Türkiye bölgede önemli bir role sahip

BANYA LUKA - ALMİR TERZİÇ

Bosna Hersek'te, 12 Ekim'de yapılan devlet başkanlığı ve parlamento seçimlerinde Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Sırp üyeliğine seçilen Mladen İvaniç, Türkiye'nin bölgede önemli bir role sahip olduğunu belirterek,  "Türkiye'nin Her zaman Bosna Hersek'te ekonomi alanında baskın olması konusunda ısrarcı olacağım" dedi.

İvaniç, AA muhabirine, Bosna Hersek'teki seçimlerden hükümet kurma çalışmalarına, kurulacak yeni hükümetin hedeflerinden Türkiye ile ilişkilere birçok konuda değerlendirmede bulundu.

Bosna Hersek'in geçmişte Dışişleri Bakanlığı'nı yaptığı dönemde, Türkiye'nin Bosna Hersek'teki diplomatik temsilcileriyle iyi ilişkileri bulunduğunu anlatan İvaniç, Türkiye'nin son derece ciddi bir ülke olduğunu kaydetti.

İvaniç, Türkiye'nin etkisini daha çok ekonomik alanda kullanması gerektiğini belirterek, yatırımların ve iyi ticari ilişkilerin ardından politik etkinin geldiğini vurguladı. 

Geçmişte, kimi zaman bilinçli kimi zamansa bilinçsiz olarak yapılan bazı değerlendirmelerin Bosna Hersek'teki tüm halklarca aynı şekilde karşılanmadığını dile getiren İvaniç, "Bu konuda biraz daha dengeli olunması gerektiğini düşünüyorum. Türkiye'nin sadece Bosna Hersek Federasyonu'nda değil, aynı zamanda Bosna Sırp Cumhuriyeti'nde de yatırım yapmasını istiyorum. Ayrıca, Türkiye'nin Novi Pazar ve Kosova ile ilgili açıklamaları neticesinde durgunlaşan Sırbistan ilişkilerini de aşmasını diliyorum" ifadesini kullandı.

İvaniç, Türkiye ile Sırbistan arasındaki ilişkilerdeki durgunluğun aşılarak, yeniden iyi ilişkiler kapısının açılmasını dileyerek, bunun Bosna Hersek, Sırbistan ve Türkiye arasındaki üçlü zirve toplantılarının yeniden yapılmasına da imkan sağlayacağını söyledi. Bunun şu an itibarıyla gerçeklikten uzak olduğunu savunan İvaniç, "Ancak, yavaş ve emin adımlarla, geçmiş yıllarda açılan bu hafif yaraların iyileştirilmesi ve yeniden iyi ilişkilerin başlaması gerekiyor. Türkiye'nin bölgede önemli bir role sahip olduğuna şüphe yok. Türkiye'nin her zaman Bosna Hersek'te ekonomi alanında baskın olması konusunda ısrarcı olacağım. Bana göre, bu insanların en fazla çıkar sağlayacağı, en uzun vadeli konu" şeklinde konuştu.

 Sırbistan seçimlere karışmadı

 İvaniç, Sırbistan'ın hiçbir zaman Bosna Hersek'teki hükümet kurma çalışmalarına müdahale etmediğini ve etmeyeceğini belirterek, Sırbistan'ın bu konuda son derece tarafsız bir tutum sergilediğini ve mantıklı olanın da bu olduğunu ifade etti.

Bosna Sırp Cumhuriyeti Başkanı Milorad Dodik'in partisinin seçim mitingine 4 yıl önce katıldığı için dönemin Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadiç'i sert bir şekilde eleştirdiğini hatırlatan İvaniç, şunları kaydetti:

"Tadiç, bu hareketi ile Bağımsız Sosyal Demorkatlar Birliği (SNSD) yanlıları ve diğerleri olmak üzere Sırp halkını ikiye böldü. Bugünkü Sırbistan yönetimi, Cumhurbaşkanı Tomislav Nikoliç ve Başbakan Aleksandar Vuçiç, Bosna Hersek'in içişlerine karışmayıp, herkesle iş birliği kurarak en büyük akıllılığı yaptı." 

İvaniç, Bosna Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Sırp üyesi olarak Sırbistanlı yetkililerle iyi ilişkiler kuracağından emin olduğunu vurgulayarak, "Her ne kadar 'rakip partiden' olsa da Milorad Dodik de Sırbistan ile iyi bir işbirliği içinde. Sırbistan hem beni hem onu önemseyecektir. Bunun son derece mantıklı bir durum olduğunu düşünüyorum" diye konuştu.

Seçim öncesinde "Sırbistan'ın doğrudan desteğine sahibiz" söylemleri yapanların doğruyu söylemediğini öne süren İvaniç, Sırbistan'ın 12 Ekim'deki seçimlere doğrudan karışmadığını, ciddi bir politik desteğin olmadığını vurguladı.

 Hükümet kurmaya hazırız

 İvaniç, hükümet kurma çalışmaları kapsamında, Demokratik Eylem Partisi (SDA), Demokratik Cephe (DF), Demokratik İlerleme Partisi (PDP), Sırp Demokratik Partisi (SDS), Ulusal Demokratik Hareket (NDP) arasında imzalanan koalisyon anlaşmasına ilişkin, "Devlet düzeyinde hemen hükümet kurulması konusunda hazırız" dedi.

Kurulacak koalisyonda ülkedeki en büyük Hırvat partisi olan Hırvat Demokratik Birliği'ne (HDZ BIH) de yer olduğunu anlatan İvaniç, "HDZ BIH'in de koalisyona katılmasını bekliyoruz. Eğer bu gerçekleşirse yeni bakanlar kurulunu yıl sonuna kadar kurubileceğimizi düşünüyorum" ifadesini kullandı.

İvaniç, hükümet kurma çalışmalarında hiç kimsenin HDZ BIH'i elemek istemediğini belirterek, "Onlar birilerinin onların arkasından iş yaptığını düşünüyor, ancak durum öyle değil. Hükümet kurma çalışmaları kapsamında ilk müzakere başlatan onlardı. Ancak kurdukları temel, Bosna Hersek'in yönünü belirleyebilecek kadar sağlam değildi" şeklinde konuştu.

 Bosna Hersek'in AB ve NATO üyelikleri

 Hükümet kurma çalışmaları kapsamında, NATO'ya üyelik için şart koşulan "ülkenin askeri mal varlığının kayıt altına alınması" konusunda uzlaşma sağlandığını anlatan İvaniç, bu konuyla ilgili politik sorunların olmadığını ve Bosna Hersek'in NATO üyeliği yolundaki sorumluluklarını yerine getirmeye devam edebileceğini kaydetti.

İvaniç, kamu borçlanmalarının azaltılması, bütçenin daha istikrarlı hale getirilmesi konularının da gündemlerinde olduğunu belirtti.

Askeri mal varlığının kayıt altına alınmasının, Bosna Hersek'in NATO Eylem Planı'nın etkinleştirilmesi için ortaya konulan şartlardan biri olmasına rağmen, Bosna Hersek'in NATO üyeliği konusunda başka adımların beklenmemesi gerektiğini söyleyen İvaniç, "Üzerinde anlaştığımız bu konulardan daha ileriye gitmenin gerçekçi olmadığını düşünüyorum. Askeri mal varlığının kayıt altına alınması, daha üzerinde anlaşılan bir konuydu. Bu yeterli. Bu yeni dönemde NATO üyeliği konusunda büyük bir adım atmak gerçekçi değil. NATO da bizden bunu istemeyecektir" dedi.

İvaniç, diğer bölge ülkeleriyle kıyaslandığında, Bosna Hersek'in Avrupa Birliği (AB) üyeliği konusunda sonuncu sırada bulunduğunu  belirterek, son dört yıl içerisinde yok denecek kadar az sayıda ciddi devlet liderinin Bosna Hersek'i ziyaret ettiğine işaret etti.

Geçen dönemde Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi'nin bu konuda son derece pasif kaldığını savunan İvaniç, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu dönemde genellikle bazı yerel ve bölgesel ziyaretler gerçekleştirildi. Üçlü Devlet Başkanlığı adına bunun değiştirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Ancak bunun gerçekleşmesi için bazı somut adımları atılması ve olumlu bir klima ve ortam yaratılması gerek. Eğer hükümeti hızlı bir şekilde kurarsak, koordinasyon mekanizmasının kilidini açarsak, bunun karşılığında olumlu haberler alabilir, dostlarımızdan destek almak ya da ortaklar bulmak için dünyaya açılabiliriz. Bunun mümkün olduğuna inanıyorum."

Bosna Hersek'te 12 Ekim'de yapılan Devlet Başkanlığı ve parlamento seçimlerinde, Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Boşnak üyeliğine Bakir İzzetbegoviç, Hırvat üyeliğine Dragan Çoviç, Sırp üyeliğine de Mladen İvaniç seçilmişti.