Görüşme siyasi hamle olarak görülebilir

ANKARA - Selen Tonkuş

Mısır'da faaliyet gösteren British Gas'ın, 20 Ekim'de Kıbrıs Hidrokarbon Şirketi (CHC) ile Lefkoşe'de ülkeye doğalgaz iletimi için görüşmelerde bulunduğu, bunun için henüz yeterli gaz olmadığı, görüşmelerin yolun başında olduğu ve siyasi bir hamle olarak da yorumlanabileceği belirtildi.

Mısır, bir süredir doğalgaz arz sıkıntısı yaşıyor. Kış aylarında ihtiyacı daha da artacak olan Mısır'da faaliyet gösteren British Gas, 20 Ekim'de Kıbrıs Hidrokarbon Şirketi (CHC) ile Lefkoşe'de ülkeye doğalgaz iletimi için görüşmelerde bulundu. Adada Afrodit sahası olarak anılan 12. parselde yaklaşık 140-220 milyar metreküp gaz olduğu biliniyor. Türk ve Rum uzmanlar, Kıbrıs gazının Mısır'a satılma ihtimalini AA muhabirine değerlendirdi.

Lefkoşe'deki Oslo Barış Araştırmaları Enstitüsü Kıbrıs Merkezi Uzmanı Ayla Gürel, "Tüm bildiğimiz şu anda BG’nin Mısır’daki kolunun CHC ile görüşmeler başlattığı. Türkiye, çözüm olmadan gaz satışı hamlelerine tek taraflı olduğu için karşı çıkıyor. Türkiye'nin bu konuda tepki vermesi beklenebilir. Elbette Mısır'ın gaz ihtiyacı var ancak bu görüşme, bölgede Rumlar ve Mısır arasında Türkiye'ye karşı dayanışma hamlesi olarak da görülebilir" dedi.

Gürel, görüşmelerde gazın boru hattı ile ihracı üzerinde durulacağını dile getirerek, "Özelikle ticari açıdan çok sorun var. Mısır’ın nasıl bir pazar olacağı da düşünülecek. Uzun bir süreç" dedi.

"Taraflar yolun başında"

Lefkoşe'de bulunan Avrupa Rim Politika ve Yatırım Konseyi Başkanı Gary Lakes de Mısır'ın acil gaz ihtiyacı nedeniyle BG ve CHC arasındaki görüşmeyi doğruladı, ancak adada bulunan gazın miktarının net olarak bilinmediği için nasıl değerlendirileceğinin de belirsiz olduğunu söyledi. 

Farklı seçenekler üzerinde durulduğunu belirten Lakes, "Taraflar daha yolun başında. Hükümet LNG terminali seçeneğinden yana. Bazı yerel uzmanlar, yüzen LNG terminalini tercih ediyor ve bu durumda İsrail'in Leviathan sahasıyla birleştirilebileceği de belirtiliyor. Sıkıştırılmış doğalgaza çevrilmesi de masada" diye konuştu.

Lakes, ENİ, TOTAL ve Noble Enerji şirketlerinin 9,10,11 ve 12. parsellerdeki arama çalışmalarının devam ettiğini belirterek, "ENİ, Mozambik'te bulduğu offshore saha gibi, adanın açıklarında da keşif yapmayı başarırsa, gelecek parlak olabilir" dedi.

Türkiye'nin adada siyasi çözümden önce gazın paraya çevrilmesine karşı tutumu hatırlatılan Lakes, şunları aktardı:

 "GKRY, birçok defa adanın çevresindeki hidrokarbon kaynaklardan elde edilecek gelirin, çözüm bulunduktan sonra Türk ve Rum halkı arasında oransal olarak paylaştırılacağını söyledi. 2020'ye kadar çözüm pek mümkün değil gibi görünüyor. Elbette o zamana kadar Kıbrıs sorunu çözülebilir de ancak geçmişe bakarak bunun 40 yıl daha süreceğini de düşünebiliriz. Dışişleri Bakanımız bana bizzat 'Rum tarafından Türkiye'ye gaz götürecek boru hattı yapılmasına karşı değiliz' dedi, sadece siyasi çözüm gerekiyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), uluslararası hukuka göre tanınmayan bir devlet olduğu için, adanın münhasır ekonomik bölgesinde gaz arama yetkisi vermesi de mümkün değil, dolayısıyla Türkiye'nin de bu bölgede, özellikle de güneyde arama yapma, hak iddia etme hakkı yok. Türkiye, büyük bir devlet ve Kıbrıs sorununu da çözebilir. Adanın güney tarafından bu meselelere böyle bakılıyor."

BG Group'tan AA'ya yapılan yazılı açıklamada, "Şirketimiz, Mısır hükümeti ve 3. taraflarla, Mısır'ın gaz arzını artırmak için farklı seçeneklerini değerlendiriyor. Bunun dışında ticari görüşmelerimize ilişkin başka bir yorum yapmak istemiyoruz" ifadesine yer verildi.