Rusya-Ukrayna İHA savaşında taraflar üstünlük arayışında

24 Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı'nda denenen yeni yöntemler, savaş tarihi açısından da birçok yeni sayfa açtı.

Savaş, İHA'ların aktif olarak kullanıldığı ilk büyük uzun süreli savaş olarak tarihe geçerken taraflar, İHA teknolojilerini her geçen gün geliştirmeye devam ediyor.

İki tarafın da birbirlerinin topraklarının derinliklerine düzenledikleri pek çok İHA saldırısında çok sayıda kişi yaşamını yitirdi.

Taraflar neden yoğun İHA kullanımına yöneldi?

Rusya-Ukrayna Savaşı'nda İHA kullanılmasının nedenleri arasında insan kaynaklarındaki yetersizliğin önemli etken olduğu kaydediliyor.

Ayrıca İHA'ların düşük maliyetle yüksek değerli ekipman ve tesislere ciddi zarar vermesi hem Moskova hem Kiev için büyük önem taşıyor.

İHA'ların isabetli ve öngörülebilir performansı da tercih edilmelerinin nedenleri arasında gösteriliyor.

Karşılıklı yoğun İHA saldırıları

Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, 1 Eylül-5 Ekim tarihlerinde Moskova bölgesi yönüne 9 bin 994 İHA'nın uçtuğunu, bunlardan 862'sinin Moskova'ya yaklaşırken düşürüldüğünü bildirdi.

Ukrayna'nın 19-20 Eylül'deki yoğun saldırı dalgasında Rus makamları 1600'den fazla İHA'nın düşürüldüğünü açıklarken, bunlardan yaklaşık 450'sinin Moskova'ya yaklaşırken düşürüldüğü belirtildi.

Batı medyasının Ukraynalı askeri yetkililere dayandırdığı haziran başındaki verilere göre, 2026'da Ukrayna çeşitli operasyonlarda günde yaklaşık 9 bin İHA kullandı. Bunlar arasında istihbarat, lojistik amaçlı uçuşlar ve başka birçok görev de yer aldı.

Rusya saldırılarda jet motorlu İHA'ların kullanımını artırdı

ABD merkezli Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü (ISIS) verilerine göre, Rusya, haziranda Ukrayna'ya yönelik saldırılarda, sahte hedefler de dahil 5 bin 749 Şahed tipi İHA kullandı.

ISIS verilerine göre, Rusya mayısta yine sahte hedefler de dahil günde ortalama 263, haziranda ise 192 Şahed tipi İHA kullandı. Bu kullanımlara "sahte hedef" saldırıları da dahil edilirken hazirandan itibaren Rusya saldırılarda jet motorlu İHA kullanımını artırdı.

Ukraynalı askeri yetkililer de Rusya'nın jet motorlu İHA saldırılarını artırdığına dikkati çekerken, eylülde Moskova yönetiminin ülkeye yönelik yaklaşık 3 bin 200 jet motorlu İHA saldırısı yaptığı kaydedildi. Ağustos ayında ise bu rakamın yaklaşık 2 bin 850 olduğu bilgisi paylaşıldı.

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarında Şahed ve Geranların yanı sıra Gerbera ve Lancet İHA'lar da öne çıkıyor.

İran menşeli Şahed İHA'lar delta kanatlı yapısı ve pistonlu motoruyla öne çıkarken yaklaşık 200 kilogram ağırlığındaki sistemin 30-50 kilogram arasında harp başlığı taşıdığı, saatte yaklaşık 185 kilometre hızla uçtuğu belirtiliyor.

Düşük maliyetiyle öne çıkan Gerbera İHA'lar, genellikle "sahte hedef" olarak kullanılarak hava savunma sistemlerini yormak amacıyla kullanılıyor. Bununla birlikte bazı modelleri taarruz ve keşif görevlerinde de kullanılabiliyor.

Savaşta uzun süredir kullanılan Geranlar ise son dönemde geliştirilen yeni modeller ve yapılan teknik iyileştirmelerle Ukrayna'nın hava savunma sistemleri açısından daha ciddi tehdit haline geldi.

Jet motoru kullanımı yeni Geranların hızının yaklaşık 300-370 kilometre bandına ulaşmasını sağlarken söz konusu İHA'lar daha yüksek irtifalarda uçmaya da başladı.

Mayısta kullanılmaya başlayan Geran-4'lerin azami hızının saatte 500 kilometreye çıkarıldığı değerlendiriliyor.

Açık kaynaklardaki verilere göre Rusya, 2026'nın başından itibaren Geran-5'i Ukrayna'ya yönelik saldırılarda kullanırken yaz aylarında yenilenen modellerin kullanımını belirgin biçimde artırdı.

Ukrayna'nın öne çıkan İHA'ları

Ukrayna ise Rusya'ya yaptığı saldırılarda, FP-1, AN-196 Liutyi, UJ-26 Bober gibi sistemleri kullanıyor.

Ukraynalı Fire Point şirketinin geliştirdiği uzun menzilli kamikaze İHA modellerinden olan FP-1, pistonlu motoruyla yaklaşık 2 bin kilometre menzile ve 60 kilogramın üzerinde harp başlığı taşıma kapasitesine sahip.

Ukraynalı Antonov şirketinin tasarladığı uzun menzilli kamikaze İHA AN-196 Liutyi'nin ise 1000 kilometreyi aşan menzile sahip olduğu aktarılıyor.

Yine Ukrayna firmaları tarafından geliştirilen UJ-26 Bober, yaklaşık 800 kilometre menzili ve 20 kilogramlık harp başlığı taşıma kapasitesiyle öne çıkıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin, ülkedeki İHA üretiminin yılda yaklaşık 10 milyona ulaştığı ve bunun ortaklarının yardımıyla 20 milyona çıkarılmasını hedeflediklerini söylemesi dikkatleri çekti.