Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in talimatıyla Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı savaş iki aydır sürüyor.
Putin, 21 Şubat'ta Kremlin Sarayı'nda düzenlenen törenle sözde Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Luhansk Halk Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını tanıdı.
Putin, 24 Şubat'ta sabahın erken saatlerinde televizyondan halka hitap ederek "Ukrayna'nın doğusundaki Donbas'a özel askeri operasyon" başlattıklarını duyurdu. Böylece Rusya'nın Ukrayna'ya savaşı başladı.
Rus askeri birlikleri, Ukrayna'nın Donetsk ve Luhansk bölgelerinden Kiev yönetiminin kontrolündeki bölgelere, aynı anda Rusya sınırından Harkiv, Sumi, Çernigiv bölgelerine, Belarus üzerinden Çernobil bölgesine girdi. Rus ordusu, Kırım üzerinden de Herson ve Melitopol bölgelerine doğru asker çıkardı. Kiev yakınlarına havadan ve karadan asker sevk edildi.
Rus ordusu, 1986'da nükleer kazanın meydana geldiği Çernobil Nükleer Santrali ile Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijya Nükleer Santrali'ni kontrol altına aldı.
Rus askeri birlikleri, askeri altyapı tesislerini hedef aldı. Ruslar, başkent Kiev, Harkiv ve Mariupol’ü kuşatma altına aldı. Ukrayna ordusu, bu şehirlerde çok güçlü direniş gösterdi.
Rus ordusu bir süre sonra Ukrayna'daki stratejik bölgelere uzun menzilli yüksek hassasiyetli silahları sık kullanmaya başladı. Ukrayna, bu saldırılarda sivillerin hayatını kaybettiğini ve yaralandığını duyurdu.
Diğer yandan Ruslar, ilk bir ayda Azak Denizi'ne kıyısı olan stratejik şehirleri ele geçirmek için yoğunlaştı. Berdyansk liman şehrini ele geçiren Rus askeri birlikleri, Ukrayna’nın Azak Denizi’ndeki en önemli liman şehirlerinden Mariupol’ü kuşattı.
Rus ordusu, Mariupol’de Ukrayna’nın güçlü savunması ile karşılaştı. Günlerce süren çatışmalarda, Mariupol harabeye döndü.
Rusya, Mariupol’ün kontrolünü tamamen sağladığını, sadece Azovstal Metalürji Fabrikası sahasındaki sığınaklarda 2 bin civarında Ukraynalı gücün kuşatma altında kaldığını açıkladı. Ukrayna, Azak Denizi ile olan kıyısının kontrolünü kaybetti.
Ukrayna tarafı ise Rus ordusunun Mariupol’ün kontrolünü alamadığını, Ukrayna ordusunun savunmasını sürdürdüğünü bildirdi.
Rusya ile Ukrayna arasında 29 Mart’ta İstanbul’da yapılan müzakereler sonrasında Rusya Savunma Bakanlığı, Kiev ve Çernigiv yönlerinde askeri eylemleri çok önemli bir şekilde azaltma kararı aldıklarını açıkladı.
Ertesi günü Rus ordusu, Ukrayna’nın kuzeyinde yer alan Kiev, Çernigiv yönlerindeki askerlerini geri çekmeye başladı. Ruslar, Çernobil Nükleer Santrali’ni de terk etti.
Ukrayna Savunma Bakanlığı, İrpen, Buça, Gostomel ve Kiev bölgesinin Rus ordusundan kurtarıldığını bildirdi.
Rus ordusu, “özel operasyonun esas amacı olan Donbas’ı özgürleştirmek” için güçlerini Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk ve Luhansk bölgesine yoğunlaştırmaya başladığını açıkladı. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı da Rus ordusunun Donbas’a taarruzlarını artırdığını doğruladı.
Rus ordusunun çekilmesinden sonra 2 Nisan’da Ukrayna ordusu, Buça şehrinde sokaklarda sivillerin cesetlerle dolu olduğu görüntüleri yayımladı. Ukrayna, Rus ordusunun şehri terk etmeden önce sivilleri katlettiğini öne sürdü.
Batı ve AB ülkeleri, Buça’daki görüntülere ilişkin tepki gösterdi. Savaş suçu işlediği iddia edilen Rusya, suçlamaları reddetti. Avrupalı liderler, Kiev’i ziyaret etmeye başladı.
Ukrayna güçleri de sözde ayrılıkçıların kontrolü altındaki Donetsk ve Luhansk bölgelerine saldırılar düzenledi ve sivil kayıplar yaşandı.
8 Nisan’da Donetsk bölgesinde bulunan Kramatorsk’taki tren garına Toçka-U füzesiyle saldırı düzenlendi. Saldırı sonucunda tren garında bekleyen 50 sivil hayatını kaybetti, 100’den fazla sivil yaralandı.
Ukrayna, saldırının Rus güçlerce düzenlendiğini öne sürerken, suçlamayı reddeden Rusya da Toçka-U füzesinin sadece Ukrayna ordusunca kullanıldığını savundu.
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'nın 14 yerleşim biriminde ABD'ye ait 30 biyolojik laboratuvarın ABD Başkanı Joe Biden'ın oğlu Hunter Biden tarafından finanse edildiğini ileri sürdü.
Ukrayna makamları, 13 Nisan'da Neptün füzesiyle Karadeniz'de Rusya'ya ait "Moskova" kruvazörünü vurduklarını duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, gemide yangın sırasında mühimmatın patlaması nedeniyle hasar meydana geldiğini, limana çekilirken geminin battığını açıkladı. Mürettebattan 1 kişinin öldüğü, 27’sinin kaybolduğu ve kalan 396 kişinin kurtarıldığı kaydedildi.
Rusya, Sarmat kıtalar arası balistik füzenin ilk fırlatma denemesini başarıyla gerçekleştirildiğini duyurdu. Pentagon, Rusya'nın Yeni START anlaşması kapsamında füze denemesi yapacağını bildirdiğini kaydetti.
Savaşın ilk ayında Rus askerlerinden 1351’inin öldüğünü, 3 bin 825'inin de yaralandığını bildiren Rus askeri yetkililer, Ukrayna ordusunun da savaş boyunca 23 bin 367 askerini kaybettiğini iddia etti. Ukrayna da 21 bin 600 Rus askerinin öldüğünü ileri sürdü.
Savaştaki sivil kayıplara ilişkin ne Ukrayna ne de Rus tarafı net rakam açıklıyor.
Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiserliğine göre, 24 Şubat-19 Nisan döneminde, yarıdan fazlası Polonya'ya olmak üzere, Ukrayna'dan 5 milyon 34 bin 439 kişi komşu ülkelere geçti.
BM’ye bağlı Uluslararası Göç Örgütü, çatışmalar nedeniyle her 6 kişiden birinin ülke içinde yerlerinden edildiğini, toplam sayının 7,7 milyona yükseldiğini kaydetti.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliğine göre ise savaşta 24 Şubat-20 Nisan'da en az 2 bin 345 sivil yaşamını yitirdi, 2 bin 919 sivil yaralandı.
Savaş devam ederken Rusya ve Ukrayna tarafı ateşkes sağlanması için 3’ü Belarus’ta, 1’i Türkiye’de olmak üzere 4 defa yüz yüze heyetler müzakere gerçekleştirdi.
Belarus’ta, her iki taraf sadece çatışma bölgelerinden sivillerin tahliyesi için insani yardım koridorları konusunda anlaşabildi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın arabuluculuk girişimlerinin neticesi olarak 29 Mart’ta İstanbul’da yapılan müzakereler sonucunda Ukrayna tarafı, Rus tarafına gelecekteki olası yazılı anlaşmanın ilkelerini teslim etti.
Ukrayna’nın teklifleri arasında; NATO’ya katılmayı reddetme, Ukrayna’nın tarafsız statüsünü sabitleme, nükleer silahlar ve diğer kitle imha silahlardan vazgeçme, yabancı askeri birlikler ve üslerin ülkeye konuşlandırılmasının reddedilmesi ve Rusya da dahil olmak üzere garantör devletlerin rızasıyla Ukrayna'da askeri tatbikatlar yapma zorunluluğu yer aldı.
Güvenlik garantilerinin Kırım ve Donbas toprakları için geçerli olmayacağı, bunun karşılığında da Ukrayna’nın AB üyeliğine itiraz edilmeyeceği ifadeleri yer aldı.
Ancak Türkiye’nin arabuluculuğunda bu gelişmeler sürerken, Ukrayna’da Buça olayları ve Kramatorsk saldırısı sonrasında çevrim içi devam eden müzakerelerde ilerleme sağlanamaz oldu.
Ukrayna’nın yeni anlaşma şartları öne sürdüğünü savunan Rusya, bir süre önce Kiev’e gönderdiği anlaşma taslağına yanıt alamadığını ve müzakerelerin durakladığını bildirdi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
