Enflasyon altı ayın en düşüğüne geriledi

ANKARA

Eylülde Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 0,14, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 0,85 arttı. Yıllık enflasyon ise tüketici fiyatlarında yüzde 8,86, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 9,84 oldu. 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) eylül ayına ilişkin TÜFE ve Yİ-ÜFE verilerini açıkladı.

Buna göre, aylık bazda TÜFE yüzde 0,14, Yİ-ÜFE yüzde 0,85 artarken, yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 8,86, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 9,84 olarak gerçekleşti.

Eylül ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara göre enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 8,54, yurt içi üretici fiyatlarında ise yüzde 9,84 artış gösterdi. 

Beklentiler 

AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, eylülde TÜFE'de yüzde 0,48 artış öngörmüşlerdi. Ankete katılan 22 ekonomistin eylül ayı için enflasyon beklentileri, en yüksek yüzde 1 ve en düşük ise yüzde 0,24 aralığında yer almıştı. Öte yandan, ekonomistlerin yıl sonu enflasyon beklentilerinin ortalaması da yüzde yüzde 9,24 olarak belirlenmişti.

Bu arada, ağustos ayında TÜFE yüzde 0,09, Yİ- ÜFE yüzde 0,42 artmış, yıllık enflasyon ise söz konusu ayda TÜFE'de yüzde 9,54, Yİ-ÜFE'de ise yüzde 9,88 olarak gerçekleşmişti.

Aylık bazda TÜFE ve Yİ-ÜFE oranları şöyle:

Aylık Değişim	TÜFE						Yİ-ÜFE
AYLAR/YILLAR	2010	2011	2012	2013	2014		2010	2011	2012	2013	2014
OCAK	1,85	0,41	0,56	1,65	1,98		0,58	2,36	0,38	-0,18	3,32
ŞUBAT	1,45	0,73	0,56	0,30	0,43		1,66	1,72	-0,09	-0,13	1,38
MART	0,58	0,42	0,41	0,66	1,13		1,94	1,22	0,36	0,81	0,74
NİSAN	0,60	0,87	1,52	0,42	1,34		2,35	0,61	0,08	-0,51	0,09
MAYIS	-0,36	2,42	-0,21	0,15	0,40		-1,15	0,15	0,53	1,00	-0,52
HAZİRAN	-0,56	-1,43	-0,90	0,76	0,31		-0,50	0,01	-1,49	1,46	0,06
TEMMUZ	-0,48	-0,41	-0,23	0,31	0,45		-0,16	-0,03	-0,31	0,99	0,73
AĞUSTOS	0,40	0,73	0,56	-0,10	0,09		1,15	1,76	0,26	0,04	0,42
EYLÜL	1,23	0,75	1,03	0,77	0,14		0,51	1,55	1,03	0,88	0,85
EKİM	1,83	3,27	1,96	1,80			1,21	1,60	0,17	0,69
KASIM	0,03	1,73	0,38	0,01			-0,31	0,65	1,66	0,62
ARALIK	-0,30	0,58	0,38	0,46			1,31	1,00	-0,12	1,11

 

Yıllık Değişim	TÜFE						Yİ-ÜFE
AYLAR/YILLAR	2010	2011	2012	2013	2014		2010	2011	2012	2013	2014
OCAK	8,19	4,90	10,61	7,31	7,75		6,30	10,80	11,13	1,88	10,72
ŞUBAT	10,13	4,16	10,43	7,03	7,89		6,82	10,87	9,15	1,84	12,40
MART	9,56	3,99	10,43	7,29	8,39		8,58	10,08	8,22	2,30	12,31
NİSAN	10,19	4,26	11,14	6,13	9,38		10,42	8,21	7,65	1,70	12,98
MAYIS	9,10	7,17	8,28	6,51	9,66		9,21	9,63	8,06	2,17	11,28
HAZİRAN	8,37	6,24	8,87	8,30	9,16		7,64	10,19	6,44	5,23	9,75
TEMMUZ	7,58	6,31	9,07	8,88	9,32		8,24	10,34	6,13	6,61	9,46
AĞUSTOS	8,33	6,65	8,88	8,17	9,54		9,03	11,00	4,56	6,38	9,88
EYLÜL	9,24	6,15	9,19	7,88	8,86		8,91	12,15	4,03	6,23	9,84
EKİM	8,62	7,66	7,80	7,71			9,92	12,58	2,57	6,77
KASIM	7,29	9,48	6,37	7,32			8,17	13,67	3,60	5,67
ARALIK	6,40	10,45	6,16	7,40			8,87	13,33	2,45	6,97

Eylülün zam şampiyonu yeşil soğan

TÜİK verilerine göre, geçen ay zam şampiyonu yeşil soğan oldu. Yeşil soğanın fiyatı yüzde 12,61 artış gösterdi. Bu ürünü fiyatı yüzde 11,06 artan fındık içi ve fiyatı yüzde 11,05 artan marul izledi.

Eylülde fiyatı en çok artış gösteren diğer ürünler arasında yüzde 10,58 ile tramvay ücreti, yüzde 10,10 ile patlıcan, yüzde 9,73 ile özel üniversite ücreti, yüzde 8,03 ile çocuk eşofmanı, yüzde 7,81 ile okul çantası, yüzde 7,25 ile yumurta, yüzde 6,87 ile yurt dışı bir hafta ve daha fazla süreli turlar, yüzde 5,05 ile kuru kayısı yer aldı. 

En çok limon ucuzladı

Geçen ay fiyatı düşen ürünlerin başında ise limon geldi. Eylülde limonun fiyatı yüzde 32,41 düşerken, bu ürünü fiyatı yüzde 11,19 düşen balık ile fiyatı yüzde 10,30 azalan elma izledi.

Eyülde üzüm fiyatı yüzde 8,40, erkek tişörtü yüzde 5,53, kuru fasulye yüzde 4,29, salatalık fiyatı yüzde 4,01 azaldı.

Eğitim grubunda artış

TÜFE'de yer alan ana harcama gruplarında eylül ayında en yüksek artış, yüzde 1,78 ile eğitim grubunda gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, TÜFE, eylülde bir önceki aya göre yüzde 0,14, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 6,43, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,86 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 8,54 artış gösterdi.

Ana harcama grupları itibariyle eylülde, aylık bazda en yüksek artış yüzde 1,78 ile eğitim grubunda oldu. Endekste yer alan gruplardan lokanta ve otellerde yüzde 1,21, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 0,72, konutta yüzde 0,49, sağlıkta yüzde 0,42 artış görüldü.

Eylülde aylık bazda en fazla düşüş gösteren grup yüzde 2,44 ile giyim ve ayakkabı oldu.

Yıllık değişimler

TÜFE'de yıllık bazda en yüksek artış, yüzde 14,43 ile lokanta ve oteller grubunda oldu. Bunu, yüzde 13,95 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 9,37 ile sağlık, yüzde 9,25 ile ev eşyası, yüzde 8,64 ile eğlence ve kültür izledi. 

Geçen ay endekste kapsanan 432 maddeden 64'ünün ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 274'ünün ortalama fiyatlarında artış, 94'ünün ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

En düşük fiyat artışı 

Yıllık bazda en yüksek artışın gözlendiği bölgeler, yüzde 9,23 ile İzmir, yüzde 9,18 ile "Gaziantep, Adıyaman, Kilis", yüzde 9,07 ile "Balıkesir, Çanakkale", yüzde 8,92 ile "Tekirdağ, Edirne, Kırklareli" ve "Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir", yüzde 8,86 ile "Erzurum, Erzincan, Bayburt" olarak kayıtlara geçti.

En düşük fiyat artışı ise yüzde 7,25 ile "Mardin, Batman, Şırnak, Siirt" bölgesinde gerçekleşti. 

Yıllık bazda TÜFE artışı İstanbul'da yüzde 8,74 olarak hesaplandı.

Halk Yatırım Araştırma Müdürü Tokalı

Halk Yatırım Araştırma Müdürü Banu Kıvcı Tokalı, konuya ilişkin değerlendirmesinde, eylül ayında, gıda enflasyonundaki yavaşlama ama daha çok da gıda dışı enflasyondaki iyileşmenin yıllık enflasyona düşüşte katkıda bulunduğunu belirterek, azalmaya devam eden kur etkisi ve düşen enerji fiyatlarının, enflasyondaki yukarı risklerin dengelenmesine yardımcı olduğunu söyledi.

Ekim ayında, elektrik ve doğalgaz zamlarının etkisini düşündüklerinde, yıllık enflasyonun tekrar yüzde 9 veya üzerine yükselmesinin mümkün olduğunu aktaran Tokalı, şunları belirtti: 

"Enflasyonun bu yılı yüzde 9,2 seviyesinde kapatmasını bekliyoruz. Baz etkisi avantajının gözleneceği gelecek yılın ilk yarısında, yıllık enflasyondaki düşüş daha kalıcı bir görünüm kazanabilecek. Enerji fiyatlarının mevcut görünümü bu anlamda ek bir yardımcı unsur olabilir. Ancak, bu olumlu etkilerin gözlenebilmesi için kur üzerindeki yukarı yönlü baskıların yumuşaması gerekiyor."

Gıda dışı enflasyon yıllık bazda yüzde 7,1 ile sekiz ayın en düşüğüne geriledi

Odeabank Ekonomik Araştırmalar Müdürü İnanç Sözer ise eylül ayında gıda fiyatlarındaki sınırlı iyileşmeyle tüketici enflasyonu aylık bazda yüzde 0,4'lük beklentilerin altında yüzde 0,14 gelerek, yıllık bazda ağustostaki yüzde 9,5'ten yüzde 8,9 ile altı ayın en düşüğüne gerilediğini söyledi.

Aylık bazda beklentilerinin sınırlı altında artan gıda fiyatlarının, yıllık bazda yüzde 14 ile halen yüksek seyrettiğini ifade eden Sözer, gıda dışı enflasyonun ise yıllık bazda yüzde 7,9'dan yüzde 7,1 ile sekiz ayın en düşüğüne gerilediği bilgisini verdi. 

TL'nin kur sepetine karşı stabilizasyonu sayesinde çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 9,7'den yüzde 9,6'lık beklentilerin de altında tahminlerine paralel olarak yüzde 9,3'e gerilediğini kaydeden Sözer, şunları ifade etti: 

"Son yapılan enerji zamları ve yüksek gıda fiyatları nedeniyle, 2014 sonunda enflasyonun yüzde 9,3'e yükseleceğini tahmin ediyoruz. Bununla birlikte gıda fiyatlarındaki düzeltmenin zamanına dair belirsizlikler nedeniyle risklerin aşağı yönlü olduğunu düşünüyoruz. Merkez Bankası da ay sonunda yayımlayacağı Enflasyon Raporu'nda benzer gerekçeler nedeniyle yüzde 7,6'lık enflasyon tahminini belirgin bir şekilde yukarı revize edecektir. Bu bağlamda enflasyon beklentilerindeki kötüleşmeyi engellemek için eylülde beklentilerden iyi gelen enflasyonun yanı sıra Merkez Bankası'nın da son günlerde olduğu gibi para politikasını likidite operasyonları ile bir süre daha sıkılaştırmasını bekliyoruz.

AA Finans Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, eylül ayında enflasyonun yüzde 0,48 düzeyinde gerçekleşmesini bekliyordu.