Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye'nin küresel katılım finans liginde ilk 10'da yer aldığına işaret ederek "Ülkemizin potansiyeli çok daha büyük. Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde bu sektörü büyütmek istiyoruz." dedi.
Anadolu Ajansı (AA) Katılım Finans Zirvesi, Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) işbirliğinde, İstanbul Finans Merkezi'ndeki (İFM) Ziraat Kuleleri Oditoryumu'nda düzenlendi.
Zirvenin kapanış oturumunda konuşan Şimşek, katılım finansın bir ekosistem olduğunu ve sektörün 20-25 yıldır çok hızlı şekilde büyüdüğünü söyledi.
Küresel katılım finans sektörünün 2029-2030 yıllarında neredeyse 10 trilyon dolarlık aktif büyüklüğe ulaşmasının beklendiğini bildiren Şimşek, "2024'te 6 trilyon dolar civarıydı. Dolayısıyla burası büyüyen bir sektör. Doğru bir sektördesiniz. Geleceği parlak o anlamda. Dünyanın da aslında katılım finansa ihtiyacı var. Çünkü burada oynaklık daha az." diye konuştu.
Şimşek, Türkiye'nin sektördeki yerine ilişkin de "Türkiye, küresel katılım finans liginde ilk 10'da. Ülkemizin potansiyeli çok daha büyük. Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde bu sektörü büyütmek istiyoruz. Bu sektörün gelişmesi ve büyümesi için hepimizin üzerine düşen sorumluluklar var. Bu konuda yoğun çaba içerisinde olmaya devam edeceğiz. Bu alanda çok net şekilde ilk 5'te olmamız gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'nin Katılım Finans Gelişmişlik Endeksi'nde ilk 10'da bulunduğunu aktaran Şimşek, "Bizim temennimiz, burada aslında ilk 5 olması." dedi.
Bankacılık sektöründeki katılım bankalarının payında ciddi artış yaşandığının altını çizen Şimşek, "Son 20 yıla bakacak olursak, mevduatta yüzde 3 civarından yüzde 11'e, aktif büyüklükte yüzde 2,4'ten yüzde 10 civarına, kredilerde yüzde 4'ten yüzde 8'e yükseliş var. Kredilerde performans biraz daha iyi olabilir. Sektörün bünyesi de çok iyi. Öz kaynak karlılığı, sermaye yeterliliği ve aktif kalitesine baktığınız zaman katılım finans sektörü, geleneksel bankacılık sektörüne göre çok daha iyi bir noktada, iyi bir performans söz konusu." ifadelerini kullandı.
Şimşek, bu alana sadece katılım bankacılığı olarak bakılmaması gerektiğini, işin fon yönetimi ve sigortacılık gibi birçok boyutunun da bulunduğunu söyledi.
Etkinliğin İstanbul Finans Merkezi'nde yapıldığına işaret eden Şimşek, "Buranın aslında 'Katılım Finans Merkezi' olarak konumlandırılması çok değerli. Öyle zaten ama burada daha katedeceğimiz mesafe var. Sektörün daha çok gelişmesi için gerek Hazine ve Maliye Bakanlığı gerek Merkez Bankası, gerekse bütün diğer paydaşlar olarak küresel pazarda daha iyi konumlanması anlamında üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz." diye konuştu.
Şimşek, küresel ve jeopolitik arz sorunlarının yaşandığı bu dönemde Türkiye'nin avantajları olduğunu belirterek dünyanın bazı ülkeleri gibi Türkiye'de arz güvenliğinin tehlikede olmadığını anlattı.
Türkiye'nin doğal gaz ve petrol tedarikinde pazar ve ürün çeşitlendirmesine gittiğini bildiren Şimşek, "Türkiye bu çeşitlendirmeyi önemli ölçüde başarmış ve bugün bir arz şokuyla karşı karşıya değiliz. Bu, değerli bir şey ve tesadüf değil. Bizim şu an itibarıyla enerjide Hürmüz Boğazı'na bağımlılığımız neredeyse yok." dedi.
Şimşek, petrol fiyatlarının seyrinin Orta Vadeli Program'ı (OVP) bir miktar etkileyeceğini belirterek "Bu, kaçınılmaz. Biz başka bir gezegende yaşamıyoruz. Sonuçta küresel ekonominin bir parçasıyız." ifadesini kullandı.
Şimşek, küresel ve jeopolitik gelişmelere işaret ederek "Büyük bir küresel şokla karşı karşıyayız, buna rağmen programın önceliklerinde hiçbir zaman değişiklik öngörmedik." değerlendirmesinde bulundu.
Önceliğin milletin öncelikleri olduğunu söyleyen Şimşek, şöyle devam etti:
"Milletimiz diyor ki 'hayat pahalılığıyla mücadele edin'. İşte fiyat istikrarı dediğimiz konu. Mali disiplini sağlayın, sürdürün. Neden? Çünkü şoklara maruz bir bölgedeyiz. Her zaman politika alanı lazım. Her zaman o şoklara karşı tamponlar lazım. Sürdürülebilir ve yönetilebilir cari denge bizim için çok kritik ama Cumhurbaşkanı'mızın en çok önem verdiği ve bizim de bu bağlamda seferber olduğumuz bir alan var. Nedir? Yatırım, istihdam, üretim, ihracat. Dikkat edin, son dönemde aldığımız tedbirlerin tamamı bu odaklı. Nedir? Yatırımların önceliklendirilmesi. Bu program döneminde yatırımlarda ve ihracatta ciddi artış var. Dış pazarlarımızdaki sıkıntılara ve Çin etkisine rağmen. Oturup çalışmışız, OVP çerçevesinde hedeflerimizi ortaya koymuşuz. Bu sene enflasyon, cari açık, bütçe açığı yani büyüme hedefleriyle gerçekleşmeler arasında birtakım farklılıklar olacak. Bu yüksek bir olasılık ama temelde biz programı ana hatları itibarıyla rayında tutmak için ne gerekiyorsa yapıyoruz, yapmaya da devam edeceğiz. Çünkü doğrusu bu ve bunu önemsiyoruz."
Bakan Şimşek, bu şokun büyük ama aynı zamanda yönetilebilir olduğunu belirtti.
Şimşek, şoklara dayanıklılık için tamponlar inşa ettiklerine işaret ederek şöyle devam etti:
"Geçen sene bütçe açığımızın milli gelire oranı yüzde 2,9, bize benzer ülkelerde bizimkinin iki katı, yüzde 6 civarı. Kamu borcunun milli gelire oranı geçen sene yüzde 24 civarı, bize benzer ülkelerde yüzde 74 civarı. Bu, bize bir alan sunuyor. Biz bu alanı milletimizin hayrına, ülkemizin rekabet gücü için devreye aldık. Zamanında doğru şeyleri yaparsanız, şok geldiği zaman gereken tepkiyi verebiliyorsunuz, o zaman alanınız var. Mali alan oluşturmuştuk. Kamuda tasarruf yaptık."
Kamuda harcama disiplininin çok kritik olduğunu anlatan Şimşek, harcamaların üretken alanlara kanalize edilmesinde sonuç aldıklarını bildirdi.
Şokun önemli ölçüde esnafa, sanayiciye ve rekabet gücüne az yansıması için mali alanı devreye aldıklarını anlatan Şimşek, "Benzer resim benzin için de geçerli. Normalde 59 liradan 79 liraya çıkacaktı. Bugün 64-65 lira civarı ve dünyadaki ülkelere bakarsanız birçok ülkede mesela benzin fiyatlarındaki artış yüzde 20-30 arası. Birçok ülkede 30'un üzerinde. Halbuki Türkiye yüzde 11 civarı artışla bu dönemi yönetti." dedi.
Şimşek, savaş öncesinde Türkiye'nin cari açığının milli gelire oranının yüzde 2'nin altında olduğunu anımsatarak bunun bir miktar artacağını ancak bunu yönetilebilir olarak gördüklerini söyledi.
Türkiye'nin bu sürece çok ciddi tamponlarla, iyileştirilmiş makroekonomik dengelerle girdiğini kaydeden Şimşek, şunları kaydetti:
“Şoklara dayanıklılık için tabii ki rezerv de gerekiyor. Merkez Bankamızın burada büyük bir başarısı var. Program öncesinde rezervlerimiz 100 milyar dolar civarıydı brüt olarak. Savaş öncesinde 210 milyar doların üzerine çıkmıştı ve şu anda 165-166 milyar dolar civarı. Bu önemli çünkü hakikaten işte bu tamponları bunun için inşa ediyorsunuz. Yatırımcı beklentilerinde büyük değişiklik olması halinde hazırlıklı olmanız gerekiyor. Türkiye'de birçok anlamda rezerv yeterliliği devam ediyor. Normalde üç aylık ithalatı karşılayacak rezerviniz olması gerekiyor. Bu haliyle bile düşmüş haliyle bile bizim rezervler 5 aydan fazla ithalata tekabül ediyor.”
Şimşek, küresel gelişmelerin ardından benzin fiyatlarındaki artışın birçok ülkede yüzde 30'un üzerinde olduğuna dikkati çekerek, Türkiye'nin ise yüzde 11 civarı artışla bu dönemi yönettiğini söyledi.
Şimşek, şok öncesi cari açığın milli gelire oranının yüzde 2'nin altında olduğunu, bunun büyük bir kısmının altın kaynaklı olduğunu ifade ederek, "Cari açık bir miktar artacak ama yönetilebilir olarak kalacak ve bu şoku yönetebiliriz. Dış borç stokunun uzun vadeli milli gelire oranı ortalama yüzde 44 civarındayken bugün yüzde 33 civarı. Türkiye, bu savaşın başlangıcında ciddi tamponlarla, iyileştirilmiş makroekonomik dengelerle birleşti. O nedenle de bu süreci daha iyi şekilde yönetebiliyoruz." diye konuştu.
Şoklara dayanıklılık için rezerv gerektiğinin altını çizen Bakan Şimşek, Merkez Bankası'nın burada büyük başarısı olduğunu, program öncesinde 100 milyar dolar civarı olan rezervin şu anda yaklaşık 166 milyar dolar civarına ulaştığına dikkati çekti. Türkiye'de rezerv yeterliğinin devam ettiğini ifade eden Şimşek, şöyle devam etti:
"Ülke risk priminde büyük değişiklik olmadı. 27 Şubat'ta 5 yıllık CDS'ler 234 baz puandı. Bugün 228 baz puan. Önce yükseldi. Baktılar ki doğru tepki veriyoruz, Türkiye'nin bünyesi sağlam. Önemli bir şok. Normal şartlar altında rahat şekilde risk ikiye katlanabilirdi. Ama bugün artış yok. Bu önemli. Türkiye, kendisine benzer ülkelerden olumlu yönde farklılaştı. Yine borsamızın tepkisi. 27 Şubat'a göre endekste bir düşüş yok. Yüzde 9 civarında artış var. Borsa İstanbul'daki tüm şirketlerin değeri 425 milyar dolardan 516 milyar dolara çıktı. Kaçırılmaması gereken fırsatlar var. Bu krizi heba edemeyiz. Mutlaka ve mutlaka bunu ülkemiz için fırsata dönüştüreceğiz. Bizim derdimiz bu."
Şimşek, terörsüz Türkiye'nin, ülkenin önündeki en önemli fırsat penceresi olduğunu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin yeni büyüme motoru olacağını vurguladı.
Çok önemli adımları içeren yeni yatırım çerçevesini çizdiklerini dile getiren Şimşek, Türkiye'yi küresel ticaret üssü yapmak, çok uluslu şirketlerin hizmet merkezini İstanbul Finans Merkezi’ne çekmek istediklerini bildirdi.
Şimşek, İstanbul Havalimanı'nın sağladığı lojistik avantajın teknoloji odaklı kullanılacağını kaydederek, atıl durumda kalan eski havalimanı terminal binasının "Terminal İstanbul" projesiyle teknoloji şirketlerinin kümelendiği bir merkeze dönüştürüleceğini duyurdu. Söz konusu alanın üretim, yeni fikirler ve teknolojik ürünlerin geliştirilmesi için tahsis edileceğini belirten Şimşek, yurt içi ve dışındaki varlıkların sisteme girmesi için kurgulanan vergi modelinin detaylarını paylaştı.
Varlık barışına ilişkin yeni yaklaşımı anlatan Şimşek, "Bu varlık barışında eğer para sistemde tutulursa vergi olmayacak. Ama sisteme koyup hemen çıkartmak isterlerse yüzde 5 vergi verilecek. Vadesine göre sistemde ne kadar tutulduğuna bağlı olarak, bu varlıklar şirketlere sermaye olarak konulursa veya uzun vadeli mevduat olarak tutulursa vergi sıfıra kadar iniyor." değerlendirmesinde bulundu.
Şimşek, düzenlemelerin FATF kurallarıyla tam uyumlu olduğunu ifade ederek, İstanbul Finans Merkezinin (İFM) sadece fiziki mekan değil, bir ekosistem olduğunu vurguladı.
İFM'nin eğitimden tahkime kadar geniş bir hizmet ağı sunacağını kaydeden Şimşek, bu projenin bölgenin en önemli çekim merkezlerinden biri olacağını ve sağlanan avantajların taksici esnafından hizmet sektörüne kadar tüm vatandaşların refahına katkı sunacağını dile getirdi.
Bakan Şimşek, orta vadede küresel enerji piyasalarındaki arz artışıyla petrol fiyatlarının düşeceğine inandığını aktararak, "Venezuela ve Libya gibi yerlerde normalleşme ile birlikte petrol arzının artacağını, fiyatların ciddi şekilde düşme ihtimalinin yükseldiğini görüyorum. Savunma sanayisindeki muazzam teknolojik devrim de bizim için büyük bir fırsat penceresidir." ifadelerini kullandı.
Savunma sanayisindeki yerlilik oranının yüzde 80'i aştığını ve 18 milyar dolarlık yeni sipariş hacmine ulaşıldığını kaydeden Şimşek, bu alandaki teknolojik birikimin tarım, sağlık ve biyoteknoloji gibi sivil sektörlere transfer edileceği "üçüncü faz" aşamasına gelindiğini bildirdi. Şimşek, bu dönüşümün sanayinin sınıf atlamasında kritik rol oynayacağını ifade etti.
Türkiye'nin stratejik konumuna ve yeni lojistik rotalara dikkati çeken Şimşek, "En uygun koridor Orta Koridor, 18 gün alıyor. Afrika'nın etrafından dolanırsanız 45 gün, Süveyş Kanalı'ndan geçerseniz 35 gün, yeni Kalkınma Yolu ise 25 gün sürüyor. Dolayısıyla Türkiye bu anlamda merkezdir. Yeni Kalkınma Yolu bugünkü darboğazı tamamen aşabilir." diye konuştu.
Bakan Şimşek, katılım finans kuruluşlarının da inovasyon ve ürün çeşitlendirmesine odaklanması gerektiğini belirterek, Türkiye'nin önündeki büyük fırsatları değerlendirmek için dönüşümünü sağlayıp, reform yapacaklarını sözlerine ekledi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
