. Eğer sistem içi dengeler yüzde 65'e 35 ise şimdi 90'a 10 olmuştur diyebiliriz. Çünkü çok güçlü bir adamdı ve lider Hameney'i bile eleştirebilecek gücü vardı. İkna kabiliyeti çok yüksekti."

"Ruhani'nin Rafsancani'nin yerini doldurması mümkün değil"

Uygur, "Reformistler, Rafsancani'nin yerini dolduramazlar. Öyle güçlü bir isimleri yok. Muhtemelen Ruhani doldurmaya çalışacak ama nispeten genç ve ulema kişiliğiyle değil, daha çok siyasi kişiliğiyle ön planda. Dolayısıyla kısa vadede Ruhani'nin Rafsancani'nin yerini doldurması mümkün değil." değerlendirmesinde bulundu.

"Rafsancani'nin desteği çok önemliydi"

Rafsancani'nin Türkiye ile yakın ilişkiler kurulmasından yana olduğunu da dile getiren Uygur, "Rafsancani'nin ekibi, devrimi yapan çekirdek kadro. Ancak işlerin böyle gitmeyeceğini anlamışlar. Yani bir kesim, ‘Yok böyle gidelim gittiği yere kadar' derken, bu kesim, 'Bunun ekonomik açıdan, siyasi açıdan bize bir faydası yok. Bazı şeyleri toparlamalıyız' diyordu. Yani, ılımlıların, reformistlerin önde gelen ismiydi." diye konuştu.

İran'da 5 ay sonra cumhurbaşkanlığı seçimleri olduğunu hatırlatan Uygur, "Ruhani, tekrar aday olacak. Anayasa Konseyinden büyük ihtimal veto yemeyecektir. Ancak ikinci dönemde daha yapısal, daha temel değişiklikler planlıyorlardı. Öyle bir zamanda Rafsancani'nin desteği çok önemliydi." dedi.

Muhabir: Selen Temizer