Şili'de Mapuche yerlilerinin çoğunluğu şiddet değil haklarını istiyor

Şili'de Mapuche yerli halkının gelişimini amaçlayan ENAMA Mapuche Profesyoneller Kuruluşu Başkanı Hugo Alcaman, Şili'de şiddete başvuran küçük bir grup Mapuche yerlisinin büyük çoğunluk tarafından desteklenmediğini, Mapuche yerlilerinin diyalog istediğini ve bunu da oy kullanarak gösterdiğini söyledi.

Şili'nin güneyinde, Mapuche yerlilerinin uyguladığı yol kesme, silahlı saldırı ve kundaklama gibi şiddet eylemleri nedeniyle Devlet Başkanı Sebastian Pinera, ülkenin Biobio ve La Araucania bölgelerinde, güvenliğin askeriyeye devredildiği, halkın toplanma özgürlüğünün kısıtlanabildiği olağanüstü hal ilan etti.

ENAMA Mapuche Profesyoneller Kuruluşu Başkanı Alcaman, Şili'deki Mapuche yerlilerinin talepleri, devlet ile yerliler arasındaki çatışmalar ve geçmişten bugüne uzanan sorunları hakkında AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Şili'de yaklaşık 1 milyon 700 bin Mapuche yerlisi olduğunu belirten Alcaman, ortalama 300 bin yerlinin ülkenin güneyindeki "çatışma bölgesi" olarak adlandırılan bölgelerde yaşadığını belirtti.

Alcaman, son günlerde ülkenin belirli bölgelerinde artan şiddet eylemlerine ilişkin, "Biz Mapuche yerlileri, haklarımızı kullanabilmek istiyoruz. Ancak Şili devleti ve yerli olmayanlar, Şili'nin de katıldığı uluslararası kuruluşlar tarafından tanınan bu haklarımızı kullanmamıza izin vermiyor. Bu sebeple bir çatışma mevcut." dedi.

Yerlilerin haklarının Birleşmiş Milletler, Uluslararası Çalışma Örgütü ve Amerikan Devletleri Örgütü gibi kuruluşlarca kabul edildiğinin altını çizen Alcaman, "Bu haklar, dünyadaki bütün yerli halklar için olmasına rağmen Şili'de henüz resmen tanınmadık, yasal olarak bunu talep ediyoruz. Her yerli topluluk, bir hakkını diğerinden fazla talep ediyor. Bazıları toprak sahibi olmayı, bazıları kendilerini tanımlamayı, sağlığı, eğitimi... Ama neticede ayrı ayrı talep edilse de bu haklar, 3 uluslararası kuruluşun belgelerinde yer almakta." diye konuştu.

Mapuchelerin, tarihte ciddi bir toprak kaybına maruz kaldığını hatırlatan Alcaman, "Biz 1883 yılına kadar 5 milyon hektarlık bir bölgenin bağımsız sahipleriydik. 50 yılda, 1883'ten 1930'a kadar yerlilere ufak araziler verilmeye başlandı ve bunlara 'küçültmeler' denildi. Bu küçültmelerle yerli halklara 500 bin hektarlık bir alan bırakıldı. Hala geçerli olan Yerli Halkları Kanunu 1993'te çıkarıldı, bu kanuna göre devlet yerli halklara arazi satın almayı taahhüt ediyor ama bu uygulanmıyor. 1993'ten bu yana yaklaşık 400 bin hektarlık arazi satın alındı, yani, çok küçük bir ilerleme kaydedildi." diye konuştu.

Alcaman, yerli halkların sosyal göz ardı edilmesinin çatışmayı tetiklediğini belirterek "Kültürlerarası eğitim, Mapuche halkının yoğun talebi üzerine yeni yeni kuruluyor. Kültürlerarası sağlık aynı şekilde yeni yeni konuşulmaya başlanıyor. Bu gibi sebeplerden, yerli çatışması dedikleri şey mevcut ama bizim için bu üçlü bir çatışma; Şili devleti, halkı ve biz Mapucheler." ifadelerini kullandı.

Son dönemde çıkan şiddet olaylarının da Mapuchelerin haklarının göz ardı edildiği için patlak verdiğini söyleyen Alcaman, "Buna yerli çatışması demek büyük haksızlık çünkü sanki bizler çatışmacıymışız gibi algılanıyoruz. Gerçek şu ki, çatışmacı olan bizim haklarımıza saygı duymayanlardır." değerlendirmesinde bulundu.

"Mapuche halkının çoğunluğu barış ve diyalog istiyor"

Alcaman, hükümetin, yerlilerin sorunlarını kötü bir şekilde ele aldığını ve Pinera'nın aday olduğu dönemde verdiği sözleri, görev süresi bitmesine kısa bir süre kalmasına rağmen yerine getirmediğini belirtti.

Mapuchelerin, hükümet ile diyalog kurmak ve siyasi problemlerini dile getirmek istediğini söyleyen Alcaman, şöyle devam etti:

"Mapuche halkının yüzde birinden daha az olan, siyasi talepler için şiddete başvuran küçük bir grup var. Ancak bu durum, bütün Mapuche halkı tarafından desteklenmiyor. Bu kişiler kendi kurallarına uymuyor, korku saçıyorlar. Mapuche halkı bunu kabul etmiyor ve bu yüzden bir de Mapuche halkı içindeki iç sıkıntılarımız bulunuyor. Mapuchelerin çoğunluğu barış ve diyalog istiyor. Bunu da oy kullanarak gösteriyor. Mesela, mayıs ayındaki yerel seçimlerde La Araucania, sağcı bir valinin seçildiği tek bölge oldu. Bu, Mapuche halkının çoğunluğunun sağcılar için oy kullandığını gösteriyor."

Alcaman, devletin, yerlilere arazi alımına ilişkin yasayı uygulamamasının, toprak gaspına yol açtığını belirterek "Yerli topluluklar gereksinimleri karşılıyorlar, belgelerini sunuyorlar ama devlet onlara arazi satın almıyor. Böyle olunca, insanlar öfkeyle arazileri gasp ediyorlar ve halkın yerli olmayan kesimiyle de anlaşmazlık yaşıyorlar. Bunu, sözünü yerine getirmeyen yönetim üzerinde baskı kurmak için yapıyorlar." diye konuştu.

"Yerlilerle, yerli olmayan halk arasında iyi bir ilişki mevcut"

Alcaman, Şili'de yerliler ile yerli olmayanlar arasındaki nasıl bir ilişki olduğu sorusuna, "Yerlilerle, yerli olmayan Şili halkı arasında genel anlamda iyi bir ilişki mevcut. Problem olmadan evlilikler yapılıyor, birlikler kuruluyor yerli olanlarla olmayanlar arasında. Yerlilerle sorunu olanlar yöneticiler ve sayıları çok az olan, Mapucheleri istemeyen sömürgecilerin soyundan gelen kişiler. Ancak nesiller geçtikçe onlar da Şili halkına karışıyorlar ve yeni nesil daha barışçıl." cevabını verdi.