Antalya Diplomasi Forumu kapsamında düzenlenen “Dünya Siyasetinde Afrika’nın Yükselen Rolü” başlıklı panelde Afrika'nın uluslararası sistemin etkin aktörü haline gelmesinin önündeki engeller ve kıtadaki işbirliği olanakları ele alındı.
Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olarak yer aldığı, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu'nda moderatörlüğünü TRT World sunucusu Brenda Czeda'nın yaptığı panele Fildişi Sahili Dışişleri, Afrika Entegrasyonu ve Yurtdışındaki Fildişililer Bakanı Leon Kacou Adom, Tanzanya Dışişleri ve Doğu Afrika İşbirliği Bakanı Mahmoud Thabit Kombo, Mozambik Dışişleri ve İşbirliği Bakanı Maria Manuela Dos Santos Lucas, Gana Dışişleri Bakanı Samuel Okudzeto Ablakwa, Liberya Dışişleri Bakanı Sara Beysolow Nyanti, Ruanda Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Olivier Jean Patrick Nduhungirehe, Benin Dışişleri Bakanı Olushegun Adjadi Bakari ve Milli Savunma Üniversitesinden Profesör Dr. Mehmet Özkan katıldı.
Benin Dışişleri Bakanı Olushegun Adjadi Bakari, Afrika kıtasının sahip olduğu zengin doğal kaynaklara ve genç nüfusa dikkati çekerek, "Afrika, dünyadaki rolünü devralmaya hazır. Afrika'nın sesi çok az çıkıyor uluslararası sistemde. Afrikalılar olarak iyi, doğru yönetişim konularını ilk sıraya koymalıyız." dedi.
Afrika'nın hep bir sorun kaynağı olmaması gerektiğini vurgulayan Bakari, "Kendi sorunlarımıza kendimiz çözüm bulmalıyız." dedi.
Bakari, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde (BMGK) reform yapılmasının önemine işaret ederek, BMGK'de 2 sandalyenin Afrika'ya verilmesi konusunun önce Afrika içinde tartışılması gerektiğinin altını çizdi.
"Bir Amerikalı veya Avrupalı için Afrika'da seyahat etmek, bir Afrikalıdan daha kolay"
Afrika içinde seyahatle ilgili olarak Bakari, "Bir Amerikalı veya bir Avrupalı için Afrika'da seyahat etmek, bir Afrikalıdan daha kolay. Bizim aramızda ilişkilerimiz kötü çünkü gençlerimiz dolaşamıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Milli Savunma Üniversitesinden Profesör Dr. Özkan, Afrika'da ortalama yaşın 18 olduğuna dikkati çekerek, gençlerin geleceğini görebileceği sistemin oluşturulması ve bölgesel istikrarın sağlanması gerektiğini söyledi.
Bölgesel istikrarın önemi
Afrika'nın uluslararası arenada sesini duyurabilmesi için bölgesel istikrarın olması gerektiğini dile getiren Özkan, kıta ülkelerinin uluslararası aktörlerle ikili ilişkilerini de ortaya koyması gerektiğini anlattı.
Fildişi Sahili Dışişleri Bakanı Adom, bölgedeki en büyük problemin, yönetişim ve demokrasi sorununun yanı sıra işsizlik olduğunu belirterek, Afrika'nın karşı karşıya bulunduğu sorunların dayanışmayla çözülebileceğini anlattı.
Afrika'da yatırımın sadece dışarıdan değil kıtadan da gerçekleştirilmesinin önemini vurgulayan Adom, "Birbirimize güvenmemiz lazım. Her şey var elimizde. Ham maddelerimiz, iş gücümüz var. En önemli olan çalışanlarımıza ve köylülerimize ümit vermemiz lazım. Onlar, cesur bir şekilde her gün çalışıyor." diye konuştu.
"Türkiye gibi partnerlerle çalışalım"
Mozambik Dışişleri Bakanı Maria Lucas, kıtasal ticaretin çok düşük seviyede olduğunu dile getirerek, "Kıta olarak örgütlenmeliyiz. Afrika'nın içinde de birbirimizden öğrenmeliyiz. Ayrıca Türkiye gibi partnerlerle çalışalım." dedi.
Ruanda Dışişleri Bakanı Olivier Nduhungirehe, "Afrika'nın sesinin daha yüksek çıkması için tek bir ses olarak konuşmamız lazım. BMGK'de reform konusunda hemfikiriz. Afrika Birliği daimi üye olmalı ve veto hakkına sahip olmalıdır. Afrikalılar olarak bu hakka sahip olmalıyız. 5 ülke bütün dünya için veto hakkını kullanmamalı." diye konuştu.
"Ruanda olarak şöyle düşünüyoruz: Afrika ülkelerine BMGK'de 2 sandalyenin verilmesinden ziyade bir koltuk Afrika Birliğine, bir koltuk da dönemsel olarak bir Afrika ülkesine verilebilir ki BMGK gündemi büyük oranda Afrika meselelerinden oluşuyor." diyen Nduhungirehe, Afrika Birliği'nin G20 üyesi haline geldiğini, bunun sürmesi gerektiğini, yükselmekte olan kıta olarak ifade edilmesi gerektiğini vurguladı.
Nduhungirehe, 2050 itibarıyla dünya gençliğinin üçte birinin Afrikalı olacağına işaret ederek, şunları söyledi:
"Tüm çatışmaların kök nedenleri hep aynı. Kötü yönetişimden, gençliğe fırsat verilmemesinden, istihdam yokluğundan. Eğer bu sorunlarla bugün başa çıkmazsak bunlar 5-10 yıl sonra tekrar gündeme gelecek. Kıtadaki yeni çıkan çatışmaların üçte biri daha önceden çözülmemiş çatışmaların geri gelmesi şeklinde oluyor. Önce bu meseleleri çözme yoluna gitmeliyiz. Sınır ötesi meselelerden ve sömürge sınırlarından bahsettik. Bu sorunları bölgesel entegrasyonla, serbest dolaşımla ve ortaklıkla çözebiliriz. Eğer ortak çalışmaya karar verirsek ve birlikte yatırım yaparsak katma değer sağlayabilir ve bu işbirliğinin faydalarını görebiliriz."
"Dış güçler, Afrika'yı jeopolitik muharebe meydanına dönüştürmeye çalışıyor"
Dış güçlerin Afrika'yı jeopolitik muharebe meydanına dönüştürmeye çalıştığını, her yönden saldırdıklarını dile getiren Nduhungirehe, "Bizim bağımlı olmamızı istiyorlar ve kendimize yetmemizi istemiyorlar. Bu, bize kalmış bir şey. Ne kadar zengin olduğumuzu anlamalıyız. Afrika kıtası olarak serbest ticareti gözetirsek ekonomik blok haline gelebilir, ABD, Avrupa, Çin ve Rusya gibi bloklarla mücadele edebiliriz." değerlendirmesini yaptı.
Liberya Dışişleri Bakanı Nyanti, Afrika'nın diplomatik mirasına geri dönmesinin gerekliliğini vurgulayarak, "Demokrasiyi ciddi bir şekilde ele almalıyız. Nereden geldiğimizi bilirsek nereye gideceğimizi de biliriz." dedi.
"Afrika, tek kutup olmalı"
Afrika ülkelerinin karşılıklı çıkarlar üzerinde işbirliği yapmalarının önemine işaret eden Nyanti, "Afrika kimliğimize odaklanmalıyız. Afrika olarak kendimizi yeniden yapılandırarak tek bir ses olarak yükselmeliyiz. Afrika, bu çok kutuplu dünyada tek kutup ve kararlı olmalı ve nasıl ilerleyeceğini bilmeli." ifadelerini kullandı.
Tanzanya Dışişleri Bakanı Kombo da "Kendimizi entegre etmeliyiz. Afrika'da entegrasyon yok. Bölgesel kuruluşlar, kıtasal kuruluşlardan daha etkin. Sınırlarımız sömürgeciler tarafından çizilmiştir. Bunlar belirli bir amaçla tasarlanmıştır. Afrika birleşirse çok önemli bir güç olur çünkü Afrika, nadir toprak elementlerinde, gıda ve enerji güvencesinde ve su kaynaklarında kilit rol oynuyor. En önemli kaynaklar bizde." diye konuştu.
"Kıtasal olarak bölünmüş durumdayız"
"Kıtasal olarak bölünmüş durumdayız." diyen Kombo, Afrika'nın zenginliğinin değerlerinin başkaları tarafından belirlendiğini, eğitim sisteminin değiştirilmesi gerektiğini belirtti.
Kombo, kıtanın bağlantısallık konusundaki eksikliğine işaret ederek, "Afrika'dan Afrika'daki başka bir ülkeye gitmek için İstanbul gibi bir şehre gitmek zorundasınız. Ayrıca liderlik eğitimine daha da yatırım yapmamız gerekiyor. Geriye kalan küresel demokratik sistemlerin bize bir şeyler empoze etmesi olacak. Kendi demokrasi tanımımızı oluşturmalıyız." ifadelerini kullandı.
Gana Dışişleri Bakanı Ablakwa, "Jeopolitik iklime baktığımızda net olarak görünüyor ki Afrika, daha önce hiçbir zaman olmadığı gibi öncelik olmayacak geleneksel partnerler gözünde. AB, savunmaya odaklanıyor. Rusya ise Ukrayna Savaşı'yla ilgileniyor. ABD'nin ne yaptığını da görüyorsunuz, Afrikalılar sınır dışı ediliyor, yardımlar kesiliyor. Kimsenin önceliği değiliz, hiç kimseyi de bekleyemeyiz, kendimize güvenmeliyiz." dedi.
Afrika'nın nüfusuna ve doğal kaynaklarına dikkati çeken Ablakwa, şunları kaydetti:
"Elimizde ihtiyacımız olan tüm kalkınma kaynakları var. Genç nüfusumuz var. Yeterli istihdam tabanımız. Eğer onları eğitirsek ve gerekli becerileri kazandırırsak yeterli pazarımız ve kaynağımız var. Bir araya gelelim, kendi etkimizi gösterelim, kuralları biz koyalım. İşe koyulalım ve bu kıtayı tekrar inşa edelim."
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
