İSTANBUL
Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış AŞ Üst Yöneticisi (CEO) Ali Haydar Bozkurt, otomotiv sektöründeki satışların 2014 yılında 710-720 bin seviyelerinde olacağını tahmin ettiklerini söyledi.
AA'nın 100. Yıl Vizyonu çerçevesinde geliştirdiği AA Finans Haberleri Terminali'nden canlı olarak yayınlanan toplantılar dizisi Finans Masası'na konuk olan Bozkurt, geçen yılın sonunda 2014 ile ilgili planlama yaparken, ÖTV'deki artış, BDDK'nın taksit sınırlamasına yönelik düzenlemeleri, kurdaki yükselme ve seçimlerden dolayı pazarda bir düşüş beklentisi olduğunu anımsattı.
O dönem 2014 yılı için yüzde 10 ile 30 arasında bir düşüş beklediklerini aktaran Bozkurt, özellikle finansmanla ilgili değişiklik tarihinde ilk defa uygulandığı için, etkisinin ne olacağını tahmin etmenin biraz güç olduğunu bildirdi.
Nitekim ilk aylarda yüzde 28'lerin üzerinde daralan ayların olduğunu kaydeden Bozkurt, yılın ikinci yarısında, özellikle seçimlerden sonra biraz da kurların gevşemesi ve faizlerin de daha kabul edilebilir seviyelere oturması ile bu daralmanın yüzde 16'lara kadar çekildiğini anlattı.
Kasım verileri de netleşirse, pazardaki daralmanın yüzde 15'lere kadar gerileyeceğini düşündüklerini vurgulayan Bozkurt, satışların 2014 yılında 710-720 bin adet seviyelerinde olacağını tahmin ettiklerini dile getirdi.
"Bir gerileme bekliyorduk, ama büyük bir felaket senaryosu çizmek doğru olmaz" diyen Bozkurt, sektörün 2001'i de yaşadığını, o dönemde pazarın 120 bine kadar düştüğünü hatırladığını ifade etti.
"Bu yıl aralıkta pazarın kasıma göre yüzde 50 daha yukarıda seyretmesini bekliyorum"
Bozkurt, bu yıl aralıkta pazarın kasıma göre yüzde 50 daha yukarıda seyretmesini beklediklerini, 100 binlerin altına kesinlikle düşmesini beklemediklerini söyledi.
1-1,5 aydır sektörde ÖTV artışı olacağı söylentisini duyduklarına değinen Bozkurt, "Bizim sektörün en büyük endişesi; 'acaba vergiler yeniden artar mı?' " ifadelerini kullandı.
Türkiye'de ÖTV yüksek olduğu için yeni bir vergi artışının düşünülmemesi gerektiğine inandıklarını vurgulayan Bozkurt, ilgili bakanların da bu konuda bir çalışma olmadığını söylediğini anımsattı.
Ali Haydar Bozkurt, Türkiye pazarının gerçek potansiyelinin 1 milyonun üzerinde olduğunun altını çizerek, "ÖTV olmasaydı, Avrupa'daki gibi sadece KDV ödenseydi, 50 bin liralık bir otomobil 35 bin liraya geliyor, böyle bir senaryoda da Türkiye'nin potansiyeli minimum 1,5 milyon" dedi.
Türkiye'de pazar 700 binlerin altına düştüğünde "sarı alarm" durumu algıladıklarını aktaran Bozkurt, özellikle KOBİ olarak nitelendirilen bayilik yatırımlarının bu pazarda kendi giderlerini taşıyamaz hale geldiğini ifade etti. Bu nedenle orta vadede pazarın bu seviyede devam etmesini beklemediklerini vurgulayan Bozkurt, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"Bu rakamlarla giderse başka önlemler alınması gerekebilir, çünkü artık bu rakamlar sistemi taşımıyor. Bizim 1 milyon değilse bile 850-900 binlik pazarların altına çok düşmememiz lazım. Sektöre gerçek potansiyelini yaşatmak lazım. Sadece mevcut yatırımların kendini kurtarması değil, yeni yatırımların da devreye alınması için 1 milyonun üzerindeki pazarlara ulaşmamız gerekiyor.
Türkiye pazarı 1 milyonun üzerinde seyretmeye başladığı zaman, bunu da istikrarlı bir şekilde götürmeyi başardığımızda, göreceksiniz bugün Türkiye'de üretimi olan markalar ilave model üretimlerini Türkiye'de devam ettirmeyi düşüneceklerdir. Hatta bugüne kadar hiç Türkiye'de yatırımı olmayan markalar için bile Türkiye bir üretim merkezi olarak görünmeye başlayacaktır. Çünkü Türkiye'nin potansiyeli var. Türk mühendislerin kalite bilinci çok yüksek. Türkiye, otomotiv üretim üssü olmaya aday."
Sektörün mevcut durumuna bakıldığında otomotivde 2023 hedeflerine ulaşılmasının mümkün olup olmadığına yönelik soru üzerine Bozkurt, 2023 hedeflerinin doğru bir vizyon olduğunu, ancak sektörün mevcut durumu ile hedeflerine ulaşmasının mümkün olmadığını belirterek, "700 binli adetler konusunda bir şey yapmazsak, mevcut vergi politikalarını uygulamaya devam edersek, 2023 hedefleri çok gerçekçi olmaz. Artık bizim cari açık ile ilgili sıkıntıları önümüzdeki bir iki yıl içerisinde çözüme kavuşturup otomotiv gibi Türkiye'nin lokomotif sektörünün önünü açmamız lazım" diye konuştu.
Bozkurt, otomotivde ihracat ve ithalat kefesinin bulunduğunu ve ihracat kefesinin önde gittiğini ifade ederek, şunları söyledi:
"Cari açığa olumlu katkısı bu kadar yüksek bir pazar irdelenirken sadece terazinin ithalat kefesine baktığımızda o sektöre biraz haksızlık etmiş oluruz. Bugünlerde anlayabiliyoruz. Acil önlemler gerekiyor. İnişli çıkışlı ekonomi seyri hiç kimsenin tercih ettiği bir şey olmaz. Bu bir fedakarlıksa herkes gibi bizim sektörümüz de bu fedakarlığı yapacaktır. Birkaç yıl içinde artık otomotiv sektörünün önünü açmak, yatırımları Türkiye'ye çekmek için 1 milyonun altına düşmeyen ve devamlılık arz eden pazar büyüklüklerine ulaşmamız lazım. Buna ulaşmak için çok büyük gayret sarf etmemize gerek yok."
Dünyada yan sanayicilerin de bulunduğunu ve Türkiye'de olmak istediklerini anlatan Bozkurt, onların Türkiye'de olabilmesi için bir sebep yaratılması gerektiğini, belli bir üretim sağlandığında yan sanayicilerin de gelip Türkiye'de üretim tesislerini kuracaklarını kaydetti.
"Gelecek yıl 780 binlere doğru çıkış yaşanabilir"
Bozkurt, "Sektörümüzün 2017-2018'de 1 milyonun üzerine çıkmamız ve bir daha da geri dönmememiz lazım" diyerek, pazarın bu yılı 720 binlerle kapatırsa gelecek yıl için 780 binlere doğru bir çıkış yaşanabileceğini aktardı.
Eskiden en ufak bir gündemde bir şey olsa piyasanın etkilendiğini, artık hem iş dünyasının hem de sokaktaki vatandaşın bilinçlenmeye başladığını belirten Bozkurt, "Önümüzdeki yıl seçim yılı ama bu yılki pazarın üstünde bir pazar seyri bekliyorum. Toyota olarak önümüzdeki sene yaklaşık 40 bin adetlere yakın bir satış yapacak şekilde planlamalarımızı yapıyoruz. Bu seneyi 34-35 bin gibi bir bantta kapatacağız" diye konuştu.
Bozkurt, döviz kurlarındaki hareketliliğin otomobil fiyatlarına yansımasına yönelik soru üzerine, gelecek yıl döviz kurunda bir miktar yukarıya doğru bir seyir beklediğini ifade ederek, "Ümit ediyoruz ki çok yüksek olmasın. Türkiye'de döviz yükseldiği zaman kaçınılmaz olarak enflasyon artacaktır. Umarım çok yüksek sıçrama ve çok inişli çıkışlı seyir olmasın. Çünkü o zaman hiç planlama yapamıyorsunuz" dedi.
Otomotiv Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planına ilişkin soru üzerine Bozkurt, 2014 Strateji Belgesinde beklentilerinin belli olduğunu anlatarak, şunları dile getirdi:
"Dünyanın genel akışına göre biraz farklı yönde akan bazı regülasyonlarımız var. Mesela Türkiye'de araç yaşlandıkça vergisi ucuzlar. Bunun sadece çevreye değil, güvenlik açısından da sakıncaları var. Bizim beklentimiz yaşlı araç parkının yenilenmesiyle ilgili bazı aksiyonların hayata geçmesiydi, maalesef o konuda istediğimiz gibi gelişme sağlanamadı. Vergi sistemiyle ilgili beklentilerimiz vardı. Dünya ile paralel şekilde iyileştirilmesini bekliyorduk. Bir günde ÖTV'nin kaldırılmasını beklemek hayalcilik olur ama kademe kademe bir plan dahilinde bu uygulanabilir. Bu konuda da adım atılmasını bekliyorduk ama vergi artışı yaşadık. Hibrit teknolojilerin teşviki konusunda bir şey bekliyorduk ki bu konuda da aksiyon çıkmadı."
"Türkiye bölgesinde otomotivde en güçlü üretim üssünü kurabilir"
Otomotiv Strateji Belgesi'nin hayal edilen ölçüde bir etki oluşturmadığını anlatan Bozkurt, Türkiye'nin otomotiv üretim üssü olabilmesi için yeni Otomotiv Strateji Belgesi'nde daha etkili reformlar beklediklerini aktardı.
Bozkurt, "Biz ikinci dönemde hazırlanacak olan yeni strateji belgesinin artık biraz daha detaylı ele alınması, aksiyon adımlarının da hayata geçirilmesini görmek istiyoruz. Bu 5 yıllık bir strateji belgesi, 5 yıl önemli bir süreçtir. Burada bazı adımların atılıyor olduğunu görmek sonuçlar açısından da oldukça önemlidir" değerlendirmesinde bulundu.
Bozkurt, sektördeki vergi indirimi beklentisine de işaret ederek, ÖTV uygulamasının dünyada emsalinin olmadığını kaydetti.
Konumu gereği Türkiye'nin bölgesinde otomotivde en güçlü üretim üssünü kurabileceğini anlatan Bozkurt, "Burayı bir sanayi kolunda gerçekten üretim üssü yapabilirsek ki otomotiv çok güçlü bir adaydır, çok şanslıdır. Bakın şöyle bir coğrafyaya… Kalite bilinci, lojistik anlamında hepsini bir araya koyarak söylüyorum, bizimle yarışabilecek ne Avrupa'da, ne Rusya'da, ne Ortadoğu'da bizim kadar güçlü bir aday yok. Bunu ıskalamamamız gerekiyor. İşte ben 2. belgeden bunun biraz altının bu amaçla çizilmesi gerektiğini düşünüyorum."
"Devrim arabaları devam etseydi..."
Ali Haydar Bozkurt, Türkiye'nin istemesi halinde yerli bir otomobili en ince detayına kadar kendi imkanlarıyla üretebileceğini kaydederek, yerli otomobil üretiminin ekonomik bir fikir olup olmadığının tartışıldığını, bunun dev bir yatırım olduğunu yineledi.
Chevrolet gibi dev bir markanın bile birkaç ay önce yetersiz satış rakamları nedeniyle Avrupa pazarından çekildiğini hatırlatan Bozkurt, yerli otomobil üretimi fikrine ilişkin, "Evet yapabiliriz. Ama bu ürettiğimizi dünya ülkelerine satacak pazarları oluşturma konusu… İmkansız değil ama gerçekçi de olmamız lazım. Bu iş öyle büyük bir yatırım ki 'pardon'u olmaz. Milyarlarca dolarlık bir yatırımdan bahsediyoruz" diye konuştu.
Sıfırdan bir otomobil markası oluşturma fikrinin oldukça zor bir iş olduğunu vurgulayan Bozkurt, Türk mühendisleri tarafından 1961'de üretilen Devrim marka arabalarının üretime devam etmesi halinde Türkiye'nin şimdi sektörün öncü ülkelerinden olabileceğini dile getirdi. Bozkurt, "Keşke zamanında Devrim arabaları devam etseydi biz bugün dünyadaki Güney Kore gibi, Hindistan gibi bu işe soyunmuş, kendi markalarını oluşturmuş ülkelerin belki çok önünde olacaktık aslında" ifadelerini kullandı.
Muhabir: Sümeyye Dalkılınç-Elif Ferhan Yeşilyurt-Musab Turan
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
