Büyükelçi Eltayeb, Sudan'da yaşanan son gelişmelere ve Sudan Başbakanı Kamil İdris'in ülkeye barış getirmek amacıyla BMGK'ye sunduğu girişime ilişkin AA muhabirine değerlendirmede bulundu.
Başbakan İdris tarafından BMGK'ye sunulan barış girişiminin hükümetin barış konusundaki pozisyonunu ve Sudan'da kalıcı barışa ulaşma yönündeki vizyonunu temsil ettiğini belirten Eltayeb, girişimin 2025'te hükümet tarafından duyurulan yol haritasıyla da uyumlu olduğunu ifade etti.
Eltayeb, girişim ve yol haritasının ABD ve Suudi Arabistan arabuluculuğunda imzalanan "Cidde Bildirisi"ni de tamamlayıcı nitelikte olduğuna işaret ederek, temel odak ve başlangıç noktasının ülkede ateşkese erişilmesi olduğunu söyledi.
Olası ateşkesin Birleşmiş Milletler (BM), Afrika Birliği ve Arap Birliği tarafından izlenmesi ve denetlenmesi gerektiğinin altını çizen Eltayeb, "Bu milisler (Hızlı Destek Kuvvetleri) silahsızlandırılmalı." dedi.
Büyükelçi Eltayeb, ikinci aşamada ise herhangi bir suç işlemeyen kişilerin silahlı kuvvetlere ya da "Silahsızlanma, Terhis ve Yeniden Entegrasyon" programı uyarınca topluma yeniden entegrasyonunun sağlanması olasılığına odaklanılacağını belirtti.
Sonrasında ise Sudan içinde ya da komşu ülkelerde bulunan yerinden edilen insanların ve mültecilerin güvenli şekilde geri dönüşünün ele alınabileceğini aktaran Eltayeb, insani yardımın tüm ülkeye erişiminin de sonraki adım olduğunu ve bunun da Afrika Birliği, BM ve Arap Birliği tarafından gözlemlenmesi gerektiğini dile getirdi.
Eltayeb, uzlaşı sürecinin de önemine değinerek, iki yılı aşkın süredir devam eden savaş dolayısıyla toplumsal dokunun da çok zarar gördüğünü ve bazı HDK mensuplarının farklı kabileler arası uzlaşı sürecine dahil edilebileceğini söyledi.
Halka sağlık ve eğitim dahil pek çok hizmetin tekrar sağlanmasının önemini de vurgulayan Eltayeb, bu süreçte toplum ve savaş sürecinde suç işlememiş HDK mensupları arasında tekrar güven inşa etme yönünde bir adım olabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Eltayeb, son olarak rehabilitasyon adımından bahsederek, barış inşasına yönelik bölgesel ve küresel konferanslar düzenleyebileceklerini ve katılımın da siyasi partilerden sivil toplum kuruluşlarına kadar kapsayıcı olması gerektiğini vurguladı.
Böylece savaş sonrası dönem için bir yol haritası belirlenebileceğine işaret eden Eltayeb, "Son adım da kapsayıcı şekilde özgür ve adil seçimler düzenlenmesi olacak. Tüm siyasi partilere, güçlere ve bu tür askeri hareketlere bile fırsat vereceğiz. Askeri hareketler siyasi partilere dönüşecek." diye konuştu.
Büyükelçi Eltayeb, seçim sürecinin de BM, Afrika Birliği ve Arap Birliği tarafından gözlemlenebileceğini söyledi.
Bu barış girişiminin Afrika Birliği ve Arap Birliği tarafından memnuniyetle karşılandığını aktaran Eltayeb, "Bu girişimi memnuniyetle karşılayan ve destekleyen Türkiye'ye de minnettarız. New York'ta bile Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi (Ahmet Yıldız) çok destek verdi ve gerçekten minnettarız." dedi.
Eltayeb, bu barış girişiminin yakın zamanda olumlu ve gerçek katkılarının olacağına değindi.
HDK'nin barış girişimine herhangi bir yaklaşımı olup olmadığına ilişkin Eltayeb, HDK'nin kendi içerisinde bunu memnuniyetle karşılamadığını ancak resmi bir yanıt ya da açıklama da yapılmadığını ifade etti.
Eltayeb, barış girişimine yönelik Sudan'daki siyasi partilerden ve sivil toplum kuruluşlarından olumlu geri dönüşler aldıklarını anlatarak, bu girişimi memnuniyetle karşıladıklarını ve bunun ciddi manada sorunu yakın zamanda çözebileceğine inandıklarını söyledi.
Kurdufan bölgesinde Sudan ordusunun iyi bir ilerleme kaydettiğini aktaran Eltayeb, Hartum'daki durumun da iyi olduğunu ancak HDK'nin Hartum'a ve Sudan'ın kuzeyinde şehir ve kasabalara, hatta altyapıya saldırmayı denediğini ifade etti.
Eltayeb, HDK'nin birkaç gün önce elektrik tesislerini insansız hava araçlarıyla hedef almaya çalıştığını, bir elektrik tesisine zarar verdiklerini belirtti.
Sivil hükümetin bu hafta Port Sudan'dan Hartum'a taşındığını, tüm bakanların başkentte bulunduğunu ve Hartum'da çalışmaya başladıklarını anlatan Eltayeb, yaklaşık 1,5 milyon insanın da Mısır ve Sudan'daki diğer bölgelerden Hartum'a döndüklerini dile getirdi.
Büyükelçi Eltayeb, Hartum'da yaşamın olumlu şekilde devam ettiğini kaydederek "Hükümetin dönüşü sivilleri de Hartum'a dönmek için teşvik edip destekleyecek." dedi.
Güvenlik güçlerinin de Hartum'un güvenliğini sağlamak için harika iş çıkardığını kaydeden Eltayeb, "Elektrik zarar gören ana sektördü. Şu anda elektriği yeniden sağlamaya çalışıyorlar." ifadelerini kullandı.
Eltayeb, hazirana kadar elektriğin yüzde 100'ünü tekrar sağlamaya başlayabileceklerini düşündüğünü aktardı.
Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan'ın 25 Aralık 2025'te Türkiye'ye yaptığı ziyaretin de çok başarılı olduğunu vurgulayan Eltayeb, Burhan'ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a Türkiye'nin son 2 yılda Sudan'a yaptığı siyasi ve insani yardımlar nedeniyle teşekkür etmek istediğini belirtti.
Eltayeb, Türkiye'ye minnettar olduklarını dile getirerek, "Türkiye'nin istikrarlı ve güçlü bir Sudan görmek istediğini düşünüyoruz. Sudan'ı bölecek ve istikrarsızlaştıracak herhangi bir girişime karşı ve bu sürede Sudan için gerçek bir müttefik haline geldi. Bu ziyaret çok başarılıydı." diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Sudan'ın bütünlüğünün korunması için Türkiye'nin yardımını ve desteğini sürdüreceğini teyit ettiğini aktaran Eltayeb, Türkiye'nin Sudan halkına insani yardımı genişletme konusunda da yardımcı olmaya devam ettiğine dikkati çekti.
Eltayeb, Sudan hükümetinin, Türkiye'nin Hartum Büyükelçiliğinin faaliyetlerini Port Sudan'da sürdürmesi nedeniyle de minnettar olduğunun altını çizerek, Ziraat Bankasının da Port Sudan'da tekrar açıldığını ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansının da projeler uygulamaya başladığını anlattı.
İsrail'in Somaliland bölgesini "bağımsız ve egemen devlet" olarak tanıma kararına ilişkin Eltayeb, "İsrail'in bu adımı çok tehlikeli ve çok ciddi. Bunu kınıyoruz, Sudan hükümeti bunu reddetti. Bunun, İsrail'in tüm yolları kullanarak bölgedeki bu ülkeleri parçalamak için çalıştığının göstergesi ve işareti olduğuna inanıyoruz. Bu sadece bir tesadüf değil, İsrail tarafından uzun zamandır Yemen ve Sudan dışındaki diğer ortaklarla planlanıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Büyükelçi Eltayeb, İsrail'in, tüm bölgeyi parçalamayı planladığını ve "ayrılıkçı" bir hareketin bulunduğu herhangi bir bölgede bir tarafı tanımakta sorun görmeyeceğini belirterek, "(İsrail'in HDK'yi tanıma olasılığı hakkında) Bunu yapabileceklerini ve teşvik edebileceklerini düşünüyorum. Bu, onların politikası ve tutumu. Şu anda Somaliland'i, Afrika Birliği, Arap Birliği ve diğer örgütler tarafından tanınmamasına rağmen tanıyor. Ama İsrail, bunu bilerek bölgedeki bu ülkeleri zayıflatmak için yapıyor." ifadelerini kullandı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
