Orta Doğu'da tırmanan gerilim küresel piyasaları sarstı

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

İran'a yönelik saldırıların ne kadar süreceği konusunda değerlendirmelerde bulunan ABD Başkanı Donald Trump, "Şu anda takvim açısından tahminlerimizin ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini tahmin etmiştik ama bundan daha uzun süre devam etme kapasitemiz var. Bunu yapacağız." dedi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari ise ABD ve İsrail'in saldırılarına karşılık Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını söyledi.

Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, başta petrol olmak üzere küresel ticaretin sekteye uğrayabileceğine dair kaygıları artırdı.

Bölgede yükselen tansiyon, piyasalarda risk algısının artmasına neden oldu ve küresel piyasalarda önemli dalgalanmalara yol açtı.

Jeopolitik gerilim, savunma ve enerji gibi sektörlerdeki şirketlerin hisselerini yukarı çekerken, hava yolu ve turizm gibi sektörlerde ise satış baskısı yaşandı.

ABD piyasaları düşüşle açılmasının ardından toparlandı

New York borsası, Orta Doğu'daki çatışmalara ilişkin endişelerle pazartesi gününe düşüşle başladı.

Gün içinde dalgalı bir seyir izleyen ABD piyasaları, yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle haftanın ilk işlem gününü karışık seyirle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,15 azalarak 48.904,78 puana geriledi. S&P 500 endeksi yüzde 0,04 artışla 6.881,62 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,36 artarak 22.748,86 puana çıktı.

Piyasalarda "korku endeksi" olarak bilinen ve S&P 500'deki dalgalanmayı gösteren VIX Endeksi gün içinde 25'in üzerine çıkarak 3 ayın zirvesini görmesinin ardından 21,5 seviyesine geriledi.

Amerikan hava yolu şirketlerinin hisseleri geriledi

Orta Doğu'da yükselen tansiyondan en çok etkilenen sektörler arasında bölgede uçuşlarını durduran hava yolu şirketleri yer aldı.

Amerikan hava yolu şirketlerinden Delta'nın hisseleri yüzde 2,2, United Airlines'ın hisseleri yüzde 2,9 ve American Airlines'ın hisseleri yüzde 4,2 değer kaybetti.

Savunma sanayii şirketlerinin hisselerinde ise yükseliş görüldü. Amerikan savunma şirketi Lockheed Martin'in hisseleri yüzde 3,3, RTX'in hisseleri yüzde 4,7, Northrop Grumman'ın hisseleri yüzde 6 ve Kratos Defense & Security Solutions'ın hisseleri yüzde 5,3 değer kazandı.

Petrol fiyatlarındaki ivmeyle enerji şirketlerinin hisseleri de yükselirken, Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 1,1, Chevron'un hisseleri yüzde 1,5, ConocoPhillips'in hisseleri yüzde 4,2 ve Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 2,1 arttı.

Avrupa pay piyasaları düştü

Avrupa borsaları gün boyu kayıplarını telafi etmekte zorlandı. Kapanışta gösterge endeks Stoxx Europe 600 yüzde 1,65 değer kaybıyla 623,36 puan oldu.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,2 azalarak 10.780,11, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97 gerileyerek 46.280,4, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 düşerek 8.394,32 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 değer kaybederek 24.672,4 puandan kapandı.

Savaşın yayılma endişesi Avrupa'da en çok seyahat ve turizm sektörünü vurdu.

MDAX endeksinin en zayıf performansını sergileyen turizm şirketi TUI yüzde 9,9 değer kaybederken, Almanya'nın bayrak taşıyıcı hava yolu şirketi Lufthansa'nın hisseleri yüzde 5,2 geriledi. Lufthansa, bölgedeki riskler nedeniyle cumartesi gününden itibaren Orta Doğu uçuşlarını askıya aldığını duyurmuştu.

JPMorgan analisti Harry Gowers, yayımladığı analizde İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığını doğrudan tehdit ettiğine dikkati çekti. Gowers, uçuş iptalleri, operasyonel aksaklıklar, tırmanan petrol fiyatları ve düşen talebin yatırımcı iştahını azalttığını vurguladı.

Avrupa savunma sanayii hisselerinde karışık seyir

Bölgedeki askeri hareketlilik, savunma sanayii hisselerine başlangıçta güçlü bir ivme kazandırdı. Alman savunma teknolojileri üreticisi Hensoldt yüzde 4,9, şanzıman üreticisi Renk ise yüzde 3,6 değer kazandı.

İngiliz BAE Systems hisseleri yüzde 6,1 ve İtalyan Leonardo hisseleri yüzde 2,5 artış gösterdi.

Öte yandan, Rheinmetall hisseleri, gün içindeki kazançlarını geri vererek kapanışta yaklaşık yüzde 2,2'lik bir düşüşle piyasa ortalamasının altında kaldı.

Lojistik ve denizcilikte "navlun" ivmesi

Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınmasıyla birlikte navlun fiyatlarında artış ve kapasite daralması beklentisi, Avrupalı denizcilik şirketlerine talebi artırdı.

Konteyner taşımacılık devi Hapag-Lloyd'un hisseleri yüzde 6,35 yükseldi. Benzer şekilde Danimarkalı denizcilik devlerinden Maersk'in hisseleri de yüzde 7,61 değer kazandı. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini süresiz olarak durdurduklarını açıkladı.

Analistler, Avrupalı yatırımcıların tepkisini "temkinli ve ölçülü" olarak nitelendirdi. Piyasalarda, çatışmanın kısa süreli olacağına dair beklentinin hala korunduğu ifade edildi.

BIST 100 yüzde 2,71 geriledi

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,71 değer kaybederek 13.346,43 puandan tamamladı.

Güne yüzde 5,32 azalışla 12.987,42 puandan başlayan BIST 100 endeksi daha sonra kayıplarının bir kısmını telafi etti.

Ana sektör endekslerinden teknoloji endeksi yüzde 4,4 yükselirken, hizmetler endeksi yüzde 2,7, sanayi endeksi yüzde 2,6, mali endeks yüzde 4,7 geriledi.

Alt sektör endeksleri arasında sadece yüzde 0,09'la ticaret ve yüzde 0,02 ile kimya petrol plastik kazandırdı. En çok kaybettiren ise yüzde 7,43 ile bankacılık oldu. Ulaştırma ve turizm endekslerinde de yüzde 5'in üzerinde düşüşler görüldü.

BIST 100 endeksindeki düşüşe karşın teknoloji şirketlerinden Altınay Savunma'nın hisseleri yüzde 8,3, ASELSAN'ın hisseleri yüzde 5,6, ticaret endeksine dahil Gen İlaç'ın hisseleri yüzde 4,9, kimya petrol, plastik şirketlerinden Petkim'in hisseleri yüzde 3,2 ve Tüpraş'ın hisseleri yüzde 2,9 yükseldi.

Ulaştırma şirketlerinden Türk Hava Yolları'nın hisseleri yüzde 6, Pegasus'un hisseleri yüzde 5,8, Çelebi Hava Servisi'nin hisseleri yüzde 5,7, bankacılık şirketlerinden Türkiye İş Bankası (C)'nin hisseleri yüzde 6,7, Akbank'ın hisseleri yüzde 8,2, Şekerbank'ın hisseleri yüzde 8,2, Garanti BBVA'nın hisseleri yüzde 8,6, Yapı ve Kredi Bankası'nın hisseleri yüzde 8,7 geriledi.