ANKARA
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, düzenlediği basın toplantısında 2014 yılı Ocak-Mart dönemindeki bütçe gerçekleşmelerini açıkladı.
Cari açığın bu yıl önemli oranda daralacağını belirten Şimşek, büyümenin ılımlı devam edeceğini, enflasyonun yılın ikinci yarısında düşüş trendine gireceğini söyledi.
Bu yılın mart ayında bütçenin, geçen yılın aynı ayına göre 300 milyon lira azalışla 5,1 milyar lira açık verdiğini belirten Şimşek, faiz dışı dengede ise geçen seneye göre önemli iyileşme kaydedildiğini söyledi.
Geçen yıl mart ayında 460 milyon liralık faiz dışı açık varken, bu yıl 538 milyon liralık faiz dışı fazla verildiğini anlatan Şimşek, "Gerek bütçe açığı gerekse faiz dışı denge açısından bakıldığında 2014 yılı mart ayında 2013 martına göre daha iyi performans söz konusu" dedi.
Ocak-Mart dönemi
Ocak-Mart döneminde 1,5 milyar liralık bütçe açığı oluştuğunu ifade eden Şimşek, ilk çeyrekteki açığın 2014 yılı için gördükleri 33,3 milyar liralık bütçe açığının yüzde 4,6'sına denk geldiğini belirtti. Şimşek, geçen yılın ilk çeyreğindeki 5 milyar liralık özelleştirme geliri dikkate alındığında bu senenin bütçe performansının iyi olduğunun görüldüğünü kaydetti.
Faiz dışı fazlanın da bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,6 daha düşük gerçekleştiğini ifade eden Şimşek, ilk çeyrekte 12,5 milyar lira faiz dışı fazla verildiğini bildirdi. Şimşek, bu rakamla birlikte faiz dışı fazla hedefinin yüzde 66,5'ine ulaşıldığını söyledi.
İlk çeyrekte bütçe giderlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,3 artış gösterdiğini ifade eden Şimşek, bütçe harcamalarının ilk 3 ayda bütün yıl için öngörülen bütçe hedeflerinin yüzde 24,2'sine denk geldiğine işaret etti. Bu kapsamda bütçe gider gerçekleşmelerinin başlangıç hedefleriyle uyumlu olduğunu vurgulayan Bakan Şimşek, toplam harcamalar içerisinde faiz hariç bütçe giderlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15 arttığını belirtti. Şimşek, bu rakamın yüksek seyretmesinde özellikle yatırımlar, personel giderleri, sosyal güvenlik giderleri gibi bir çok faktörün etken olduğunu dile getirdi.
Şimşek, faiz giderlerinin ise bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 7,8 oranında azaldığını bildirdi.
Bütçe gelirleri öngörülenden fazla arttı
Bakan Şimşek, Ocak-Mart döneminde bütçe gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,8 oranında arttığını kaydetti. 2014 yılı bütçesini yaparken bütçe gelirlerinde yüzde 3,5'lik artış öngördüklerini hatırlatan Şimşek, yüzde 10,8'lik artışın bütçe hedeflerine göre iyi bir noktada olunduğunu gösterdiğini belirtti. Şimşek, "Yılın ilk döneminde iç talebin bir miktar yavaş seyrettiği, ekonominin bir miktar yavaşladığı dikkate alınırsa bu önemli bir kazanımdır" diye konuştu.
Yıl sonu için öngördükleri bütçe gelirlerinin yüzde 25,9'unu ilk 3 ayda elde ettiklerini ifade eden Şimşek, şunları kaydetti:
"Bütçe giderlerine oranla bütçe gelirlerinin gerçekleşme performansı daha yüksek. Bütçe gelirlerinin temel kalemi olan vergi gelirleri ise yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10 oranında artmıştır. Bütçede biz, vergi gelirlerinin yüzde 6,8 oranında artacağını öngörmüştük. Dolayısıyla yılın ilk çeyreğinde benzer şekilde vergi gelirlerinin ekonomideki bir miktar yavaşlamaya rağmen yüksek seyretmesi önemlidir.
Geçen yılın ilk çeyreğindeki rakamlarda BOTAŞ'ın geçmiş dönem borçları için yaptığı 3,4 milyar liralık ödemesi söz konusu. Bu ödemeleri de dikkate alırsanız aslında vergi gelirlerindeki artış oranı yüzde 15 gibi yüksek düzeye çıkmış oluyor. Vergi dışı gelirler ise bu yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 14,4 oranında artmıştır. Vergi dışı gelirler içerisinde bu yılın ilk çeyreğinde yaklaşık 3 milyar liralık sermaye geliri yer almaktadır. Bu sene 2B'den toplamda 961 milyon liralık bir gelir öngörüsünde bulunmuştuk. Yılın ilk çeyreğinde bunun yüzde 70'ini gerçekleştirmiş olduk. Yılın ilk çeyreğinde 2B gelirleri 670 milyon liraya ulaşmıştır, dolayısıyla bu sene için 2B'de öngördüğümüz hedefleri rahatlıkla tutturacağımızı söyleyebiliriz."
İlk çeyrek gerçekleşmelerine bakıldığında yılın başındaki öngörüler çerçevesinde bir gidişatın söz konusu olduğunu anlatan Şimşek, "Ne giderlerde ne gelirlerde önemli bir sapma söz konusu değil. Hatta gelirlerde bizim öngördüğümüzden daha güçlü bir performans var. Yılın kalan 9 ayında da ilk 3 ayda olduğu gibi mali disiplini güçlü bir şekilde devam ettireceğiz. Bu sonuçlar 2014 yılı bütçe dengesi ve faiz dışı denge hedeflerini rahatlıkla yakalayacağımızı göstermektedir" diye konuştu.
Seçimi takip eden 2 haftalık süreçte piyasalarda bir rahatlama görüldüğünü ifade eden Şimşek, bu olumlu tablonun önümüzdeki dönemde reel ekonomiye yansıyacağını kaydetti.
"Büyüme dinamikleri güçlü"
Bu yıl için de yüzde 4'lük büyüme öngördüklerini anımsatan Şimşek, şunları kaydetti:
"Bu büyümeye ilişkin bir takım aşağı yönlü riskler olsa da büyümenin yine de ılımlı şekilde devam edeceği kanısındayız. Çünkü yerel seçimler sonrasında siyasi risk algısı önemli ölçüde azalmıştır. Mesela nisan ayında tüketici güven endeksinde çok ciddi bir artış söz konusu. Hemen yansıyor. Dolayısıyla siyasi belirsizliğin azalmış olması, siyasi istikrarın devam edeceğine ilişkin beklentilerin pekişmiş olması Türkiye'de büyümeyi destekleyici bir faktördür."
"Türkiye potansiyelinin altında büyüyor"
Türk lirasındaki değer kaybı, gıda fiyatlarının olumsuz seyri nedeniyle enflasyonun yılın ilk 3 ayında yükselişini sürdürdüğünü dile getiren Şimşek, "Ancak uygulanan sıkı para politikası, yürürlüğe koyduğumuz makro ihtiyati tedbirler, ılımlı seyreden iç talep ve TÜFE'deki baz etkisinin de zaman içerisinde ortadan kalkmasıyla birlikte enflasyonun bu yılın ikinci yarısından itibaren bir istikrara kavuşması, daha sonra da düşüş trendine girmesi beklenmektedir" dedi.
Türkiye'nin şuanda potansiyelinin altında büyüdüğüne değinen Şimşek, ciddi bir atıl kapasitenin söz konusu olduğunu, bunu da enflasyonu aşağı çekecek çok önemli bir faktör olduğunu vurguladı.
Cari açığın bu yıl önemli ölçüde daralacağını dile getiren Şimşek, çünkü iç talebin daha ılımlı olduğunu, kurda destekleyici bir süreç yaşandığını, dış talepte bir güçlenmenin söz konusu olduğun belirtti.
Altın ithalatının da normalleştiğini, geçen senenin istisnai bir yıl olduğunu ifade eden Şimşek, Türkiye'nin, geçen yıl olduğu gibi net altın ihracatçısı olmayacağını kaydetti.
Son derece yanlış bir yaklaşım
Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Gültan Kışanak'ın, "Diyarbakır'daki enerji kaynaklarına ilişkin pay istedikleri" yönündeki açıklamasının anımsatılması üzerine Şimşek, bunun "son derece yanlış bir yaklaşım" olduğunu, Türkiye'de bütün gelirlerin bir havuzda toplandığını ve ülkenin ihtiyaçları doğrultusunda her bölgeye yatırım ve hizmet olarak sunulduğunu kaydetti.
Doğu ve Güneydoğu bölgelerine, topladıkları vergi gelirlerinin çok üzerinde kamu hizmeti sunduklarını ifade eden Şimşek, "Türkiye'nin göreceli olarak az gelişmiş bölgelerini hızlı şekilde kalkındırmak için zaten üzerimize düşeni yapıyoruz. Eğitime, sağlığa, çiftçimize verilen destek bütçeden geliyor. Diyarbakır veya ülkenin dört bir yanındaki altyapı yatırımları bütçeden geliyor. Bunu görmemezlikten gelmemek lazım" diye konuştu.
"Gündemimizde zam yok"
Şimşek, "IMF ve Dünya Bankası Türkiye ekonomisinin büyümesine ilişkin öngörülerini değiştirdi. Bu konudaki değerlendirmeniz nedir?" sorunu üzerine, şunları söyledi:
"Biraz aceleci davrandıkları kanısındayım. Analizlerine saygımız var ama ilk çeyrekteki bir miktar siyasi kargaşayı eğer dikkate aldılarsa biraz erken davrandılar gibi geliyor. Biz zaten bütçeyi yaparken, vergi gelirlerinin yüzde 6,8 artacağını öngördük. Halbuki milli gelirdeki nominal artış yüzde 10'un üzerinde. Orada ne olur, ne olmaz diye çok önemli bir manevra alanı bırakmıştık. Dolayısıyla, eğer olur da büyüme hedefimizi tutturamazsak dahi, vergi gelir hedeflerini tuttururuz diye düşünüyorum. O nedenle şu anda hiçbir şekilde gündemimizde zam yok. Ekonomi canlı bir organizmadır, gerektiğinde tedbir alırız. Şu an itibariyle ekonominin gidişatına ilişkin bir önemli kaygımız söz konusu değil. Zaten nispeten muhafazakar bir takım varsayımlarla bütçemizi yapmıştık."
Muhabir: Tamer Toğanaş, Göksel Yıldırım, HÜseyin Karatepe, Recep Demir
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
